Tunceli Kışın Gezilecek Yerler: Ovacık’ta Kristal Kar ve Munzur’un Sesi

Türkiye’nin en büyük ve en el değmemiş milli parklarından biri olan bu devasa yarık, kış mevsiminde etrafını saran 3000 metrelik dağların tamamen kar altında kalması ve Munzur Çayı’nın o hırçın lacivert sularıyla birleşmesiyle tam bir vahşi doğa belgeseline dönüşmektedir. Metrelerce karda yiyecek arayan yaban keçilerini ve çengel boynuzlu dağ keçilerini gözlemleyerek vadi boyunca dondurucu bir sessizlik içinde yürüyüş yapmak; medeniyetten tamamen izole olmak ve doğanın o en ilkel, acımasız ama kusursuz dengesini iliklerine kadar hissetmek isteyenler için Türkiye’deki en iddialı ve epik kış safarisidir.

Munzur Dağları’nın o sarp ve dondurucu eteklerine kurulan bu butik ama kar kalitesi muazzam olan tesis, Tunceli’nin o çetin kış şartlarını adrenalin ve eğlenceye dönüştüren en beyaz sığınağıdır. Aylarca erimeyen ve “kristal toz kar” özelliğini koruyan pistlerinde kayak yaptıktan sonra, tesisin ahşap kafeteryasında yanan sobanın başına geçip o uçsuz bucaksız, bembeyaz Ovacık ovasını kuşbakışı izlemek; ziyaretçilerine doğanın en sert iklimini en samimi ve konforlu şekilde deneyimleme lüksü sunmaktadır.

Munzur Nehri’nin doğduğu yer olan ve dağların eteklerinden kırk farklı noktadan yeryüzüne fışkıran bu kutsal su kaynakları, kış aylarında etrafındaki sarp kayalıkların metrelerce kar altında kalmasına rağmen sularının asla donmamasıyla inanılmaz mistik ve efsanevi bir atmosfer yaratmaktadır. Dondurucu soğukta, suyun yüzeyinden yükselen o hafif pus bulutu eşliğinde gözelerin o berrak ve coşkulu sesini dinlemek; hem Alevi-Bektaşi inancının o derin sükunetini yaşamak hem de doğanın o durdurulamaz yaşam enerjisini kışın kalbinde tefekkür etmek için muazzam bir inzivadır.

Erzincan ile Tunceli’yi birbirine bağlayan ve sarp dağların arasından kıvrılarak ilerleyen bu devasa kanyon, kış mevsiminde kayalıklardan sızan suların donarak metrelerce uzunluğunda devasa buz sarkıtlarına (Ağlayan Kayalar) dönüşmesiyle tam bir kristal şatosunu andırmaktadır. Karayolu üzerinde yolculuk yaparken bir anda karşınıza çıkan bu devasa buz şelalelerinin önünde durup, dondurucu vadi rüzgarları eşliğinde doğanın bu heykeltıraşlık harikasını fotoğraflamak; kışın o sert, maskülen ve tehlikeli yüzünü en sanatsal haliyle tecrübe etmektir.

Dışarıda eksi derecelerdeki o amansız Doğu Anadolu ayazı hüküm sürerken ve Keban Baraj Gölü’nün üzerine kış sisi çökerken, göl kenarında yeryüzüne fışkıran bu şifalı sıcak sulara girmek, bedeni ve ruhu ödüllendirmek için yaratılmış kusursuz bir kışlık sığınaktır. Kar yağışı altında açık havuzlara girildiğinde, o yoğun termal buhar bulutlarının arasından Keban Barajı’nın o dondurucu sularını ve Pertek Kalesi’ni izlemek; kış tatilinin tüm o dondurucu zorluklarını saniyeler içinde silip atarak ziyaretçilere doğanın kucağında lüks bir zıtlık terapisi sunmaktadır.

