Bu yazımız içerisinde Şanlıurfa Tarihi Yerler üzerine konuşacağız. Şanlıurfa'ya ayak bastığınızda, sıradan bir Güneydoğu Anadolu şehrine değil; dünya tarihini kökünden değiştiren, arkeoloji kitaplarını baştan yazdıran devasa bir zaman makinesine girersiniz. Yakın zamana kadar insanlığın önce tarımı bulduğu, sonra yerleşik hayata…
[caption id="attachment_16668" align="aligncenter" width="750"] İnsanlığın Şafağı ve Tarihin Sıfır Noktası (Taş Tepeler)[/caption] Urfa gezinize şehrin merkezinden değil, dünyanın bilinen en eski ritüel merkezlerinden, yani "Taş Tepeler" olarak bilinen o efsanevi arkeolojik havzadan başlıyoruz. 1. Dinlerin ve Mimarlığın Sıfır Noktası: Göbeklitepe (UNESCO) Mısır Piramitlerinden 7.000 yıl, İngiltere'deki Stonehenge'den 6.000 yıl daha eski olan, M.Ö. 10.000'lere tarihlenen Göbeklitepe, dünya üzerindeki ilk ve en büyük inanç merkezidir. Hikayesi ve T-Biçimli Dikilitaşlar: Kazı alanına girdiğinizde, devasa ahşap bir çatının koruduğu dairesel yapılar görürsünüz. Bu dairesel yapıların merkezinde, ağırlıkları tonları bulan ve insanı sembolize eden "T" biçimli devasa kireçtaşı dikilitaşlar vardır. Bu taşların üzerinde akbaba, yaban domuzu, tilki, örümcek ve aslan gibi ürkütücü ve ustaca kazınmış hayvan kabartmaları yer alır. Metal aletlerin ve tekerleğin henüz icat edilmediği bir çağda, yüzlerce insanın bir araya gelip bu devasa taşları nasıl taşıdığı ve sonra neden kendi elleriyle üzerini…
[caption id="attachment_16667" align="aligncenter" width="1024"] Ateşin Suya Dönüştüğü Mucizevi Merkez[/caption] Tarihin sıfır noktasından çıkıp, Urfa'ya "Peygamberler Şehri" unvanını veren, efsanelerin ve mucizelerin kalbinin attığı o su ve taş labirentine, Balıklıgöl platosuna iniyoruz. 4. Ateşin Suyun, Odunun Balığın Olduğu Yer: Balıklıgöl (Halil-ür Rahman ve Aynzeliha) Urfa denilince akla gelen ilk kare, asırlık çınar ağaçlarının ve zarif camilerin (Halil-ür Rahman Camii ve Rızvaniye Camii) gölgelendirdiği o upuzun, içi sazan balıklarıyla kaynayan efsanevi havuzdur: Balıklıgöl. Efsane (Nemrut ve Hz. İbrahim): Tek Tanrı inancını savunan ve putları kıran Hz. İbrahim, dönemin acımasız Kralı Nemrut tarafından yakalanır. Nemrut, şehrin tepesindeki kaleden (mancınıkla) Hz. İbrahim'i, vadinin aşağısında günlerce odun yığarak yaktırdığı o devasa ateşin tam ortasına fırlatır. İnanışa göre, tam o sırada ateş suya, ateşi yakan odunlar ise balıklara dönüşür ve İbrahim peygamber sağ salim gül bahçesinin (gölün) içine düşer. Aynzeliha Gölü: Balıklıgöl'ün hemen yanındaki küçük göldür.…
[caption id="attachment_16666" align="aligncenter" width="1024"] Konik Kubbeler, Ay Tanrıları ve Batık Şehirler[/caption] Urfa merkezinden çıkıp o uçsuz bucaksız, sarı Harran Ovası'na ve Fırat'ın sularına doğru ilerlediğimizde, mimarinin ve inancın en ilkel ama en büyüleyici halleriyle karşılaşırız. 8. Astronominin ve Kerpicin Başkenti: Harran Antik Kenti ve Külah Evleri Şanlıurfa'nın 44 km güneyine, Suriye sınırına yaklaştığınızda, sizi adeta uzaylı bir medeniyetin kurduğu, yan yana dizilmiş devasa arı kovanlarını andıran yapılar karşılar. Bunlar, 3000 yıllık bir geçmişe sahip, dünyada sadece birkaç yerde bulunan (İtalya Alberobello ve Suriye Halep) Harran'ın Konik (Külah) Kubbeli Evleri'dir. Hikayesi ve Dünyanın İlk İslam Üniversitesi: Bu evlerin sırrı mimarisindedir. Kerpiçten ve tuğladan, hiç odun kullanılmadan yapılan bu evler, yazın o 50 derecelik kavurucu Urfa sıcağında buz gibi serin, kışın ise sıcacıktır. Evlerin tepesindeki delik, içerideki sıcak havayı dışarı atan bir klima görevi görür. Harran sadece bu evlerden ibaret değildir; antik…
