Kahramanmaraş’ta ne yapılır diye sorduğunuzda, alacağınız cevap bir kaşık dondurmanın uzayan kıvamında, bir bakırcının çekiç sesinde ve bir paça çorbasının sabah şifasında gizlidir. Burası, adını Kurtuluş Savaşı’nda gösterdiği destansı direnişten alan, “İstiklal Madalyalı” tek şehrimizdir.
Ancak Maraş, sadece kahramanlık tarihinden ibaret değildir. Burası, Akdeniz’in sıcaklığı ile Doğu’nun mistisizmini buluşturan, “Eli Böğründe” gibi bir gastronomi şaheserine ve Germanicia gibi saklı bir Roma hazinesine ev sahipliği yapan, derinlikli bir şehirdir.
Eğer siz de bu “güneşin ve lezzetin” şehrini, bir turist gibi değil, bir kâşif gibi deneyimlemeye hazırsanız, işte size Kahramanmaraş’ta yapmanız gereken 18 eylem dolu deneyim.
Kahramanmaraş’ta Ne Yapılır? “Kahraman Şehir”de Dondurma, Tarih ve Lezzet Dolu 18 Unutulmaz Deneyim
Gastronomi Ritüelleri: Dondurma, Paça ve Biber
Maraş’ın ruhunu anlamanın yolu, onun lezzet ritüellerine katılmaktan geçer.
“Kesme Dondurma”yı Çatal Bıçakla Yiyin ve O Şovu İzleyin
Bu, Maraş’taki bir numaralı eylemdir. Külah alıp yürümek değil, bir ritüele katılmak. Burası, keçi sütü ve salebin, ustaların “dövme” tekniğiyle bir sanata dönüştüğü yerdir.
Ne Yapmalı: Bu işin doğduğu yer olan Yaşar Pastanesine (MADO’nun ilk dükkanı) veya diğer meşhur dondurmacılara oturun. Ustanın, o devasa dondurma bloğunu satırla kestiği, havada döndürdüğü o meşhur “dondurma şovu”nu izleyin. Önünüze bir porsiyon kesme dondurma geldiğinde, onu çatal ve bıçakla, yavaş yavaş yiyin.
Ziyaretçi İpucu: Deneyimi zirveye taşımak için, dondurmanızın yanına bir dilim sıcak fıstıklı baklava veya künefe söyleyin. Sıcak tatlının üzerine konan o soğuk dondurma, Maraş’ta yaşayacağınız en mutlu anlardan biridir.
Güne “Maraş Paçası” ile Başlayın (Sabah 06:00 Ritüeli)
Unutun gevreği, poğaçayı. Kahramanmaraş’ta gün, cesaret ve şifa ister. Sabahın erken saatlerinde paça içmek, bir gelenekten öte, bir yaşam biçimidir.
Ne Yapmalı: Sabahın erken saatlerinde (06:00-07:00 idealdir) merkezdeki o küçük, salaş “Paçacılar Çarşısı”na gidin. “Bir Kelle Paça (veya Beyin Paçası)” deyin. Önünüze gelen o dumanı tüten çorbaya, masadaki o meşhur Maraş pul biberinden, bolca sarımsaktan ve sumak ekşisinden çekinmeden ekleyin. Bu, güne başlamak için gereken tüm enerjiyi size verecektir.
Meşhur “Eli Böğründe” Yemeğini Orijinal Fırınında Yiyin
Bu, bir et yemeği değil, bir fırın sanatıdır. Adını, etlerin tepsideki duruşundan alır.
Ne Yapmalı: Bu yemeği en iyi yapan, genellikle salaş ama lezzeti tescilli olan yerel kebapçılar ve fırınlara (Örn: Saraçhane Çarşısı’ndakiler) gidin. Kuzu etinin, kuyruk yağının, sarımsak, biber ve domatesin bir tepside buluşup, taş fırında ağır ağır pişmesiyle ortaya çıkan bu şaheseri sipariş edin. Yanında gelen taze, sıcak tırnak pideyi yemeğin suyuna bana bana yiyin.
Çarşıdan Orijinal “Maraş Biberi” (Pul Biber) Alın
Biberin başkentindesiniz. Süpermarketlerde satılanlarla karıştırmayın.
Ne Yapmalı: Tarihi Kapalı Çarşı’daki baharatçılara gidin. O parlak kırmızı, hafif yağlı ve mis kokulu pul biberden (veya isotundan) mutlaka paket paket alın. Satıcıyla sohbet edin, size biberin nasıl kurutulduğunu, nasıl çekildiğini anlatsın. Bu biber, yemeklerinizin lezzetini değiştirecek en güzel hatıra olacak.
