Şırnak Kışın Gezilecek Yerler Rehberi: Beyaz Örtü Altındaki Saklı Cennetler

İnsanlığın ikinci doğuş noktası olarak kabul edilen ve Kur’an-ı Kerim’de Hz. Nuh’un gemisinin oturduğu yer olarak zikredilen bu ulu dağ, kış mevsiminde zirvelerinin metrelerce karla kaplanmasıyla tam bir ruhani zirveye dönüşmektedir. Dondurucu rüzgarların o sarp kayalıklarda uğuldayarak geçtiği, bulutların üzerinde bir ada gibi yükselen Sefine bölgesini kışın o bembeyaz ıssızlığında izlemek; ziyaretçilere binlerce yıllık bir mucizenin ve doğanın o evcilleştirilemez, maskülen gücünün sarsılmaz sükunetini iliklerine kadar hissettirmektedir.

Cizre ilçesinin o asırlık taş sokaklarında, kızıl tuğla işçiliğinin en zarif örneği olarak yükselen bu anıtsal ilim yuvası; kış aylarının o puslu ve yağmurlu gökyüzü altında, kalın duvarları ve revaklı avlusuyla son derece ağırbaşlı bir sığınak olarak durmaktadır. Dondurucu rüzgarlardan kaçıp, medresenin o loş, sıcak ve dingin atmosferine adım atmak; asırlar boyunca bu ulu tonozların altında yapılan bilimsel tartışmaların ve tasavvufi derinliğin o sarsılmaz ruhunu ziyaretçilerin kalbine sımsıcak bir şekilde nakşetmektedir.

Şehir merkezinin o kadim dokusunda yer alan ve insanlığın “ikinci atası” Hz. Nuh’a atfedilen bu kutsal mekan, kış mevsiminde etrafını saran karların o mutlak sessizliği içinde tarifsiz bir manevi sükunet sunmaktadır. Kışın o dondurucu soğuğunda caminin o asırlık taş duvarlarının ardındaki sıcak, huzur dolu atmosfere sığınmak ve Hz. Nuh’un o uzun sandukası başında dua etmek; inancın doğanın o en sert şartlarında bile insan ruhunu nasıl kucakladığını ziyaretçilere derinden hissettiren ruhani bir inziva noktasıdır.

Aşkın ve sadakatin o destansı hikayesine ev sahipliği yapan bu türbe, kış aylarında Dicle’den esen dondurucu rüzgarların arasında adeta hüzünlü bir sevda sığınağı gibi yükselmektedir. Karlar altındaki o küçük avludan geçerek, Ahmed-i Hani’nin ölümsüzleştirdiği o iki aşığın ve onları ayıran Bekir’in yan yana duran mezarlarını incelemek; ziyaretçilere Mezopotamya’nın o en derin duygusal hikayesini kışın o melankolik atmosferinde sarsıcı bir şekilde yaşatmaktadır.

Dışarıda eksi derecelerdeki o amansız Şırnak ayazı hüküm sürerken ve Dicle Vadisi’nin üzerine kış sisi çökerken, yerin derinliklerinden fışkıran bu şifalı sıcak sulara girmek, bedeni ödüllendirmek için yaratılmış kusursuz bir kışlık sığınaktır. Kar yağışı altında veya rüzgarlı bir günde o yoğun termal buhar bulutlarının arasından karşıdaki karlı dağları izleyerek sıcak suda dinlenmek; kış tatilinin tüm o dondurucu yorgunluğunu saniyeler içinde silip atarak ziyaretçilere doğanın kucağında lüks bir zıtlık terapisi sunmaktadır.

Dicle Nehri’nin sarp dağları yararak oluşturduğu ve “Krallar Geçidi” olarak bilinen bu devasa boğaz, kış mevsiminde o sarp kayalıkların üzerine düşen beyaz örtü ve vadiden hızlanarak geçen dondurucu rüzgarlarla tam bir Mezopotamya giriş kapısına dönüşmektedir. Karayolu üzerinde ilerlerken bir anda karşınıza çıkan o antik kabartmaları ve suların kışın aldığı o lacivert rengi izlemek; ziyaretçileri binlerce yıl boyunca kervanların ve orduların bu geçitte verdiği kış mücadelelerine doğru epik bir zaman yolculuğuna çıkarmaktadır.

Dicle Vadisi’nin o sarp ve geçit vermez tepelerine gizlenmiş bu efsanevi yeraltı şehri ve kalesi, kış mevsiminde etrafını saran karlı meşe ormanlarıyla tam bir “kayıp dünya” görünümüne bürünmektedir. Dondurucu rüzgara meydan okuyarak kayalara oyulmuş o devasa sarnıçları, zindanları ve evleri kışın o ıssız atmosferinde keşfetmek; ilk çağ medeniyetlerinin bu amansız coğrafyada kışın o dondurucu şartlarından korunmak için doğanın bağrını nasıl bir kaleye dönüştürdüğünü sarsıcı bir şekilde kanıtlamaktadır.

