Samsun’dan ne alınır? Bu soru, Kurtuluş mücadelesinin ilk meşalesinin yakıldığı, Karadeniz’in en büyük liman kenti ve bereketli Bafra ile Çarşamba ovalarının merkezine adım atan her gezginin aklını kurcalar. Burası, sadece Atatürk’ün şehri olmasıyla değil, aynı zamanda bu coğrafyanın sunduğu eşsiz lezzetler ve asırlık, kaybolmaya yüz tutmuş zanaatlarla da dolu bir alışveriş durağıdır.
Samsun’dan ayrılırken valizinize sığdıracağınız ürünler, size bir “seri üretim” hediyesinden çok daha fazlasını; yani bir ayakkabının otantikliğini, bir lokumun kaymağını ve bir tütünün nostaljisini vaat eder. Gelin, bu tarihi ve bereketli şehirden evinize ve sevdiklerinize hangi eşsiz hazineleri götürebileceğinize detaylı bir yolculuk yapalım.
Bir Zanaat Efsanesi: Çarşamba’nın Yumurta Topuk Ayakkabısı
Listemizin en otantik ve en şaşırtıcı sırasında, Samsun’un Çarşamba ilçesiyle özdeşleşmiş, coğrafi işaret tescilli Çarşamba Ayakkabısı yer alır. “Yumurta Topuk” olarak da bilinen bu ayakkabı, bir ayakkabıdan çok, bir kültür simgesidir.
- Neden Özeldir? 1950’li yıllardan beri üretilen bu ayakkabı, tek parça keçi derisinden, tamamen el işçiliğiyle yapılır. Ayırt edici özelliği, adını aldığı yuvarlak ve “yumurta” şeklindeki topuğudur. İnanılmaz derecede rahat, dayanıklı ve otantik bir tasarıma sahiptir.
- Ne Alınmalı? Günümüzde bu sanatı yaşatan az sayıda usta kalsa da, Çarşamba’daki atölyelerden kendinize veya sevdiklerinize bir çift yumurta topuk ayakkabı alarak, kaybolmaya yüz tutmuş bu zanaata destek olabilirsiniz. Bu, alabileceğiniz en “Samsunlu” ve en karakteristik hediyedir.
️ Bereketli Ovalardan Gelen Lezzetler
Samsun, Bafra ve Çarşamba gibi iki devasa delta ovası sayesinde bir gastronomi merkezidir. Bu bereket, eve götürülebilir lezzetlere de yansımıştır.
- Bafra Kaymaklı Lokumu
Samsun’un Bafra ilçesi, sadece pidesiyle değil, aynı zamanda o meşhur Kaymaklı Lokumu ile de ünlüdür.
- Neden Özeldir? Klasik lokumlardan farklı olarak, yumuşak lokum hamurunun içi bol miktarda taze manda kaymağı ile doldurulur ve üzeri Hindistan cevizi ile kaplanır.
- Ne Alınmalı? Hafif, sütlü ve inanılmaz lezzetli bir tatlıdır. Taze kaymak içerdiği için ömrü kısadır (genellikle 3-5 gün). Alışverişinizi mutlaka seyahatinizin son gününe bırakmalı ve serin bir yerde muhafaza ederek evinize ulaştırmalısınız.
- Bafra Nokulu
Yine Bafra’ya özgü, Sinop ile de paylaşılan bir lezzet olan Nokul, mayalı hamurdan yapılan, rulo şeklinde bir hamur işidir.
- Çeşitleri: En meşhur olanı cevizli-üzümlü (tatlı) olanıdır. Ayrıca kıymalı (tuzlu) çeşidi de bulunur. Fırınlardan taze alacağınız bir tepsi nokul, yolculuğunuzu ve ertesi gün kahvaltınızı şenlendirir.
- Tütün Kolonyası
Samsun ve Bafra, tarihsel olarak Türkiye’nin en kaliteli tütünlerinin yetiştiği bölgelerdendir. Bu tütün kültürü, kendini nostaljik bir üründe gösterir: Tütün Kolonyası.
