Sakarya’dan ne alınır? Bu soru, Marmara Bölgesi’nin en yeşil, en bereketli ovalarından birine ve tarihi Adapazarı‘na ev sahipliği yapan bu şehre adım atan her gezginin aklını kurcalar. Sakarya, genellikle sanayisi ve İstanbul’a yakınlığı ile bilinse de, aslında “Cittaslow” (Sakin Şehir) unvanlı Taraklı gibi saklı hazineleri, coğrafi işaret tescilli lezzetleri ve köklü el sanatlarıyla dolu bir kültür merkezidir.
Bu şehirden ayrılırken, valizinize sadece anıları değil, aynı zamanda bu coğrafyanın en saf lezzetlerini, ahşabın sıcaklığını ve asırlık bir emeğin zarafetini de sığdırmak istersiniz. Gelin, bu “Yeşil Diyar”dan evinize ve sevdiklerinize hangi eşsiz armağanları ve tatları götürebileceğinize detaylı bir yolculuk yapalım.
Coğrafi İşaretli Lezzetler: Sakarya’nın Tadı Tuzu
Sakarya’nın alışveriş kültürü, büyük ölçüde bereketli topraklarının sunduğu, coğrafi işaret tescili almış özel lezzetlere dayanır.
- Adapazarı Kabak Tatlısı (ve Ürünleri)
Listemizin mutlak birincisi, şehrin imzası haline gelmiş olan Adapazarı Kabağı‘dır.
- Neden Özeldir? “Adapazarı Beyaz Kestane Kabağı” olarak bilinen bu tür, coğrafi işaret tescillidir. Yoğun, lifsiz ve tatlı yapısıyla diğer kabaklardan ayrılır.
- Ne Alınmalı:
- Kabak Tatlısı: Yerinde, meşhur ıslama köftecilerin (Örn: Köfteci Hacı Bekir) üzerinde kaymaklı veya tahinli olarak tadına bakmanız şarttır.
- Paketli Kabak Tatlısı: Birçok pastane ve üretici, bu tatlıyı yolculuğa dayanıklı olacak şekilde vakumlu paketlerde veya kavanozlarda satmaktadır.
- Balkabaklı Ekmek: Şehirdeki fırınlarda bulabileceğiniz, ekmeğe turuncu bir renk ve hafif tatlı bir aroma katan, uzun süre bayatlamayan bu özel ekmek, harika bir hediyeliktir.
- Balkabaklı Gözleme: Yine yerel pazarlarda ve dükkanlarda bulabileceğiniz yöresel bir lezzettir.
- Geyve Ayvası (ve Ayva Lokumu)
Sakarya’nın Geyve ilçesi, Türkiye’nin en kaliteli ve lezzetli ayvalarının anavatanıdır ve bu ayva da coğrafi işaret tescillidir.
- Ne Alınmalı: Mevsimindeyseniz (sonbahar) taze Geyve Ayvası almadan dönmeyin. Diğer zamanlarda ise, bu ayvalardan yapılan ve adeta bir cezeryeyi andıran, katkısız ve yoğun lezzetli Geyve Ayva Lokumu alabileceğiniz en tatlı hediyedir. Ayrıca ayva reçeli de harika bir kahvaltılık seçenektir.
- Adapazarı Dartılı Keşkek (ve Dartı)
Bu lezzet (coğrafi işaretlidir), yerinde tadılması gereken bir şölen olsa da, o şölenin sırrını evinize götürebilirsiniz: Dartı.
- Dartı Nedir? Sütün kaymağının biriktirilip kavrulmasıyla elde edilen, hafif pıhtılaşmış, yoğun ve aromatik bir süt ürünüdür. Kahvaltılarda, makarnalarda ve özellikle keşkeğin üzerinde sos olarak kullanılır. Yerel pazarlardan veya şarküterilerden kavanozlanmış halde dartı bulabilirsiniz.
- Diğer Yöresel Lezzetler
- Köpük Helvası: Tıpkı Kütahya’da olduğu gibi Sakarya’da da (özellikle Taraklı) bulabileceğiniz, çöven köküyle yapılan, tahinle karıştırılarak yenen köpük köpük bir helva çeşididir.
- Manda Kaymağı: Sakarya’nın sulak alanları manda yetiştiriciliği için idealdir. Taze ve yoğun manda kaymağını (eğer soğuk zinciri koruyarak taşıyabilirseniz) alabilirsiniz.
Sakin Şehir Taraklı’dan Gelen Zanaatlar
Sakarya’dan el sanatı ve otantik bir hediye almak istiyorsanız, rotanızı mutlaka “Sakin Şehir” (Cittaslow) unvanlı Taraklı‘ya çevirmelisiniz. Bu tarihi ilçe, ahşap işçiliğinin yaşayan bir müzesidir.
- Taraklı Şimşir Kaşık ve Tarakları
Taraklı’nın adı, burada yüzyıllardır yapılan şimşir taraklardan gelir.
- Neden Özeldir?Şimşir ağacı, dünyanın en sert, en dayanıklı ve en sağlıklı ağaçlarından biridir. İnanılmaz derecede pürüzsüz bir yüzeye sahiptir ve antibakteriyel olduğuna inanılır.
- Ne Alınmalı:
- Şimşir Kaşık ve Mutfak Gereçleri: Yemeklerin tadını bozmayan, ısıdan etkilenmeyen, ömürlük ve sağlıklı kaşıklar, spatulalar ve çatallar.
- Şimşir Tarak: Saçı elektriklendirmediği ve kırmadığı için özellikle tercih edilen, el yapımı, otantik taraklar.
- Taraklı Bastonları ve Ahşap Oymacılığı
Taraklı’daki ustalar, ahşabı adeta bir dantel gibi işler. El oyması, sanatsal değere sahip bastonlar, çeyiz sandıkları, çerezlikler ve tepsiler, alabileceğiniz en kalıcı ve değerli hatıralardır.
- Taraklı El Dokumaları (Çarşaf ve Gömlek)
Geleneksel tezgahlarda dokunan, pamuklu ve sağlıklı “Taraklı Bezi”nden yapılan gömlekler, masa örtüleri ve çarşaflar da otantik birer hediye seçeneğidir.
️ Ziyaretçi İpuçları: Alışveriş Nerede Yapılır?
- Otantik Zanaat İçin: El sanatları için tek adres Taraklı Çarşısı‘dır. Buradaki dükkanlar aynı zamanda atölyedir; ustaları iş başında izleyebilir ve ürünleri doğrudan zanaatkarın elinden alabilirsiniz.
- Yöresel Lezzetler İçin: Adapazarı merkezdeki Çark Caddesi çevresindeki pastaneler ve dükkanlar, kabak tatlısı ve ayva lokumu bulmak için idealdir.
- Doğal Ürünler İçin: Dartı, manda kaymağı ve diğer ev yapımı ürünler için Adapazarı’ndaki yerel semt pazarlarını (özellikle Köylü Pazarı) veya Geyve ve Taraklı‘daki yerel üreticileri tercih edin.
Sakarya’dan dönerken, bir elinizde Taraklı’nın şimşir kaşığının pürüzsüz dokusu, diğer elinizde Adapazarı kabağının tatlılığıyla, bu yeşil şehrin hem doğal bereketini hem de “sakin” zanaat kültürünü yanınızda götürmüş olacaksınız.
