Aksaray Kışın Gezilecek Yerler: Ihlara’nın Beyaz Sessizliği ve Hasan Dağı

Kapadokya’nın o eşsiz volkanik mirasının kalbinde, Melendiz Çayı’nın binlerce yılda yardığı bu devasa ve derin kanyon; kış mevsiminde o sarp kızıl kayaların üzerine düşen beyaz kar örtüsüyle tam bir gerçeküstü görsel şölene dönüşmektedir. Dondurucu bozkır rüzgarının vadi tabanına inemediği o korunaklı ve sessiz atmosferde, kısmen donmuş nehrin kıyısında yürüyüş yapmak ve kayalara oyulmuş asırlık kiliselerdeki o solgun kış ışığıyla aydınlanan freskleri incelemek; ilk çağ keşişlerinin bu ıssız coğrafyada kış inzivasını nasıl geçirdiğini ruhunuzun derinliklerinde hissettirmektedir.

Bozkırın ortasından adeta gökyüzünü delerek yükselen ve Kapadokya’nın mimarı olan bu sönmüş dev volkan, kış aylarında metrelerce kar altında kalarak sivil dünyadan tamamen izole olmuş destansı bir dağcılık ve kar safarisi merkezine dönüşmektedir. Eteklerindeki meşe ormanlarının o çıplak ve yalnız dokusu arasından zirvenin o dondurucu, beyaz fırtınalı silüetini izlemek veya amatör kayak tesislerinin bulunduğu bölgelerde kış sporlarının tadını çıkarmak; insanın doğanın o evcilleştirilemez, maskülen ve hırçın gücüyle baş başa kaldığı adrenalin yüklü bir Orta Anadolu macerasıdır.

Dışarıda eksi derecelerdeki o dondurucu ve amansız İç Anadolu bozkır fırtınası hüküm sürerken, asırlar öncesinin İpek Yolu tüccarlarına kucak açan bu devasa Selçuklu kervansarayının o kalın taş duvarlı, kapalı (kışlık) bölümüne sığınmak; ziyaretçilere geçmişin o sarsılmaz ve ısıtıcı mimari şefkatini bizzat yaşatmaktadır. Üzeri devasa tonozlarla örtülü o loş, yankılı ve rüzgardan tamamen yalıtılmış taş holde yürürken; yanan büyük kervan ateşlerinin sıcaklığını, kışın o sert şartlarında hayatta kalma mücadelesi veren kervanların o samimi ve omuz omuza geçmiş telaşsız günlerini zihninizde sarsıcı bir şekilde canlandırabilirsiniz.

Hasan Dağı’nın eteklerine kurulmuş ve Kapadokya sivil mimarisinin o estetik, kaya oyması şaheserlerini barındıran bu tarihi kasaba, kış mevsiminde dar taş sokaklarına düşen karlar ve bacalarından tüten odun dumanlarıyla tam bir klasik Anadolu kış masalına bürünmektedir. Birbirinin manzarasını kapatmayan o zarif, kemerli ve kesme taştan yapılmış eski Rum konaklarının arasında esen soğuk rüzgara inat yürüyüş yapmak; ziyaretçileri modern çağın betonarme soğukluğundan söküp alarak, 19. yüzyılın o çok kültürlü, samimi ve hüzünlü kışlarına doğru nostaljik bir zaman yolculuğuna çıkarmaktadır.

Dışarıdaki o dondurucu ve bıçak gibi kesen bozkır ayazından kaçıp, insanlık tarihinin 10 bin yıllık köklü geçmişine sımsıcak bir ortamda sığınmak isteyenler için tasarlanmış olan bu modern müze binası, kış aylarında şehir içi kültür gezilerinin en konforlu ve en gizemli durağıdır. İklimlendirilmiş, yüksek tavanlı salonlarda Aşıklı Höyük’ün dünyanın ilk beyin ameliyatı yapılmış kafatasını ve Ihlara Vadisi’nden çıkarılan o binlerce yıllık kedi/bebek mumyalarını üşümeden incelemek; ziyaretçilere efor sarf etmeden inanılmaz sarsıcı, derin ve entelektüel bir arkeolojik kış yolculuğu yaşatmaktadır.

