Bayburt’ta Ne Yapılır? Mutlaka Yaşamanız Gereken 18 Harika Deneyim

Bayburt’ta ne yapılır diye sorduğunuzda, alacağınız cevap genellikle Doğu Karadeniz’in sarp dağları ile Doğu Anadolu’nun keskin bozkırı arasında kalmış bu mütevazı şehrin sessizliğinde gizlidir. Burası, genellikle “içinden geçilen” ama durup keşfedenlere “dünya çapında” sürprizler sunan, Türkiye’nin en otantik ve en “ham” kalmış şehirlerinden biridir.

Bayburt’ta Ne Yapılır? “Dede Korkut Yurdu”nda Yaşanacak 18 Unutulmaz Deneyim

Bu şehir, size bir yanda dünyanın en hızlı akan nehirlerinden birinde (Çoruh) adrenalin, diğer yanda 3000 yıllık bir yeraltı şehrinde (Aydıntepe) gizem ve bir başka yanda da “dünyanın en ilginç” modern sanat müzelerinden (Baksı) birinde ufuk açıcı bir deneyim vaat eder. Eğer siz de bu “gözden kaçan” şehri, bir turist gibi değil, bir kâşif gibi “yaşamanızı” sağlayacak, sınır tanımayan, eylem dolu bir rehber arıyorsanız, başlıyoruz.

1. “Bozkırın Zirvesi”ndeki Sanat Mucizesini Ziyaret Edin: Baksı Müzesi

Bu, Bayburt’taki bir numaralı, dünya çapında bir eylemdir. Burası bir müze değil, bir “imkansızı başarma” hikayesidir. Çoruh Vadisi’ne hakim, sarp bir tepenin üzerine (Bayraktar Köyü) kurulmuş bu ödüllü modern sanat müzesi, sizi şaşkına çevirecek.

Köyceğiz Kamp Alanları – Köyceğiz Kamp Yapılacak Yerler

×

Ne Yapmalı: O muazzam, modern mimariye sahip binaya girin. İçinde, çağdaş sanat eserleriyle (resim, enstalasyon) birlikte, o kaybolmaya yüz tutmuş geleneksel Bayburt el sanatlarını (ehram, kilim) nasıl bir araya getirdiğine hayran kalın. Müzenin terasına çıkın ve o “bozkırın ortasındaki sanat vahası”ndan, ayaklarınızın altındaki o sonsuz Çoruh Vadisi manzarasını izleyin.

2. Dünyanın En Hızlı Akan Nehirlerinden Birinde “Rafting” Yapın: Çoruh Nehri

Bayburt, sadece kalesiyle değil, içinden geçen o “hırçın” Çoruh Nehri ile de anılır. Burası, dünyanın en iyi 10 rafting parkurundan biri olarak kabul edilir.

Ne Yapmalı: Özellikle ilkbahar ve yaz aylarında, karların erimesiyle coşan nehirde bir rafting botuna binin. Profesyonel rehberler eşliğinde o azgın dalgalarla (whitewater) mücadele edin ve o sarp kanyonların arasından geçmenin o muazzam adrenalinini yaşayın.

3. Bayburt Kalesi’ne Tırmanın ve “Çinimaçin Efsanesi”ni Hissedin

Şehre adını veren (Bay-Yurt / Zengin Yurt) ve ona hakim o devasa, sarp tepenin üzerine kurulmuş bu kale, Türkiye’nin en görkemli kalelerinden biridir. Efsaneye göre, Dede Korkut hikayelerindeki Bayburt (Çinimaçin) Kalesi burasıdır.

Ne Yapmalı: O dik yokuşu tırmanın (veya aracınızla çıkın). O devasa, bazalt taşlı surların üzerinde yürüyün. Kalenin içindeki kilise kalıntılarını ve camileri görün. Burçlardan, ayaklarınızın altındaki tüm Bayburt şehrini ve onu ikiye bölen Çoruh Nehri’ni kuşbakışı izleyin.

4. Aydıntepe Yeraltı Şehri’nde 3000 Yıllık Bir Sığınağa İnin

Burası, Bayburt’un “Kapadokya”sıdır, ancak çok daha farklıdır. Kapadokya’daki gibi yumuşak tüf değil, ana kayanın (tüf-bazalt karışımı) 2-3 metre altına oyulmuş, 1 km’den uzun bir yeraltı sığınağıdır.