- Özelliği: Tütün yaprağının ve çiçeğinin o nostaljik, hafif tatlı ve keskin kokusunu şişeleyen bu kolonya, Düzce ile birlikte Samsun’un da imzasıdır. Ferahlatıcı ve kalıcı bir koku arayanlar için harika bir hediyedir.
- Diğer Yöresel Lezzetler
- Bafra ve Terme Pirinci: Bafra ve Terme ovalarında yetişen, yüksek kaliteli ve lezzetli pirinçler, pilavlarınız için harika bir seçimdir.
- Vezirköprü Semaveri: Eğer otantik ve büyük bir hediye arıyorsanız, Vezirköprü ilçesinde yapılan el dövmesi, kalaylı bakır semaverler de meşhurdur.
- Çırpma Pekmez (Lâdik): Lâdik ilçesinde yapılan, kendine has bir kıvamı olan pekmez türüdür.
El Emeği Göz Nuru: Dokumalar ve Ahşap Sanatı
Samsun’un dağlık ve kırsal bölgeleri, zengin bir el sanatı geleneğini yaşatmaya devam eder.
- Ayvacık Cicim Kilimi
Samsun’un Ayvacık ilçesi, “Cicim” (veya cecim) adı verilen, renkli ve motifli el dokuması kilimleriyle ünlüdür. Bu kilimler, Yörük-Türkmen kültürünün izlerini taşır ve tamamen el emeğidir.
- Ne Alınmalı? Otantik desenli küçük kilimler, yolluklar, seccadeler ve heybeler, evinize Karadeniz’in renklerini katacak değerli hatıralardır.
- Çarşamba Kasketi
Yumurta topuk ayakkabının en yakın dostu, 8 köşeli Çarşamba Kasketi‘dir. Yöresel kültürün bir parçası olan bu kasketler, otantik bir aksesuar ve fotoğraf karesi için harika bir tamamlayıcıdır.
- Ahşap Oymacılığı ve Şimşir Kaşık
Karadeniz’in orman varlığı, ahşap sanatını da geliştirmiştir. Şimşir ağacından oyulmuş, sağlıklı ve dayanıklı kaşıklar, çatallar ve mutfak gereçleri, alabileceğiniz en doğal ürünlerdendir.
Sembolik Hatıralar: Kurtuluşun Simgeleri
Samsun, her şeyden önce Türkiye Cumhuriyeti’nin “İlk Adım” şehridir. Bu tarihi kimlik, hediyelik eşyalara da yansımıştır.
- Bandırma Vapuru Maketleri: Atatürk’ü Samsun’a getiren Bandırma Vapuru’nun ahşaptan veya metalden yapılmış maketleri, şehrin en anlamlı ve en popüler hediyeliğidir.
- Atatürk (Onur) Anıtı Bibloları: Şehrin simgesi olan, dünyaca ünlü heykeltıraş Krippel tarafından yapılan görkemli Atatürk heykelinin küçük bibloları ve magnetleri, bu kahraman şehirden alınacak en klasik hatıralardandır.
Ziyaretçi İpuçları: Samsun Alışveriş Rehberi
- Ana Merkezler: Sembolik hediyelikler (Bandırma Vapuru, Atatürk Anıtı), tütün kolonyası ve yöresel ürünleri bulmak için Mecidiye Çarşısı, Yabancılar Pazarı ve Tarihi Bedesten Çarşısı ana duraklarınız olmalı.
- Otantik Zanaatlar İçin: Yumurta topuk ayakkabı ve kasket için Çarşamba ilçesine; Bafra pidesi, lokumu ve nokulu için Bafra ilçesine gitmek en otantik deneyimi sunar.
- Kaymaklı Lokuma Dikkat: Bafra Kaymaklı Lokumu alacaksanız, mutlaka seyahatinizin son günü alın ve size “soğuk zincir” sağlayabilecek bir paketleme (buz akülü strafor kutu) olup olmadığını sorun.
Samsun’dan dönerken, bir elinizde Kurtuluş mücadelesinin simgesi olan Bandırma Vapuru maketi, diğer elinizde Bafra’nın kaymaklı lokumunun tatlılığıyla, bu “İlk Adım Şehri”nin hem tarihi gururunu hem de bereketini yanınızda götürmüş olacaksınız.
