Tunceli’de Ne Yapılır? Mutlaka Yaşamanız Gereken 17 Harika Deneyim

Tunceli’de ne yapılır diye sorduğunuzda, size “şurayı gezin” demek yetersiz kalır. Çünkü Tunceli, gezilmekten çok deneyimlenen, öğrenilen ve hissedilen bir yerdir. Burası, Türkiye’nin en sarp dağlarının, en deli akan sularının ve en derin inanç merkezlerinin evidir. Munzur’un buz gibi aktığı, dağ keçilerinin kayalarda sektiği ve her taşın, her ağacın bir “ziyaret” (kutsal mekan) olabildiği bu topraklarda, kendinizi bir turistten çok, bir yolcu gibi hissedeceksiniz.

Tunceli’de Ne Yapılır? Listesi

Eğer siz de bu eşsiz coğrafyanın ruhuna dokunmaya, bozulmamış bir doğanın içinde nefes almaya ve binlerce yıllık bir Alevi-Bektaşi kültürünün izini sürmeye hazırsanız, işte Tunceli’de mutlaka yapmanız gereken 17 eylem.

1. Munzur Gözeleri’nde Bir Mum Yakıp, Suya Niyaz Edin

Bu, Tunceli’deki yolculuğunuzun ruhani başlangıç noktasıdır.

Sinop’ta Ne Yenir? Tadına Bakmanız Gereken 15 Meşhur Lezzet

×

• Nereye Gitmeli? Ovacık ilçesine bağlı Munzur Gözeleri (Munzur Baba Ziyareti).
• Ne Yapmalı? Burası, Munzur Nehri’nin doğduğu, 40 farklı noktadan suyun kayaların içinden fışkırdığı mistik bir yerdir. Sadece fotoğraf çekmekle kalmayın. O buz gibi suyun sesini dinleyin. Yöre halkının yaptığı gibi, oradaki “niyaz” alanına gidin, bir mum yakın, kalbinizden geçen bir dileği dileyin. Avucunuzla o kutsal sayılan sudan için ve yüzünüzü yıkayın. Bu, bir arınma ritüelidir.

2. Munzur Vadisi Milli Parkı’nda Akan Suya Karşı Yürüyün

Türkiye’nin en büyük ve en görkemli milli parklarından birinin tam kalbindesiniz.

• Nereye Gitmeli? Tunceli merkez ile Ovacık arasındaki 60 kilometrelik yolun tamamı.
• Ne Yapmalı? Bu yolu bir yerden bir yere gitmek için aceleyle kat etmeyin. Yavaş sürün. Yol boyunca Munzur Nehri’nin o inanılmaz turkuaz rengini izleyin. Belirlenmiş piknik alanlarında durun, ayaklarınızı o dondurucu suya sokmayı deneyin (saniyeler içinde çıkaracaksınız). Vadi boyunca kısa yürüyüş patikalarına girin ve sadece suyun, rüzgarın ve kuşların sesini dinleyin.

3. Ovacık’a Gidin ve O “Başka” Havasını Soluyun

Türkiye’nin sembol ilçelerinden birini bizzat görün.

• Nereye Gitmeli? Ovacık ilçe merkezi.
• Ne Yapmalı? Sadece doğası için değil, yarattığı sosyal modelle de ünlü olan bu küçük ilçenin merkezinde yürüyün. Ovacık Belediyesi’nin organik tarım kooperatiflerinin satış noktalarını bulun. Dünyaca ünlü Ovacık organik nohudu, fasulyesi ve balından mutlaka alın. Bir kahvehaneye oturun ve yerel halkla sohbet edin.

4. Munzur Nehri’nde Adrenalin Dolu Rafting Yapın

Munzur’un kutsallığı kadar hırçınlığı da meşhurdur.

• Nereye Gitmeli? Tunceli-Ovacık yolu üzerindeki rafting başlangıç noktaları.
• Ne Yapmalı? Özellikle ilkbahar ve yaz aylarında, karların erimesiyle coşan Munzur Nehri, Türkiye’nin en iyi rafting parkurlarından birine dönüşür. Profesyonel bir ekibe katılın, kaskınızı ve can yeleğinizi giyin ve kendinizi o azgın dalgaların arasına bırakın. Bu, doğayla mücadele etmenin en heyecanlı yoludur.

5. Düzgün Baba Ziyareti’ne Tırmanın ve Şehre Tepeden Bakın

Bu, fiziksel bir tırmanıştan çok, manevi bir yolculuktur.