Dışarıda eksi derecelerdeki o bıçak gibi kesen bozkır rüzgarlarından kaçıp, sibernetiğin babası sayılan bu büyük dehanın dünyasına sımsıcak bir ortamda sığınmak isteyenler için tasarlanmış olan bu müze, kış aylarının en konforlu ve eğitici durağıdır. İklimlendirilmiş salonlarda, 800 yıl önce yapılan robotların ve su saatlerinin maketlerini, o meşhur “Cizre Ejderi” kapı tokmağını üşümeden incelemek; ziyaretçilere Şırnak’ın sadece bir sınır şehri değil, aynı zamanda dünya bilim tarihinin kalbi olduğunu efor sarf etmeden keşfettirmektedir.

Dicle Nehri’nin hemen kenarında, bir zamanlar büyük bir kervan şehri olan bu antik kalıntılar; kış aylarında nehrin üzerine çöken yoğun sis ve dondurucu rüzgarlarla birlikte son derece melankolik bir kış silüeti sunmaktadır. Kış mevsiminde suların debisi artarken, o asırlık taş köprü ayaklarını ve sur yıkıntılarını nehir kıyısındaki karlı düzlüklerden izlemek; medeniyetlerin suyla olan o bitmek bilmeyen mücadelesini kışın o duru ve puslu atmosferinde derinden hissettirmektedir.

Cizre’nin o taş mimarisiyle ünlü merkezinde, asırlardır vakur bir şekilde ayakta duran bu medrese, kış aylarının o gri gökyüzü altında kalın kesme taş duvarları ve loş eyvanıyla son derece ağırbaşlı bir sığınak işlevi görmektedir. Dondurucu rüzgarlardan kaçıp, medresenin o rüzgarı kesen korunaklı avlusuna girmek ve Mem u Zin Türbesi’nin hemen üzerindeki bu tarihi atmosferde yürümek; ziyaretçilere geçmişin o telaşsız, ilim dolu ve estetik kış günlerini ruhunda sükunetle yeniden canlandırma imkanı sunmaktadır.

Şırnak’ın en yüksek ve en sarp noktalarından biri olan Faraşin Yaylası, kış mevsiminde metrelerce karın altında kalarak sivil medeniyetten tamamen izole olmuş, bembeyaz ve destansı bir “Alpin” inziva merkezine dönüşmektedir. Gökyüzüne uzanan sarp zirvelerin dondurucu rüzgarlar eşliğinde geçit vermediği bu bakir coğrafyada, karlar altındaki taş yayla evlerinin bacalarından tüten odun dumanlarını izlemek; doğanın o en saf, en el değmemiş ve en vahşi halini iliklerine kadar hissetmek isteyen macera tutkunları için Türkiye’deki en iddialı kış safarisi rotalarından biridir.

Dışarıda eksi 15 derecelerdeki o dondurucu kış ayazı hüküm sürerken ve etraftaki sarp kayalıklar tamamen beyaza bürünmüşken, vadinin içinden fışkıran bu şifalı sıcak sulara girmek; ziyaretçilere doğanın kalbinde lüks bir “buz ve ateş” tezatı yaşatmaktadır. Kar yağışı altında açık havuzlara girildiğinde, yükselen termal buhar bulutlarının arasından Zümrüt Dağı’nın karlı yamaçlarını izlemek; kış tatilinin tüm yorgunluğunu saniyeler içinde silip atarak bedeni ve ruhu ısıtan muazzam bir sığınak sunmaktadır.

Cudi ile komşu olan ve son yıllarda huzurun simgesi haline gelen Gabar Dağı, kış mevsiminde o sarp yamaçlarının üzerine çöken kar örtüsüyle birlikte Mezopotamya ovasına hakim devasa bir kış kalesi görünümüne bürünmektedir. Dağın yüksek kesimlerinde yer alan ve Nuh’un Gemisi’nin silüetini andıran o devasa kaya oluşumlarını kışın o kristal netliğindeki havasında fotoğraflamak; ziyaretçilere binlerce yıllık teolojik bir gizemi, doğanın o en sert ve maskülen yüzüyle birleşmiş bir halde keşfetme imkanı tanımaktadır.