Çıtır Çıtır “Maraş Tarhanası”nı Çerez Gibi Yiyin
Bildiğiniz tarhanaları unutun. Muş veya Uşak’taki gibi çorbası yapılsa da, Maraş tarhanasının asıl olayı kuru halidir.
Ne Yapmalı: Çarşıdaki kuruyemişçilere veya bakkallara girin. Dövme (aşurelik buğday) ve yoğurdun mayalanıp, bir bez üzerine serilerek güneşte kurutulmasıyla elde edilen bu incecik, cips gibi çıtır tarhanadan bir paket alın. Ekşi ve doyurucu bu lezzeti, çerez yer gibi yiyin.
“Acem Pilavı” ve “Mumbar Dolması” Gibi Gizli Lezzetleri Arayın
Maraş mutfağı dondurmadan ibaret değildir.
Ne Yapmalı: Yöresel yemek yapan esnaf lokantalarında, havuç, kuş üzümü, fıstık ve et parçalarıyla zenginleştirilmiş, o tatlı-tuzlu Acem Pilavını arayın. Veya, bu işin ustalarına gidip, temizlenmiş bağırsağın içine bulgur ve baharat doldurularak yapılan o meşhur Mumbar Dolmasını deneyin.
Tarihin ve Sanatın İzinde
Maraş, kahramanlığı kadar, binlerce yıllık tarihi ve el sanatlarıyla da zengin bir şehirdir.
Kahramanmaraş Kalesi’ne Tırmanın ve Şehri 360 Derece İzleyin
Şehrin tam kalbinde, tüm heybetiyle yükselen kale, gezinize başlamak için mükemmel bir noktadır. Hititlerden Romalılara, Bizans’tan Dulkadiroğulları’na kadar şehrin bekçiliğini yapmıştır.
Ne Yapmalı: O dik yokuşu tırmanmayı göze alın. Zirveye ulaştığınızda, o devasa Türk bayrağının altından, şehri 360 derece izleyin. Bir yanda modern Maraş’ın binaları, diğer yanda Ulu Cami ve Kapalı Çarşı’nın olduğu o tarihi doku… Burası, şehrin panoramik haritasını zihninize kazıyacağınız yerdir.
Kapalı Çarşı ve Bakırcılar Çarşısı’nda “Çekiç Sesleri”ni Dinleyin
Burası sadece alışveriş yapılacak bir yer değil, 500 yıldır yaşayan bir zanaat merkezidir.
Ne Yapmalı: Tarihi Kapalı Çarşı’nın (Bedesten) o labirent gibi sokaklarına dalın. Asıl olarak, hemen bitişiğindeki Bakırcılar Çarşısına gidin. Gözlerinizi kapatın ve o ritmik çekiç seslerini dinleyin. Bu ses, yüzyıllardır devam eden bir el sanatının müziğidir. Bir atölyenin kapısında durup ustanın, bakır bir tabağa veya kazana nasıl hayat verdiğini izleyin.
Tarihi Maraş Konakları Arasında (Kaledibi) Kaybolun
Şehrin en eski sivil mimarisini görmek için kalenin eteklerine yönelin.
Ne Yapmalı: Haritayı kapatın ve Kaledibi veya Kurtuluş Mahallesinin daracık sokaklarına dalın. O klasik, cumbalı, “hayat” denilen iç avlulu, ahşap ve taş karışımı tarihi Maraş konaklarını arayın. Restore edilmiş Dulkadiroğlu Konağı veya Kocabaş Konağı gibi yapıların kapısından içeri (eğer açıksa) bir göz atın.
“Germanicia” Mozaiklerinde Yerin Altındaki Roma’yı Görün
Maraş’ın modern binalarının hemen altında, saklı bir Roma hazinesi yatıyor.
Ne Yapmalı: Şehrin farklı noktalarında (özellikle Müze’de veya belirlenmiş mozaik alanlarında) ortaya çıkarılan Germanicia Antik Kentinin taban mozaiklerini görün. O dönemde bu villalarda yaşayan Romalıların zevklerini, günlük yaşamlarını ve mitolojik inançlarını bu taş işlemelerinde okumaya çalışın.
Ulu Cami’de Dulkadiroğulları Mührüne Tanıklık Edin
Kapalı Çarşı’nın hemen yanındaki bu cami, Dulkadiroğulları Beyliği’nden kalma, şehrin en önemli tarihi ibadethanesidir.