• Nereye Gitmeli? Nazımiye ilçesindeki Düzgün Baba Ziyareti (türbe ve cemevi).
• Ne Yapmalı? 2.100 metre yükseklikteki bu tepe, bölgenin en önemli inanç merkezlerinden biridir. Araçla bir noktaya kadar çıktıktan sonra, türbenin ve mağaraların olduğu zirveye tırmanın. Burada kurbanlar kesilir, lokmalar dağıtılır. Zirveye ulaştığınızda, sizi tüm Tunceli coğrafyasını, Keban Baraj Gölü’nü ve Munzur Dağları’nı gören 360 derecelik nefes kesici bir manzara bekleyecek.

6. Pertek Kalesi’ne Bir Feribotla “Yüzün”

Baraj sularının ortasında kalmış bir kaleye, bir adaya yolculuk yapın.

• Nereye Gitmeli? Pertek ilçesindeki feribot iskelesi.
• Ne Yapmalı? Keban Baraj Gölü’nün yapılmasıyla bir ada haline gelen tarihi Pertek Kalesi’ne ulaşmanın tek yolu feribottur. Arabalı feribota binin ve bu kısa ama keyifli yolculuğun tadını çıkarın. Kaleye vardığınızda, sularla çevrili bu tarihi yapının duvarlarına tırmanın ve manzaranın keyfini çıkarın.

7. Ana Fatma Ziyareti’nde Lokma Dağıtın

Kadınların ve şifa arayanların birincil durağı.

• Nereye Gitmeli? Tunceli merkezdeki Ana Fatma Ziyareti.
• Ne Yapmalı? Burası, Hızır’ın eşi olduğuna inanılan Ana Fatma’ya adanmış kutsal bir mekandır. Özellikle kadın ziyaretçilerin yoğun olduğu bu yere gidin. Eğer bir adağınız varsa lokma (yiyecek) alıp oradaki ziyaretçilere dağıtın. Suyun aktığı çeşmelerden şifa niyetine için.

8. Dürbününüzle Yaban Keçilerini (Bezoar) Arayın

Burası yaban hayatı fotoğrafçıları için bir cennettir.

• Nereye Gitmeli? Munzur Vadisi ve Pülümür Vadisi’nin sarp kayalıkları.
• Ne Yapmalı? Özellikle sabahın erken saatlerinde veya akşamüstü serinliğinde, iyi bir dürbün veya fotoğraf makinesinin tele-objektifi ile kayalıkları tarayın. O inanılmaz çeviklikteki dağ keçilerinin (Bezoar İbex) ve çengel boynuzlu keçilerin (Shamua) sarp yamaçlarda nasıl dolaştığına tanıklık edin. Sabırlı olursanız, bu muhteşem canlıları görme şansınız çok yüksek.

9. Keban Baraj Gölü’nde (Peri Suyu) Tekne Turu Yapın

Fırat’ın kollarının yarattığı bu devasa gölde bir fiyort gezisi yapın.

• Nereye Gitmeli? Pertek veya Çemişgezek iskeleleri.
• Ne Yapmalı? Baraj gölünün sakin sularında bir tekne kiralayın (veya denk gelirseniz turlara katılın). Batık köylerin ve eski vadilerin sular altında kalmış manzaralarını izleyin. Sakin koylarda durup yüzün. Bu, Tunceli’nin dağlık yüzünden çok farklı, masmavi bir deneyimdir.

10. “Zerefet” (veya Babiko) Yemeğini Tadın

Bu bir yemek değil, bir komün ritüelidir.

• Nereye Gitmeli? Bunu menüsünde bulunduran özel restoranlar veya bir dost evi.
• Ne Yapmalı? Hamurdan yapılan bir yatağın üzerine sarımsaklı yoğurt ve kızgın tereyağı dökülerek hazırlanan bu yöresel yemeği arayın. Genellikle büyük bir tepside ortaklaşa yenir. Bu, hem doyurucu hem de Tunceli’nin paylaşım kültürünü yansıtan eşsiz bir lezzettir.

11. Tunceli Müzesi’nde “Dersim”in Hafızasını Görün

Türkiye’nin en iyi tasarlanmış müzelerinden birini ziyaret edin.

• Nereye Gitmeli? Şehir merkezindeki Tunceli Müzesi (Eski Kışla Binası).
• Ne Yapmalı? Bu harika restore edilmiş tarihi binada, bölgenin arkeolojik (Urartu, Hitit) ve etnografik (Alevi-Bektaşi ritüelleri, kıyafetler, el sanatları) mirasını bir arada görün. Özellikle inanç kültürüne ayrılmış bölüm, Tunceli’de gördüğünüz “ziyaret” kültürünü anlamlandırmanızı sağlayacak.