Ne Yapmalı: O daracık tünellerden (dehlizlerden) içeri girin. O mezar odalarını, havalandırma bacalarını, gözetleme noktalarını ve o devasa sürgü taşlarını (kapılar) görün. 3000 yıl önce (Geç Roma/Erken Bizans), insanların bu kayaların altında nasıl yaşadığını ve saklandığını hayal edin.

5. “Dede Korkut Türbesi”nde Bir Destanın Köklerine Gidin

Bayburt, “Dede Korkut Hikayeleri”nin ve o “Alp” kültürünün anavatanıdır. Türk dünyasının bu efsanevi bilgesinin makamının (türbesi), Masat Köyü’nde olduğuna kuvvetle inanılır.

Ne Yapmalı: O manevi tepeye çıkın ve o mütevazı ama bir o kadar da anlamlı türbeyi (veya makamı) ziyaret edin. O “Dede Korkut” ruhunun, o bozkırın ortasındaki sessizliğini ve bilgeliğini hissedin.

6. Kop Dağı’nda “Büyük Savaş”ın İzlerini ve Şehitliği Ziyaret Edin

Burası, Çanakkale’nin Doğu’daki kardeşidir. 1916’da, Birinci Dünya Savaşı sırasında, Rus işgaline karşı “Kop Dağı Müdafaası”nın yapıldığı, binlerce şehidin verildiği o kahramanlık tepesidir.

Ne Yapmalı: O 2400 metre rakımlı geçide tırmanın. Kop Şehitliği Anıtının önünde durun. O siperlerin, tabyaların arasında yürüyün ve o “dondurucu” soğukta vatanı savunan askerlerin kahramanlığına bir Fatiha okuyun.

7. Sırakayalar Şelaleleri’nde Buz Gibi Suda Serinleyin

Bayburt’un saklı kalmış doğa cenneti. Art arda sıralanmış irili ufaklı şelalelerden oluşan bu vadi, bir huzur noktasıdır.

Ne Yapmalı: O yemyeşil vadiye (Sırakayalar Köyü) gidin. O ahşap yürüyüş yollarında ilerleyin ve şelalelerin döküldüğü o küçük göletlerin (buz gibidir!) kenarında mola verin. O buz gibi suyun serinliğini yüzünüzde hissedin.

8. “Tatlı Çorba”nın O Şaşırtıcı Lezzetini Deneyin

Bayburt mutfağının en otantik, en “şaşırtıcı” lezzeti. Bu bir çorba ama tatlı!

Ne Yapmalı: Yöresel yemek yapan bir lokantada bu lezzeti arayın. Aşurelik buğday (yarma) ile birlikte, kuru kayısı, kuru erik, kuru üzüm gibi meyvelerin bir arada pişirildiği bu (genellikle soğuk içilen) şifalı ve farklı lezzeti mutlaka tadın.

9. “Lor Dolması” (veya “Galacoş”) Yiyin

Burası, hayvancılığın ve süt ürünlerinin kalbidir. Bu da mutfağa yansımıştır.

Ne Yapmalı: Esnaf lokantalarında, içi lor peyniri (veya çökelek) ve bulgur ile doldurulmuş, genellikle üzerine kızgın tereyağı dökülen o meşhur “Lor Dolması”nı (Pazı/Lahana sarması) tadın. Veya, Galacoş (kurtulmuş yoğurt, et, mercimek ve pidenin buluşması) yemeğini arayın.

10. Bir “Ehram” (Ihram) Dokuma Atölyesine Misafir Olun

Burası, Bayburt’un en köklü el sanatıdır. “Ehram”, kadınların dış giyim olarak kullandığı, koyun yününden (kök boyalı) dokunan, otantik bir örtüdür.

Ne Yapmalı: Tarihi çarşıdaki veya el sanatları merkezlerindeki o ahşap tezgahlarda (çulfalık) dokunan ehram atölyelerine girin. O desenlerin (kar tanesi, elma gülü) nasıl sabırla dokunduğunu izleyin ve bu otantik mirasa dokunun.

11. Tarihi “Bayburt Evleri”nin (Taş ve Kerpiç) Arasında Dolaşın

Burası, şehrin tarihi sivil mimarisinin (Kütahya, Safranbolu gibi) korunduğu, nostaljik bir mahalledir.

