Sinop’tan ne alınır? Bu soru, Türkiye’nin en kuzey ucunda yer alan, Karadeniz’in hırçın dalgalarından korunmuş bu eşsiz liman şehrine ve “mutlu şehir” unvanına sahip bu tarihi diyara adım atan her gezginin aklını kurcalar. Burası, sadece tarihi Sinop Cezaevi’nin duvarları arasında yankılanan hüzünlü hikayelerle veya filozof Diyojen’in efsaneleriyle değil, aynı zamanda asırlık bir zanaatın, el emeğinin ve Karadeniz doğallığının buluştuğu bir çarşı kültürüne de ev sahipliği yapar.
Bu şehirden ayrılırken valizinize sığdıracağınız ürünler, size bir “seri üretim” hediyesinden çok daha fazlasını, bir teknenin ahşap kokusunu, ketenin doğal dokusunu ve el emeğinin zarafetini sunacaktır. Gelin, bu “denizci şehri”nden evinize ve sevdiklerinize hangi eşsiz hazineleri götürebileceğinize detaylı bir yolculuk yapalım.
⚓ Zanaatın İmzası: Sinop Kotraları (Maket Gemiler)
Listemizin ilk ve en önemli sırasında, Sinop’un adıyla özdeşleşmiş, uluslararası üne sahip maket gemiler (kotralar) yer alır. Bu, sadece bir hediyelik eşya değil, şehrin denizcilik tarihinin ve el sanatları geleneğinin en somut simgesidir.
- Neden Özeldir? Bu zanaatın kökleri, rivayete göre 1950’li yıllarda Sinop Cezaevi’nde yatan iki mahkûmun, af sonrası şehre yerleşip bu sanatı icra etmesiyle atılmıştır. Tamamen el emeği göz nuru olan bu maketler; ceviz, gürgen, kavak ve kiraz gibi çeşitli ağaçlardan, inanılmaz bir detaycılık ve ustalıkla yapılır.
- Ne Alınmalı? Çarşıdaki dükkanlarda (Ayhan Kotra gibi) her boyutta ve modelde gemi bulabilirsiniz:
- Balıkçı Takaları ve Sandallar: Sinop’un yerel deniz kültürünü yansıtan en otantik modellerdir.
- Kalyonlar, Guletler ve Yatlar: Daha büyük ve görkemli, detaylı işçiliğe sahip modeller.
- Çektirmeler: Geleneksel Karadeniz tekne modelleri.
Ziyaretçi İpucu: Zanaatın Merkezi Bu maketleri bulmak için en doğru adres, Sinop Limanı çevresindeki ve tarihi cezaevine giden yoldaki atölyeler ve hediyelik eşya dükkanlarıdır. Birçoğu “atölye-dükkan” şeklindedir; burada ustaların bu gemileri nasıl titizlikle yaptığını canlı olarak izleyebilirsiniz. Bu, aldığınız hediyenin anlamını daha da derinleştirecektir.
Doğal Dokunuş: Ayancık Keteni ve Dokumalar
Sinop’un bir diğer tescilli ve otantik ürünü, Ayancık ilçesiyle ünlenmiş olan keten dokumalarıdır. Keten bitkisinden elde edilen ipliklerle, geleneksel ahşap tezgahlarda dokunan bu kumaşlar, kaybolmaya yüz tutmuş bir zanaatın en güzel örneklerindendir.
- Neden Özeldir? Ayancık keteni, %100 doğaldır. İnanılmaz derecede dayanıklı, teri emen, serin tutan ve alerji yapmayan sağlıklı bir kumaştır.
- Ne Alınmalı? Bu doğal kumaştan yapılan yastık kılıfları, masa örtüleri, peşkirler (el yüz havluları), gömlekler, çantalar ve şallar, alabileceğiniz en sağlıklı ve en zarif tekstil ürünleridir.
Keskin Bir Miras: Sinop Bıçakçılığı
Kastamonu ve Bursa gibi, Sinop da köklü bir bıçakçılık geleneğine sahiptir. Sinop bıçakları, sağlamlığı ve işçiliği ile öne çıkar.
- Özelliği: Yapımında genellikle yüksek karbonlu İsveç takım çeliği kullanılır. Sapları ise manda veya geyik boynuzu, gül ağacı kökü gibi dayanıklı ve doğal malzemelerden yapılır.
- Ne Alınmalı: El yapımı, dekoratif av bıçakları, çakılar veya mutfakta ömür boyu kullanabileceğiniz mutfak bıçakları (Özekes Bıçakları gibi yerel ustalardan), bu zanaatın en güzel örnekleridir.
️ Tadı Damakta Kalan Lezzetler: Yöresel Ürünler
Sinop’un mutfağı, Karadeniz’in ve bereketli topraklarının bir yansımasıdır.
- Nokul: Kahvaltıların ve Çay Saatlerinin Yıldızı
Sinop’a özgü, mayalı bir hamur işi olan Nokul, yerinde tatmanız gereken bir lezzet olsa da, fırınlardan taze paketletip yolculuğunuza lezzet katabilirsiniz.
- Çeşitleri: Rulo şeklinde hazırlanan bu lezzetin cevizli-üzümlü (tatlı) ve kıymalı (tuzlu) olmak üzere iki ana çeşidi bulunur. Özellikle sabah kahvaltılarının ve çay saatlerinin vazgeçilmezidir.
- Kestane ve Kestane Balı
Sinop’un dağlık bölgeleri, özellikle Ayancık ve Erfelek civarı, kestane ağaçlarıyla doludur.
- Ne Alınmalı: Mevsimindeyseniz (sonbahar) taze, iri taneli Sinop kestanesi alabilirsiniz. Ayrıca, bu kestane ağaçlarının çiçeklerinden elde edilen, kendine has acımsı ve keskin bir aroması olan kestane balı, şifa niyetine alabileceğiniz en değerli ürünlerden biridir.
- Diğer Yöresel Tatlar
- Sirkeli Pırasa ve Keşkek: Bu lezzetler yerinde tadılmalıdır.
- Mısır Unu ve Ekmeği: Karadeniz’in temel taşı olan mısır ununun en doğalını ve tazesini yerel pazarlardan bulabilirsiniz.
- Dağ Çileği (Bileydin) Reçeli: Mevsiminde dağlardan toplanan küçük ama aroması yoğun çileklerden yapılan ev yapımı reçeller.
️ Sembolik Hatıralar: Felsefe ve Tarih
- Diyojen Bibloları: “Gölge etme başka ihsan istemem” sözüyle bilinen, Sinop doğumlu ünlü filozof Diyojen‘in, o meşhur fıçısının içindeki bibloları ve heykelleri, şehrin felsefi kimliğini yansıtan en popüler hediyeliktir.
- Tarihi Cezaevi ve Kale Magnetleri: Şehrin simgeleri olan Sinop Kalesi ve Tarihi Sinop Cezaevi’ni betimleyen magnetler, tablolar ve diğer küçük hatıralar da çarşılarda bolca bulunur.
Sinop’tan dönerken, bir elinizde el yapımı bir kotranın ince işçiliği, diğer elinizde Ayancık keteninin doğal dokusuyla, bu “en mutlu şehrin” hem denizci ruhunu hem de el emeğine verdiği değeri yanınızda götürmüş olacaksınız.