Keban Barajı’nın suları yükselmeden önce sarp bir dağın zirvesinde yer alan, baraj yapıldıktan sonra ise gölün tam ortasında sularla çevrili bir ada şatosuna dönüşen bu anıtsal garnizon, kış mevsiminde suların o dondurucu kurşuni rengiyle inanılmaz melankolik ve epik bir görünüme bürünmektedir. Kışın feribotla Elazığ’dan Pertek’e geçerken bu yalnız kalenin o karlı veya puslu silüetini dondurucu rüzgarlar eşliğinde güverteden izlemek; doğanın ve insan mühendisliğinin (barajların) tarihi nasıl bir masal adasına dönüştürdüğünü sinematografik bir atmosferde hissettirmektedir.

Dışarıdaki o dondurucu ve acımasız kış rüzgarlarından kaçıp şehrin o binlerce yıllık çok kültürlü hafızasına sımsıcak bir ortamda sığınmak isteyenler için restore edilmiş bu devasa tarihi kışla binası, kış aylarında şehir içi kültür gezilerinin en konforlu durağıdır. İklimlendirilmiş ve modern salonlarda, Paleolitik çağ buluntularını, Alevi-Bektaşi inanç kültürünün o derin ritüellerini anlatan koç/koyun başlı mezar taşlarını üşümeden incelemek; Tunceli’nin sadece sarp dağlardan ibaret olmadığını, Anadolu’nun en köklü ve gizemli inanç/tarih merkezlerinden biri olduğunu efor sarf etmeden keşfetmenizi sağlamaktadır.

Tunceli-Ovacık yolu üzerinde, Munzur Çayı’nın hemen kenarında yer alan ve Alevi-Bektaşi inancının en kutsal mekanlarından biri olan bu sarp kayalığa oyulmuş makam, kış aylarında etrafını saran karların o mutlak sessizliği içinde tarifsiz bir manevi sükunet sunmaktadır. Kışın o dondurucu soğuğunda Munzur’un coşkun akan sularının sesini dinleyerek burada mum yakmak ve dua etmek; inancın doğanın o en haşmetli ve çetin şartlarında bile nasıl sarsılmaz bir sığınak olduğunu ziyaretçilerin ruhuna sımsıcak bir şekilde nakşetmektedir.

Munzur Vadisi’nin derinliklerinde, sarp ve dik kayalıkların bağrından fışkırarak Munzur Çayı’na karışan bu coşkun sular, kış mevsiminde kayaların etrafında oluşan devasa buz sarkıtları ve suların dondurucu lacivert rengiyle tam bir doğa harikasına dönüşmektedir. Karlar içindeki ahşap çardakların ve seyir teraslarının üzerinden vadinin o maskülen, vahşi ve gürültülü kış manzarasına şahitlik etmek; insanın doğanın o evcilleştirilemez gücü karşısında hissettiği o tarifsiz heyecanı ve izolasyonu zirveye taşıyan efsanevi bir doğa molasıdır.

Pülümür Vadisi’nin o sarp ve derin kanyonları arasında yer alan, yaz aylarında yöre halkının serinlemek için akın ettiği bu devasa dere yatağı, kış mevsiminde tamamen ıssızlaşarak Karadeniz ile Doğu Anadolu doğasının o karlı ve hırçın sentezini sergilemektedir. Pülümür Çayı’nın o buz gibi akan sularının kenarında, karla kaplı meşe ve ceviz ağaçları arasında yapılan sessiz bir yürüyüş; kalabalıklardan tamamen izole olmak ve vadinin o rüzgarlı, ilkel ve dondurucu sessizliğine sığınmak isteyen doğa tutkunları için eşsiz bir kışlık inzivadır.

Anadolu’nun o sarp, dondurucu ve efsanelerle dolu vahşi coğrafyası Tunceli’nin kış masalını keşfetmeye, YeGez standartlarının o titiz ve destansı anlatımıyla devam ediyoruz. Her biri 50 kelimeyi aşan derinlemesine açıklamalarla hazırladığımız bu ikinci bölümde; bulutların üzerine çıkan kutsal zirvelerden, donmuş şelalelere ve dondurucu ayazı anında unutturan o sımsıcak yöresel lezzet duraklarına uzanan 10 efsanevi rotayı daha senin için listeledik.