Ihlara Vadisi’nin hemen çıkış noktasında, devasa volkanik tüf kayalarının içinin bir karınca yuvası gibi oyularak inşa edildiği bu devasa ve sarp Hristiyanlık katedrali, kış mevsiminde o kızıl/siyah kayaların üzerine düşen karlar ve dondurucu rüzgarlarla tam bir “Star Wars” dekoruna dönüşmektedir. Dışarıdaki soğuğa meydan okuyarak o gizli tünellerden ve taş basamaklardan geçip manastırın o devasa kaya kilisesine ulaşmak ve karlar altındaki peri bacalarını kuşbakışı izlemek; insanın inanç uğruna doğanın en çetin şartlarında nasıl bir mimari inatlaşmaya girdiğini epik bir şekilde hissettirmektedir.

Güzelyurt’un sarp ve kayalık yamaçlarından birinin tam zirvesine bir kartal yuvası gibi kondurulmuş olan bu 19. yüzyıl taş kilisesi, kış aylarında o ıssız tepesine düşen karlar ve dondurucu bozkır rüzgarlarıyla tam bir hüzünlü ve epik yalnızlık anıtına bürünmektedir. Zirvesine tırmandığınızda, arkanızdaki karla kaplı Hasan Dağı manzarası eşliğinde kilisenin o ağırbaşlı taş mimarisine dokunmak ve aşağıda yatan Güzelyurt’un o tarihi göletini kış sisi içinde izlemek; ziyaretçileri medeniyetlerin o geçit vermez ve efsanevi dönemlerine geri götüren sarsıcı bir ruhani inzivadır.

İpek Yolu’nun Aksaray üzerindeki bir diğer muazzam durağı olan ve klasik Selçuklu taş işçiliğinin en zarif süslemelerini barındıran bu kapalı kale-han, kış mevsiminde o sapsarı kesme taşlarının üzerine biriken karlarla son derece vakur ve sarsılmaz bir sığınak olarak yükselmektedir. Dışarıdaki o dondurucu poyrazdan kaçıp, devasa taç kapısından geçerek o kapalı holün (kışlık kısmın) loş, korunaklı ve sıcak atmosferine adım atmak; asırlar boyunca kışın amansız şartlarında bu taş kemerlerin altına sığınan kervanların o güvende hissetme duygusunu ziyaretçilere bizzat yaşatmaktadır.

Dışarıda eksi 10 dereceleri bulan dondurucu bir Ihlara ayazı eserken ve Hasan Dağı’nın etekleri karlar altındayken, yeryüzüne fışkıran bu şifalı 47 derecelik sıcak sulara girmek, bedeni ve ruhu kışın tüm yıpratıcı etkilerinden arındırmak için yaratılmış kusursuz bir kışlık termal sığınağıdır. Karlı bir günde açık veya kapalı termal havuzlardan yükselen o yoğun kalsiyum ve sodyum kokulu buhar bulutlarının arasına kendinizi bırakmak; Ihlara Vadisi’nin zorlu kış yürüyüşünde yorulan kaslarınızı gevşeterek ziyaretçilere doğanın kucağında lüks ve zıtlıklarla dolu bir terapi sunmaktadır.

Şehrin tam kalbinde asırlardır ticaretin ve maneviyatın omuz omuza verdiği bir noktada yükselen bu tarihi ibadethane, kış aylarının o gri ve bulutlu gökyüzü altında, kalın kesme taş duvarları ve geniş avlusuyla son derece ağırbaşlı ve sarsılmaz bir inanç kalesi gibi durmaktadır. Dondurucu bozkır rüzgarlarından kaçıp, caminin o Selçuklu dönemi şaheseri ahşap minberinin bulunduğu sıcak, halı serili ve loş atmosferine adım atmak; asırlar boyunca bu ulu çatının altında edilen kışlık duaların ve mimarinin o koruyucu gücünü ziyaretçilerin kalbine sımsıcak bir şekilde nakşetmektedir.

