Nevşehir’den ne alınır? Bu soru, sadece bir şehre değil, adeta bir masal diyarına, peribacalarının ve sıcak hava balonlarının gökyüzünü süslediği Kapadokya’nın kalbine yolculuk yapan herkesin aklını kurcalar. Burası, milyonlarca yıllık volkanik oluşumların, insan eliyle oyulmuş binlerce yıllık bir medeniyetin ve eşsiz bir coğrafyanın buluştuğu, dünyada eşi benzeri olmayan bir yerdir.
YeGez editörü olarak, Nevşehir’den alınacak hediyelik eşyaların da en az bölgenin kendisi kadar otantik, karakteristik ve “hikayesi olan” ürünler olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. Nevşehir çarşıları, özellikle de Avanos ve Ürgüp’ün tarihi sokakları, size seri üretim magnetlerden çok daha fazlasını; toprağın, ateşin ve emeğin sanata dönüştüğü eşsiz hazineler sunar. Gelin, bu büyülü diyardan evinize ve sevdiklerinize hangi unutulmaz hatıraları götürebileceğinize detaylı bir yolculuk yapalım.
Ateşin ve Toprağın Dansı: Avanos Çömlekleri
Nevşehir alışverişinin ruhu, hiç şüphesiz Avanos‘ta, Kızılırmak’ın kıyısında atar. Yüzyıllardır, hatta Hititlerden beri süregelen bu kadim zanaat, bölgenin volkanik topraklarının getirdiği kırmızı, yağlı kilin usta ellerde sanata dönüşmesidir.
Buradaki çömlekçilik, bir zanaattan öte bir kültürdür. Avanos’taki atölyeler, adeta birer sanat galerisi gibidir.
- Ne Alınmalı?
- Güveç Kapları: O meşhur Testi Kebabı’nın sırrı, bu topraktan yapılan güveçlerdir. Evinizde o lezzeti yakalamak için farklı boyutlarda sırlı veya sırsız güveç kapları alabilirsiniz.
- Hitit Güneşi Testileri: Bölgenin tarihine bir gönderme olan, ortası delik, güneşi simgeleyen Hitit testileri ve şarap ibrikleri en popüler formlardır.
- El Boyaması Tabaklar ve Kaseler: Çiniden ilham alan, ancak Kapadokya’ya özgü motiflerle (balonlar, peribacaları, atlar) süslenmiş, rengarenk, el boyaması tabaklar, kaseler ve fincan takımları.
- Seramik ve Porselen Ürünler: Geleneksel çömlekçiliğin yanı sıra, modern seramik ve porselen tasarımlarını da bulabilirsiniz.
Ziyaretçi İpucu: Kendi Çömleğinizi Yapın! Avanos’a gitmişken, sadece alışveriş yapmakla yetinmeyin. Çarşıdaki birçok atölye, küçük bir ücret karşılığında veya bazen ücretsiz olarak size “çömlekçi çarkı”nın (torna) başına geçme ve ustanın yardımıyla kendi kasenizi veya vazonuzu yapma deneyimi sunar. Bu, hem unutulmaz bir anı hem de alacağınız hediyenin anlamını katlayacak bir tecrübedir.
Bozkırın Gizemli Taşı: Oniks (Onyx)
Nevşehir’in volkanik yapısı, bölgeye bir başka değerli armağan daha sunmuştur: Oniks Taşı. Kapadokya’nın birçok yerinde, özellikle de Uçhisar civarındaki atölyelerde, bu yarı değerli taşın nasıl işlendiğini görebilirsiniz.
- Neden Özeldir? Oniks, genellikle yeşil, kahverengi ve beyaz tonlarında, katmanlı bir yapıya sahip, ışığı geçiren bir mermer türüdür. Soğuk bir dokunuşu vardır ve her taşın deseni benzersizdir. Stresi azalttığına ve pozitif enerji verdiğine inanılır.
- Ne Alınmalı?
- Takılar: Kolyeler, bileklikler, yüzükler ve tesbihler.
- Dekoratif Objeler: Vazolar, şamdanlar, isimlikler, küllükler ve küçük biblolar.
- Mutfak Eşyaları: Havanlar, çerezlikler, meyve tabakları ve şarap kadehleri.