Cizre’nin o asırlık taş sokaklarında, 12. yüzyılın o vakur ve ağırbaşlı Artuklu mimarisiyle yükselen bu anıtsal mabet, kış aylarının o gri gökyüzü altında kalın taş duvarlarıyla son derece huzurlu bir manevi sığınak olarak durmaktadır. Dondurucu rüzgarlardan kaçıp, caminin o sade ve mistik atmosferine adım atmak; El Cezeri’nin ellerinden çıkan o efsanevi “ejderli kapı tokmağı”nın tarihini bu loş ışıkta tefekkür etmek ve asırlar boyunca edilen duaların o koruyucu gücünü hissetmek, kış gezinize derin bir ruhaniyet katmaktadır.

Mem u Zin türbesinin hemen üzerinde yer alan ve Cizre beyleri tarafından yaptırılan bu tarihi yapı, kış mevsiminde o sarp taş merdivenleri ve Dicle’ye bakan pencereleriyle tam bir Orta Çağ sığınağı görünümü sunmaktadır. Dondurucu deniz rüzgarı andıran nehir esintilerinden kaçıp, medresenin o loş ve sıcak odalarına girmek; asırlar boyunca burada ilim tahsil edenlerin ve efsanevi aşıkların hatıralarını bu tarihi sessizlikte dinlemek, ziyaretçilere Şırnak’ın o edebi ve asil geçmişini ruhunda hissettirmektedir.

Şehrin hemen sırtlarında yer alan ve sarp yamaçların ağaçlandırılmasıyla oluşturulan bu geniş rekreasyon alanı, kış mevsimi geldiğinde üzerine düşen kırağı ve kar örtüsüyle şehrin gürültüsünden tamamen kopmuş, dingin bir doğa sığınağına dönüşmektedir. Dondurucu kış rüzgarlarının meşe ve çam ağaçlarının tepesinde çıkardığı uğultuyu dinleyerek orman içi patikalarda kısa bir kar yürüyüşü yapmak; metropol insanının doğayla yeniden bağ kurması ve Şırnak’ın o minimalist kış estetiğini ciğerlerine çekmesi için tasarlanmış kusursuz bir tabiat terapisidir.

Hristiyanlık tarihinin en köklü yerleşimlerinden biri olan İdil (Eski adıyla Azak), kış aylarında o dar taş sokaklarına düşen karlar ve bacalarından tüten odun dumanlarıyla tam bir Mezopotamya kış masalına bürünmektedir. Birbirinin manzarasını kapatmayan o zarif, kesme taştan yapılmış Süryani evlerinin arasında esen rüzgara inat yürüyüş yapmak; ziyaretçileri modern çağın betonarme soğukluğundan söküp alarak, Anadolu’nun o çok kültürlü, samimi ve hüzünlü kışlarına doğru nostaljik bir zaman yolculuğuna çıkarmaktadır.

İdil’in o tarihi dokusunun merkezinde, asırlardır vakur bir şekilde ayakta duran bu Süryani Ortodoks mabedi, kış aylarında o taş mimarisine düşen karlar ve dondurucu rüzgarlarla tam bir dervişane yalnızlığa bürünmektedir. Dışarıdaki soğuğa inat o tarihi avlusundan geçerek, kilisenin o loş ve manevi iç mekanına adım atmak; Mezopotamya’nın o çok kültürlü, hoşgörü dolu geçmişini ziyaretçilerin ruhuna sımsıcak bir şekilde nakşetmektedir.

Şırnak ile Hakkari’yi birbirine bağlayan ve 2300 metrelik zirvesiyle bulutları delen bu efsanevi geçit, kış aylarında metrelerce karın altında kalarak tam bir “İskandinav kar okyanusu” görünümüne kavuşmaktadır. Dondurucu fırtınaların eksik olmadığı bu yüksek noktada durup, aşağıda yatan karlı sarp vadileri ve gökyüzünün o kristal mavisini izlemek; insanın doğanın o evcilleştirilemez, maskülen gücü karşısında hissettiği o tarifsiz hayranlığı zirveye taşıyan epik bir mola noktasıdır.

Cudi’nin o dondurucu rüzgarlarında veya Tanin Geçidi’nin kar fırtınalarında harcanan enerjiyi, yörenin o bol tereyağlı, etli ve sımsıcak lezzetleriyle geri kazanmak; bu yorucu kış tatilinin tartışmasız en ödüllendirici finalidir. Dışarıdaki eksi derecelerden kaçıp; hamur ve etin muazzam uyumuyla hazırlanan sımsıcak “Kûtilk (İçli Köfte)”i tatmak, ardından mısır ununun ve yoğurdun dumanı tüten hali “Serbidev”i kaşıklamak ve üzerine tescilli “Şırnak Kebabı” ile bedeni şarj etmek, vücudun kış soğuğuna karşı ihtiyaç duyduğu tüm kalkanı anında örmektedir.