Dışarıda eksi derecelerdeki o dondurucu Aksaray ayazı eserken veya lapa lapa kar yağarken, yerin metrelerce altına inip yılın her dönemi sabit, ılıman bir sıcaklığa sahip bu gizemli yeraltı şehrine sığınmak; kış tatilinin en konforlu ve en sürprizli arkeolojik keşiflerinden biridir. Dar tünellerden eğilerek geçip, binlerce yıl önce insanların kışın o acımasız şartlarından ve düşmanlardan korunmak için volkanik tüf kayalara oyduğu o ahır, mutfak ve su kuyusu gibi devasa dehlizlerde yürümek; insanın hayatta kalma içgüdüsünü ve yeraltı mimarisini efor sarf etmeden, üşümeden tecrübe etme imkanı sunmaktadır.

Anadolu’nun en eski ve en büyük ticaret merkezlerinden biri olan bu devasa höyük, kış aylarında o sapsarı bozkırın karlar altında kalmasıyla inanılmaz ıssız, hüzünlü ve dramatik bir yalnızlığa bürünmektedir. Ziyaretçilerin tamamen çekildiği o dondurucu kış sessizliğinde, Asur Ticaret Kolonileri’ne başkentlik yapmış bu saray kalıntıları ve devasa kerpiç temeller arasında yürümek; medeniyetlerin doğa ve zaman karşısındaki o kaçınılmaz, acımasız sonunu kışın o derin ve vurucu atmosferinde sarsıcı bir şekilde tefekkür etmenizi sağlamaktadır.

Aksaray’ın o tarihi merkezinde, kesme taş ve tuğlanın o kusursuz uyumuyla inşa edilen bu asırlık Karamanoğlu eseri; kışın o sert bozkır rüzgarlarından korunarak Selçuklu/Beylikler dönemi mimarisinin o ulu atmosferini hissetmek için kusursuz bir sığınaktır. Kar yağdığında açık avlusuna düşen o bembeyaz örtünün etrafında, medresenin o yüksek tonozlu revaklarının altında yürümek ve restore edilmiş tarihi odaların sıcak dokusuna sığınmak; geçmişin o telaşsız, ilim dolu ve estetik kış günlerini ziyaretçilerin ruhunda derin bir sükunetle yeniden canlandırmaktadır.

Kapadokya bölgesinin tek krater gölü olan ve Niğde-Aksaray sınırında bir kalp şeklinde uzanan bu eşsiz tabiat harikası, kış aylarında sıcak su çıkışları sebebiyle yüzeyinde oluşan o yoğun termal buhar bulutlarıyla tam bir fantastik doğa belgeseline dönüşmektedir. Dondurucu karasal iklimin göl çevresindeki sarp kayalıkları beyaza bürüdüğü anlarda, gölün o yeşilimsi sularından yükselen mistik sisi izleyerek seyir tepesinde durmak; insanın doğanın o evcilleştirilemez, volkanik ve sıcak gücüyle baş başa kaldığı, oldukça pastoral ve adrenalin yüklü bir kış manzarasıdır.

Ihlara Vadisi’nin o dondurucu ve sarp kayalıklarında, Hasan Dağı’nın eteklerinde veya yeraltı şehirlerinin loş dehlizlerinde harcanan enerjiyi, Aksaray’ın o bol sarımsaklı, etli ve fırın ateşinde demlenmiş lezzetleriyle geri kazanmak, bu yorucu kış tatilinin tartışmasız en ısıtıcı ve efsanevi finalidir. Dışarıdaki eksi derecelerden kaçıp, domates, biber ve kuzu etinin odun ateşinde toprak tavada saatlerce kendi suyuyla harmanlanarak piştiği o dumanı tüten efsanevi “Aksaray Tava”yı sıcak pideyle tatmak ve sabah kahvaltılarında fırından yeni çıkmış, tereyağlı, peynirli sımsıcak bir “Sıkma” ile güne başlamak, vücudun kış soğuğuna karşı ihtiyaç duyduğu tüm kalkanı anında örmektedir.