İşte Tunceli kış rehberimizin 2. Bölümü:

Alevi-Bektaşi inancının Anadolu’daki en yüksek ve en ulu makamlarından biri olan bu sarp dağ zirvesi, kış mevsiminde metrelerce karın altında kalarak ulaşılması muazzam efor gerektiren, son derece ruhani ve epik bir inziva merkezine dönüşmektedir. Dondurucu dağ fırtınalarına karşı o dik ve karlı patikaları aşarak zirvedeki makama ulaşmak; doğanın o acımasız kış şartlarında bile inancın insan ruhunda yarattığı o sarsılmaz iradeyi ve manevi sükuneti, kelimenin tam anlamıyla bulutların üzerinde hissettirmektedir.

Tahar Çayı’nın o sarp ve kayalık vadisi üzerinde asırlar boyunca kış fırtınalarına ve taşkınlara göğüs geren bu anıtsal taş kemerli köprü, kış mevsiminde suların kısmen donması ve etrafındaki ağaçların kırağı tutmasıyla tam bir Orta Çağ kış masalına bürünmektedir. Dondurucu rüzgarların o yüksek ve sivri kemerin altından geçerken çıkardığı uğultuyu dinleyerek asırlık taş zemin üzerinde yürümek; geçmişte kervanların ve yolcuların bu acımasız Anadolu kışlarında doğanın engellerini o sarsılmaz mimariyle nasıl aştığını destansı bir atmosferde hissettirmektedir.

Tahar Vadisi’nin o sarp ve ulaşılmaz kireçtaşı kayalıklarına bir arı kovanı gibi oyulmuş olan bu gizemli mağara evler, kış aylarında siyah kayalıkların üzerine düşen beyaz kar örtüsüyle birleştiğinde adeta fantastik bir “Kapadokya” veya yeraltı şehri manzarasını andırmaktadır. Vadi tabanından esen dondurucu rüzgara karşı o sarp kayalıklara bakarak bu ilkel yaşam alanlarını izlemek; ilk çağ insanlarının ve keşişlerin Tunceli’nin o amansız kışından korunmak için doğanın bağrını nasıl bir yuvaya dönüştürdüğünü sarsıcı bir şekilde kanıtlamaktadır.

Pülümür Vadisi’nin o dar ve derin kanyonlarının arasına gizlenmiş olan bu coşkun doğa harikası, kış aylarında sularının kısmen donması ve devasa kayaların metrelerce uzunluğunda mavi ve beyaz buz sarkıtlarıyla kaplanmasıyla tam bir “Buzdan Şato” görünümüne bürünmektedir. Karayolunun hemen kenarından dökülen bu şelalenin o dondurucu ve gürültülü suları önünde durup, vadide yankılanan o ilkel sesi dinlemek; doğanın heykeltıraşlık yeteneğini ve kışın o evcilleştirilemez, vahşi güzelliğini iliklerinize kadar hissettiren muazzam bir mola noktasıdır.

Peri Suyu’nun o hırçın sularının oluşturduğu derin bir kanyonun tam kalbinde yer alan bu eşsiz termal merkez, dışarıda dondurucu Doğu Anadolu ayazı eserken sarp kayalıkların arasından kaynayan sularıyla bedeni ve ruhu ödüllendirmek için yaratılmış muazzam bir kışlık sığınaktır. Kar yağışı altında o sıcak havuzlara girildiğinde, yükselen termal buhar bulutlarının arasından hemen tepedeki Urartulardan kalma Bağın Kalesi’nin o karlı ve yalnız silüetini izlemek; ziyaretçilere ateşin, buzun ve tarihin iç içe geçtiği sarsıcı bir zıtlık terapisi yaşatmaktadır.