- Satranç Takımları: İki farklı renkteki oniks taşından yapılan, çok şık ve ağır satranç takımları.
Volkanik Toprakların Bereketi: Yöresel Lezzetler
Nevşehir’in tüflü, mineral bakımından zengin toprakları, tarım ürünlerine benzersiz bir aroma katmıştır. Buradan alınacak lezzetler, damaklarda unutulmaz bir iz bırakır.
- Kapadokya Şarapları
Bölge, Türkiye’nin en köklü bağcılık ve şarapçılık merkezlerinden biridir. Ürgüp, Göreme ve Uçhisar’daki birçok yerel üretici (Örn: Turasan, Kocabağ), ödüllü şaraplara imza atmaktadır.
- Ne Alınmalı: Özellikle bölgenin yerel üzümleri olan Öküzgözü, Boğazkere, Kalecik Karası ve beyaz üzümlerden Emir üzümünden yapılan şarapları tercih edebilirsiniz.
- Köftür (Pekmez Sucuğu)
Pekmez mevsiminde (sonbahar) yapılan, pestil veya cevizli sucuktan farklı, kendine has bir lezzettir. Üzüm şırasının nişasta ile kaynatılıp tepside dondurulmasıyla elde edilir.
- Özelliği: Jölemsi bir kıvamda olan, küp küp kesilen bu tatlı, katkısız ve doğal bir enerji deposudur. Uzun süre dayandığı için harika bir hediyeliktir.
- Kabak Çekirdeği
Nevşehir ve komşusu Kayseri, Türkiye’nin en kaliteli kabak çekirdeği üretim merkezlerindendir. Buradaki çekirdekler, genellikle daha dolgun, sütlü ve lezzetlidir. Çarşılardaki kuruyemişçilerden taze kavrulmuş kabak çekirdeği almadan dönmeyin.
- Kuru Kayısı ve Üzüm
Güneşte kurutulmuş, etli ve tatlı Nevşehir kayısısı (Malatya kayısısından farklı bir aroması vardır) ve çekirdeksiz kuru üzümler de alabileceğiniz sağlıklı atıştırmalıklardır.
El Emeği Göz Nuru: Dokumalar ve Sembolik Hatıralar
- El Dokuması Halı ve Kilimler
Kapadokya bölgesi, tarihi İpek Yolu üzerinde olması nedeniyle halı ve kilim dokumacılığında da çok köklü bir geleneğe sahiptir.
- Ne Alınmalı: Özellikle Göreme ve Avanos‘taki halı mağazalarında, kök boya ile boyanmış, saf yünden veya ipekten dokunmuş, otantik Türkmen ve Selçuklu motiflerinin işlendiği el dokuması halılar, kilimler ve heybeler bulabilirsiniz.
- Kapadokya Bez Bebekleri
Yöresel kıyafetler giydirilmiş, folklorik bez bebekler, bölge kültürünü yansıtan en sevimli ve en otantik hediyeliklerdendir. Her biri el yapımıdır ve o yörenin kadınlarının emeğini yansıtır.
- Sembolik Figürler: Balon ve Peribacası
Elbette, Kapadokya’nın iki ana simgesini es geçmek olmaz:
- Peribacası Maketleri: Bölgenin imzası olan peribacalarının taştan, seramikten veya oniksten yapılmış küçük maketleri.
- Sıcak Hava Balonu Figürleri: Bölgenin modern simgesi haline gelen rengarenk sıcak hava balonlarının magnetleri, bibloları, lambaları veya avizeleri.
Ziyaretçi İpucu: Çarşı Rotaları Alışveriş için ana duraklarınız Avanos Çarşısı (çömlek ve seramik için), Ürgüp (şarap ve oniks taşı için) ve Göreme (halı ve sembolik hediyelikler için) olmalıdır. Özellikle Avanos’taki dükkanlarda fiyatlar, el emeğine ve işçiliğe göre çok değişiklik gösterir. Pazarlık yapmak, özellikle el sanatları ve halı alırken, bu kültürün bir parçasıdır.
Nevşehir’den dönerken, bir elinizde Avanos toprağının sıcaklığı, diğer elinizde volkanik bir üzümün lezzetiyle, bu masal diyarının hem doğal hem de kültürel mirasını yanınızda götürmüş olacaksınız.