Ne Yapmalı: 15. yüzyıldan kalma bu caminin avlusuna girin. O sade ama heybetli taş işçiliğini, ahşap tavanlı iç mekanını ve zarif minaresini inceleyin. Çarşının karmaşasından kaçıp, bu tarihi mekanda bir an soluklanın.
“Taş Medrese” ve “Taş Han”da Selçuklu Zarafetini Bulun
Ulu Cami’nin hemen karşısındaki bu yapılar, Selçuklu ve Dulkadiroğulları döneminin ticari ve ilmi merkezleridir.
Ne Yapmalı: Günümüzde el sanatları çarşısı olarak da kullanılan Taş Medresenin avlusuna girin. O zarif taş işçiliğini ve sütunları inceleyin. Hemen yanındaki Taş Hanın (günümüzde kafe/restoran) avlusunda oturun ve bir yorgunluk kahvesi için.
Ahşap Oymacılığının (Çeyiz Sandığı) İnceliklerini Görün
Bakırcılık kadar önemli bir diğer Maraş sanatı da ahşap oymacılığıdır.
Ne Yapmalı: Çarşıdaki “Çeyiz Sandığı” veya “Ahşap Oyma” atölyelerine girin. Ustaların, ceviz ağacını nasıl bir dantel gibi işleyerek o muazzam çeyiz sandıklarını, rahleleri veya aynaları yaptığını izleyin. O el emeğinin kokusunu ve dokusunu hissedin.
Kahramanlığın ve Doğanın İzinde
Şehrin “Kahraman” unvanının hakkını veren ve nefes aldıran durakları.
Kahramanmaraş Müzesi’nde “Maraş Fili”ni ve Kahramanlık Destanını Görün
Şehrin tüm katmanlarını anlamak için bu modern ve zengin müzeye gidin.
Ne Yapmalı: Müzede, bölgede bulunan ve soyu tükenmiş o devasa Maraş Filinin iskeletini hayretle görün. Germanicia mozaiklerinin en güzel parçalarını inceleyin. Ve mutlaka, Etnografya bölümüne çıkarak Kurtuluş Savaşı’nda verilen o destansı mücadelenin (Sütçü İmam, Rıdvan Hoca) hikayesini, kullanılan silahları ve yazılan destanları okuyun.
Sütçü İmam Anıtı’nda “İlk Kurşun”u Anın
Burası, Maraş’ın “Kahraman” olmasının sembolik başlangıç noktasıdır.
Ne Yapmalı: Şehir merkezindeki Sütçü İmam Anıtı’nın (veya Uzunoluk Hamamı’nın) önünde durun. Fransız askerlerinin peçesini açmaya çalıştığı Türk kadınına sahip çıkan ve o “ilk kurşunu” sıkarak direnişi başlatan Sütçü İmam’ın kahramanlık hikayesini yerinde hatırlayın.
Başkonuş Yaylası’nda Geyiklerin Arasında Yürüyün
“Akdeniz’in Alpleri” olarak bilinen, şehrin sıcağından kaçmak için mükemmel bir vaha.
Ne Yapmalı: Çam ağaçlarının arasındaki bu oksijen deposuna gidin. O yemyeşil doğanın içinde yürüyüş (trekking) yapın. Burası, geyiklerin serbestçe dolaştığı bir alan. Sessizce yürürseniz, o asil hayvanlarla karşılaşmanız an meselesidir. Ahşap bungalovlarda konaklayabilir veya bir restoranda alabalık yiyebilirsiniz.
Yedikuyular Kayak Merkezi’nde Akdeniz’e Karşı Kayın
“Akdeniz’de kayak mı olur?” demeyin. Maraş, kış turizminde de iddialı.
Ne Yapmalı: Eğer kışın giderseniz, şehir merkezine çok yakın olan Yedikuyular Kayak Merkezi’ne çıkın. O modern tesislerde kayak veya snowboard yaparken, bir yandan da Akdeniz iklim kuşağının manzarasına karşı kaymanın o eşsiz deneyimini yaşayın.
Sonuç olarak;
Kahramanmaraş’ta ne yapılır sorusunun cevabı, bu şehrin zıtlıklarında gizlidir. Bir yanda dondurmanın soğuk lezzeti, diğer yanda biberin yakıcı acısı; bir yanda Sütçü İmam’ın kahramanlık destanı, diğer yanda Bakırcılar Çarşısı’nın ritmik sanatı… Maraş, size hem midenizi hem de ruhunuzu doyuran, “tam” bir Anadolu şehri deneyimi sunar.