[caption id="attachment_16665" align="aligncenter" width="900"] Çan Sesinden Ezan Sesine Şehrin Taş Hafızası[/caption] Ovanın ıssızlığından Urfa'nın o canlı, daracık, bembeyaz taş sokaklarına ve asırlık kiliselerden dönüştürülen ulu camilerine dönüyoruz. 14. Ticaretin, Mırranın ve Dominonun Kalbi: Tarihi Gümrük Hanı ve Bedestenler Şanlıurfa'da hayatın nabzının en güçlü attığı yer, 1562'de Kanuni Sultan Süleyman döneminde inşa edilen iki katlı, devasa avlulu Gümrük Hanı'dır. Hanın Ruhu: Balıklıgöl'den çıkan su (Karakoyun deresi) bu hanın tam ortasından geçer. Avlusuna girdiğinizde sizi devasa, asırlık çınar ağaçları karşılar. Etrafta yerel kıyafetleriyle (mor poşularıyla) oturan Urfa eşrafının tavla ve domino taşlarından çıkan o tok sesleri duyarsınız. Burada asırlık kürsülere (alçak taburelere) oturup, ağır ağır demlenen "Mırra" (acı kahve) veya kaçak çay içmek, Urfa gezinizin en otantik anıdır. Hanın hemen etrafını saran Sipahi Pazarı, Kazaz Pazarı ve Bakırcılar Çarşısı'nda isot, salça ve bakır tepsilerin o keskin kokuları birbirine karışır. Konum: Eyyübiye ilçesi…
[caption id="attachment_16664" align="aligncenter" width="712"] YeGez Şanlıurfa Ziyaretçi Rehberi[/caption] Şanlıurfa, iklimiyle ve mutfağıyla insanı hem sınayan hem de baştan çıkaran bir şehirdir. Bu Mezopotamya atlasını hakkıyla fethetmek için şu kuralları asla unutmayın: İklim Stratejisi: Ne Zaman Gidilir? "Urfa Sıcağı" ve Beyin Kaynatan Güneş: Temmuz ve Ağustos aylarında Şanlıurfa'ya gitmek cesaret değil, sağlık riskidir. Sıcaklıklar gölgede bile 45-50 derecelere çıkar. Göbeklitepe veya Harran gibi hiçbir gölgeliğin olmadığı açık hava alanlarını öğle saatlerinde gezmek imkansızdır; taşlardan yansıyan sıcaklık insanı kelimenin tam anlamıyla eritir. YeGez Altın Ayları: Bu devasa açık hava müzesini terlemeden, isotun acısıyla boğulmadan ve Balıklıgöl'ün o serin gölgelerinde keyifle oturarak gezmek için dünyadaki en kusursuz zaman dilimi Mart sonu, Nisan, Mayıs başı, Ekim ve Kasım aylarıdır. Gastronomi: İsotun, Etin ve Sabrın Sanatı Kahvaltıda Ciğer Ritüeli: Urfa'da kahvaltı peynir ve zeytinle değil, sabah saat 06:00'da dumanı tüten mangalın başında çekilmiş ciğer şişle…
Şanlıurfa; sadece isotun, kebabın ve türkülerin şehri değil; insanlığın gökyüzüne bakıp ilk defa "Ben kimim ve bu evreni kim yarattı?" sorusunu sorarak o devasa taşları diktiği yerdir. Göbeklitepe'de o "T" biçimli taşların üzerindeki akbaba rölyeflerine bakarken atalarımızın korkularını ve inançlarını hisseder, Balıklıgöl'de o asırlık çınarların gölgesinde ateşin nasıl suya dönüştüğü mucizesini ruhunuzda yaşarsınız. Harran'ın o külah evlerinde binlerce yıllık astronomi hesaplamalarının tozunu solur, Gümrük Hanı'nda tavla zarlarının sesine karışan mırra yudumlarında Mezopotamya'nın o ağırbaşlı sabrını anlarsınız. Burası, tarihin başladığı, efsanenin gerçeğe dönüştüğü yeryüzündeki tek coğrafyadır. YeGez olarak hazırladığımız bu 18 duraklık devasa Şanlıurfa rehberinin; Fırat'ın sularında ve Göbeklitepe'nin sırlarında size kusursuz bir yol arkadaşı olmasını diliyoruz. Hz. İbrahim'in bereketi ve çiğ köftenin o tatlı acısı hep sizinle, yollarınız hep açık olsun!