12. Pülümür Vadisi’nden “Ağlayan Kayalar”ı Selamlayın

Tunceli-Erzincan yolu üzerinde, doğanın bir sanat eseriyle karşılaşın.

• Nereye Gitmeli? Pülümür Vadisi (Pülümür yolu üzeri).
• Ne Yapmalı? Pülümür Çayı’nın yanından kıvrılan yolda ilerlerken, “Ağlayan Kayalar” tabelasında durun. Yosun tutmuş kayaların arasından sızan suların, sürekli bir ağlama veya yağmur efekti yarattığı bu doğa harikasını izleyin.

13. Çemişgezek’te Tarihin Derinliklerine İnin

Tunceli’nin en zengin tarihi mirasına sahip ilçesini keşfedin.

• Nereye Gitmeli? Çemişgezek ilçesi.
• Ne Yapmalı? Keban’ın diğer yakasındaki bu ilçe, bir tarih hazinesidir. Yelmaniye Camii, Süleymaniye Camii gibi Selçuklu ve Osmanlı eserlerini, tarihi köprüleri ve Urartu döneminden kalma kaleleri (Tağar Kalesi) görün. Burası, Tunceli’nin doğa kimliğinden sıyrılıp, tarihi bir şehir kimliği sunduğu yerdir.

14. Kutudere’de Alabalık Ziyafeti Çekin

Munzur’un buz gibi sularında yetişen balığın lezzeti bir başkadır.

• Nereye Gitmeli? Tunceli merkez yakınlarındaki Kutudere Mesire Alanı.
• Ne Yapmalı? Dere kenarına kurulmuş, ahşap çardakları olan salaş alabalık restoranlarından birine oturun. Kiremitte veya tavada taze alabalık sipariş edin. Yanında gelen salata ve ekmekle, suyun sesi eşliğinde bu sade ama muhteşem lezzetin tadını çıkarın.

15. Mevsimiyse “Kenger” veya “Işkın” Arayın

Bölgenin dağlarında yetişen yenilebilir yabani bitkileri keşfedin.

• Nereye Gitmeli? Yerel pazarlar veya yol kenarı satıcıları.
• Ne Yapmalı? İlkbahar aylarında giderseniz, tezgahlarda “Kenger” (bir tür yabani enginar) veya “Işkın/Uşgun” (yabani muz, ekşi bir bitki) arayın. Tadına bakın, nasıl pişirildiğini veya yendiğini sorun. Bu, coğrafyanın lezzetini doğrudan tatmaktır.

16. Şehir Merkezindeki Batman Köprüsü’nde Yürüyün

Şehrin modern simgesinde, Munzur’un üzerinden geçin.

• Nereye Gitmeli? Tunceli merkezdeki Batman Köprüsü (yeni yaya köprüsü).
• Ne Yapmalı? Sadece yayalara açık olan bu modern mimarili köprü, şehrin sosyal buluşma noktasıdır. Akşam saatlerinde köprünün üzerinde yürüyün, Munzur’u izleyin, karşı kıyıdaki kafelere oturan gençleri ve şehrin sakin yaşam ritmini gözlemleyin.

17. Bir Köy Kahvesinde Oturup Sadece Dinleyin

Tunceli’yi anlamanın en iyi yolu, onun insanını dinlemektir.

• Nereye Gitmeli? Merkeze veya ilçelere bağlı herhangi bir köy kahvehanesi.
• Ne Yapmalı? Bir çay söyleyin ve oturun. Yöre halkının (Zazaca veya Türkçe) sohbetlerine kulak misafiri olun. Çekinmeyin, selam verin ve sohbete katılın. Size anlatacakları hikayeler, bölgenin tarihi, inançları ve yaşam kültürü hakkında size hiçbir kitapta bulamayacağınız bilgileri verecektir.

Tunceli’de ne yapılır sorusunun cevabı, bir yapılacaklar listesinden çok daha fazlasıdır. Tunceli’de doğaya saygı duyulur, suya niyaz edilir, dağlara tırmanılır ve insan dinlenir. Bu şehirden ayrılırken, sadece fotoğraf çekmiş olmazsınız; aynı zamanda biraz değişmiş, arınmış ve doğanın gücünü yeniden hatırlamış olarak dönersiniz.