Ne Yapmalı: Kalenin eteklerindeki veya Şingah Mahallesi’ndeki o daracık sokaklara dalın. Alt katı taş (soğuktan korur), üst katı kerpiç (sıcak tutar) olan o klasik, cumbalı, ahşap işlemeli Tarihi Bayburt Evlerini fotoğraflayın.

12. Tarihi Taş Köprülerin (Çoruh Üzeri) Üzerinden Yürüyün

Şehri ikiye bölen Çoruh Nehri, üzerinde tarihi gerdanlıklar taşır.

Ne Yapmalı: Şehir merkezindeki o tarihi Taş Köprü (19. yy) veya Bent Köprüsü (Selçuklu) üzerinden yürüyerek geçin. Bir yanda kalenin, diğer yanda tarihi evlerin olduğu o muazzam şehir silüetini, nehrin üzerinden izleyin.

13. Ulu Cami’de (Selçuklu) Sadeliğin Huzurunu Bulun

Burası, şehrin en eski ve en büyük camisidir. Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan’ın oğlu tarafından yaptırılan bu yapı, “Çifte Minareli Medrese”ye benzeyen çinili minaresiyle (sonradan eklenme) ünlüdür.

Ne Yapmalı: O sade ama heybetli caminin avlusuna girin. İç mekandaki o “Erken Dönem” mimarisinin huzurunu ve o muazzam çini süslemeli minberin (vaaz kürsüsü) zarafetini görün.

14. “Bayburt Ketesi” (veya “Kavut Çorbası”) ile Otantik Bir Mola Verin

Bozkır mutfağının en doyurucu lezzetleri.

Ne Yapmalı: Şehir merkezindeki fırınlardan, o içi kavrulmuş unlu (veya cevizli), kat kat açılmış, sıcak bir “Bayburt Ketesi” alın. Veya yemeğe, o meşhur, kavrulmuş un (kavut) ile yapılan, besleyici Kavut Çorbası ile başlayın.

15. Helva Köyü “Buz Mağarası”nın Serinliğine Sığının

Burası, Bayburt’un bir diğer doğa harikasıdır. Bir dağın yamacındaki bu mağara, yaz aylarında bile içinde buz kütleleri barındırır.

Ne Yapmalı: O zorlu yolu (araçla bir yere kadar) göze alın ve o mağaranın ağzına ulaşın. Ağustos ayında bile, o buz gibi havayı ve içerideki buz sarkıtlarını (buzul) görmenin o şaşırtıcı deneyimini yaşayın.

16. Bayburt Saat Kulesi’nin Önünde Mola Verin

Şehrin merkezindeki en zarif simgelerden biri. 1924’te, Cumhuriyet’in ilanı şerefine yapılan bu kule, şehrin buluşma noktasıdır.

Ne Yapmalı: O zarif, kesme taşlı kulenin önünde durun. Çevresindeki o hareketli meydanı (Cumhuriyet Meydanı) ve esnafın hareketliliğini izleyin.

17. “Ziron” (Siron) Yemeğini Yoğurtla Yiyin

Gümüşhane ile ortak olan bu lezzet, Bayburt’un da vazgeçilmezidir. İncecik yufkaların rulo yapılıp fırınlanması…

Ne Yapmalı: Bir esnaf lokantasına oturun. O çıtır yufkaların üzerine bol sarımsaklı süzme yoğurt ve kızgın tereyağı dökülmesiyle yapılan o muazzam “Ziron”u (veya “Sırın”) sipariş edin.

18. Bayburt Yaylaları’nda (Kop/Soğanlı) “Oksijen” Depolayın

Bayburt, Doğu Karadeniz’in en yüksek ve en el değmemiş yaylalarından bazılarına ev sahipliği yapar.

Ne Yapmalı: O 2500-3000 metre rakımlı Kop, Soğanlı veya Haldizen (Sultan Murat) yaylalarına çıkın. O keskin, temiz dağ havasını soluyun, o binbir çeşit çiçeğin arasında yürüyüş yapın ve “pastoral” bir sükunetin tadını çıkarın.

Bayburt’ta ne yapılır sorusunun cevabı, bu şehrin “gösterişsiz” ama “derin” karakterinde gizlidir. Bir yanda Baksı Müzesi’nin modern dehası, diğer yanda Aydıntepe’nin 3000 yıllık gizemi; bir yanda Çoruh Nehri’nin adrenalini, diğer yanda Dede Korkut’un bilgeliği… Bayburt, size gürültüden uzak, “gerçek” bir Anadolu keşfi vaat eder.