Munzur Dağları’nın o ulaşılması en güç ve sarp eteklerinden biri olan Mercan Vadisi, kış mevsimi geldiğinde metrelerce karın altında kalarak sivil dünyanın tüm kargaşasından tamamen izole olmuş, destansı ve ekstrem bir buzul çağı safarisine dönüşmektedir. İçerisindeki buzul göllerinin tamamen donduğu ve yaban hayatının (ur kekliği, boz ayı) en saf haliyle gözlemlenebildiği bu vahşi coğrafyada; sadece karın gıcırtısı eşliğinde yapılan zorlu bir kış yürüyüşü, doğanın o mutlak ve acımasız sessizliğini arayan gerçek dağcılar için paha biçilemez bir inzivadır.

Mazgirt ilçesinin o sarp ve rüzgarlı sokaklarında asırlar boyunca vakur bir şekilde ayakta duran bu Akkoyunlu dönemi şaheseri, kış aylarının o puslu ve gri gökyüzü altında kalın kesme taş duvarlarıyla son derece ağırbaşlı, hüzünlü ve estetik bir sığınak olarak yükselmektedir. Dondurucu bozkır ayazından kaçıp, bu anıtsal ibadethanenin o tarihi taç kapısından içeri adım atmak; asırlar boyunca bu ulu taş kubbenin altında edilen kışlık duaların ve Orta Çağ İslam mimarisinin o estetik, kalıcı ruhunu ziyaretçilerin kalbine sımsıcak bir şekilde nakşetmektedir.

Nazımiye ilçesinin ormanlık ve sarp vadilerine gizlenmiş, 30 metre yüksekten dökülen bu görkemli şelale; kış aylarında sularının tamamen donarak devasa bir kristal duvara ve buzdan bir gelinliğe dönüşmesiyle kelimenin tam anlamıyla gerçeküstü bir doğa heykeline dönüşmektedir. Karlı ve çamurlu patikalardan geçerek bu devasa buz şatosunun altına ulaştığınızda, ormanın o dondurucu sessizliği eşliğinde doğanın suyu nasıl ustaca dondurduğunu izlemek; macera ve fotoğraf tutkunlarına Tunceli kışının o evcilleştirilemez, vahşi ve saf güzelliğini iliklerine kadar hissettiren muazzam bir inzivadır.

Tunceli, Bingöl ve Elazığ sınırlarını çizen ve devasa sarp kayalıkların arasından hırçın bir şekilde akan bu gizemli nehir vadisi, kış mevsiminde suların debisinin artması ve etrafındaki meşe ormanlarının kırağı tutmasıyla tam bir vahşi doğa belgeseline bürünmektedir. Ziyaretçi kalabalığının tamamen bittiği bu dondurucu aylarda, kanyon yamaçlarında yiyecek arayan yaban keçilerini (Bezuvar) izleyerek nehir kenarında sessiz bir kış yürüyüşü yapmak; doğanın o mutlak, acımasız ve ilkel döngüsünü sessizlik içinde tefekkür etmek isteyenler için paha biçilemez bir ekolojik inzivadır.

Munzur Dağları’nın o dondurucu ve fırtınalı rüzgarlarında veya sarp kanyonlarda harcanan enerjiyi, Tunceli’nin o bol tereyağlı, sarımsaklı ve hamur işi yoğunluklu Alevi-Zaza mutfağıyla geri kazanmak; bu yorucu kış tatilinin tartışmasız en ısıtıcı ve damak çatlatan finalidir. Eksi derecelerdeki ayazdan kaçıp, ortası havuz gibi açılmış sıcak hamurun içine bol sarımsaklı ayran ve kızgın tereyağı dökülerek yapılan o efsanevi “Zerefet (Babuko)”i tatmak; ardından o meşhur, dağ kekiği kokulu “Şavak Tulum Peyniri” ile bedeni şarj etmek, vücudun kış soğuğuna karşı ihtiyaç duyduğu tüm kalkanı anında örmektedir.