
Aksaray’da ne yenir? sorusu, İç Anadolu Bölgesi’nin merkezinde, tarihi İpek Yolu üzerinde yer alan, Hasan Dağı’nın görkemli manzarasına sahip bu şehrin, doyurucu ve geleneksel mutfağını keşfetmeye bir davettir. Aksaray mutfağı, İç Anadolu mutfağının tipik özelliklerini taşır; tahıllar (buğday, bulgur, yarma), baklagiller (nohut, mercimek), et (özellikle kuzu ve dana), süt ürünleri (yoğurt, peynir, tereyağı) ve yerel sebzeler (pancar, patates, soğan) bu mutfağın temelini oluşturur.
- 1. Aksaray’ın Tadına Bakmanız Gereken Meşhur Yemekleri
- 1.1. 1. Aksaray Tava
- 1.2. 2. Soğanlama
- 1.3. 3. Dolma Mantı (Dolaz Mantısı)
- 1.4. 4. Şeker Pancarı Yemeği / Boranısı
- 1.5. 5. Sac Böreği
- 1.6. 6. Erişte Pilavı ve Çorbası
- 1.7. 7. Kokina Çorbası
- 1.8. 8. Papara
- 1.9. 9. Ayva Dolması
- 1.10. 10. Bamya Çorbası
- 1.11. 11. Höşmerim
- 1.12. 12. Sarığı Burma Tatlısı
- 1.13. 13. Pelte Tatlıları (Bulamaç/Aside)
- 1.14. 14. Gevreklik (Aksaray Simidi)
Bu mutfakta yemekler genellikle besleyici, doyurucu ve geleneksel pişirme yöntemleriyle (özellikle fırın ve tencere yemekleri) hazırlanır. Hamur işleri, çorbalar, etli yemekler ve tatlılar Aksaray sofralarının vazgeçilmezleridir. Özellikle Aksaray Tava ve şeker pancarıyla yapılan lezzetler, şehrin gastronomik kimliğinde önemli bir yer tutar.
Aksaray’ın Tadına Bakmanız Gereken Meşhur Yemekleri
Gelin, Aksaray seyahatinizde Ihlara Vadisi’nin huzuru eşliğinde mutlaka tatmanız gereken o meşhur lezzetleri birlikte inceleyelim!
1. Aksaray Tava
Aksaray denince akla gelen en meşhur yemeklerden biri Aksaray Tava‘dır. Niğde tavasına benzeyen bu lezzet, genellikle kuzu veya dana kuşbaşı etinin, domates, biber (genellikle acı sivri biber), soğan ve sarımsakla birlikte toprak güveç kaplarda veya tepsilerde, taş fırında pişirilmesiyle yapılır.
Ziyaretçi Ipucu: Etin ve sebzelerin kendi suyuyla, ağır ağır piştiği bu lezzetli yemeği, Aksaray merkezdeki fırınlı lokantalarda veya kebapçılarda bulabilirsiniz. Yanında sıcak pide veya lavaş ile servis edilir.
2. Soğanlama
Aksaray mutfağının özgün ve sevilen lezzetlerinden biri Soğanlama‘dır. İnce ince doğranmış bol miktarda kuru soğanın kıyma veya pastırma ile kavrulup, üzerine yumurta kırılarak pişirilmesiyle yapılır. Bazen içerisine salça veya baharat da eklenebilir.
Ziyaretçi Ipucu: Özellikle kahvaltılarda veya hafif bir öğün olarak tercih edilen bu lezzeti, yöresel yemekler sunan lokantalarda veya kahvaltı mekanlarında deneyebilirsiniz. Ekmekle bana bana yenir.
3. Dolma Mantı (Dolaz Mantısı)
Aksaray’a özgü bir mantı çeşidi olan Dolma Mantı veya Dolaz Mantısı, klasik mantıdan oldukça farklıdır. Büyük kareler halinde kesilen hamurun içine genellikle patatesli veya peynirli (bazen kıymalı) harç konulur ve hamur bohça şeklinde kapatılır. Haşlandıktan sonra üzerine sarımsaklı yoğurt ve eritilmiş tereyağlı sos gezdirilir.
4. Şeker Pancarı Yemeği / Boranısı
Aksaray ve çevresinde şeker pancarı tarımı yaygındır ve bu sebze mutfakta sıkça kullanılır. Şeker Pancarı Yemeği, doğranmış şeker pancarının genellikle soğan, salça ve bazen de bulgur veya et ile birlikte pişirilmesiyle yapılır. Pancar Boranısı ise haşlanmış pancarın sarımsaklı yoğurtla karıştırılmasıyla hazırlanan bir meze türüdür.
5. Sac Böreği
İncecik açılmış yufkanın veya hamurun arasına peynirli, patatesli, ıspanaklı veya kıymalı iç harç konularak sac üzerinde pişirilmesiyle yapılan Sac Böreği, Aksaray’da da sevilen pratik hamur işlerindendir. Genellikle kahvaltılarda veya çay saatlerinde tüketilir.
6. Erişte Pilavı ve Çorbası
Ev yapımı erişteler, Aksaray mutfağında hem pilav hem de çorba olarak değerlendirilir. Erişte Pilavı, eriştelerin tereyağında kavrulup su veya et suyu ile pişirilmesiyle yapılır. Erişte Çorbası ise genellikle yeşil mercimek veya yoğurt terbiyesi ile hazırlanır.
7. Kokina Çorbası
Kokina, kuşburnuna benzeyen ancak daha küçük taneli, yöresel bir meyvedir. Kokina Çorbası, kurutulmuş veya taze kokinaların ezilip pişirilmesiyle yapılan, mayhoş ve C vitamini açısından zengin, şifalı bir çorbadır. Özellikle kış aylarında içilir.
8. Papara
Bayat ekmekleri değerlendirmenin lezzetli bir yolu olan Papara, küp küp doğranmış ekmeklerin üzerine sıcak et suyu, tavuk suyu veya süt dökülüp, eritilmiş tereyağı ve peynir (genellikle küflü peynir veya tulum peyniri) eklenerek hazırlanır. Doyurucu bir kahvaltılık veya hafif bir öğündür.
9. Ayva Dolması
Özellikle kış aylarında yapılan Ayva Dolması, ayvaların içinin oyulup kıymalı, pirinçli ve baharatlı bir harçla doldurularak fırında veya tencerede pişirilmesiyle yapılır. Tatlı ve tuzluyu bir arada sunan farklı bir lezzettir.
10. Bamya Çorbası
Konya mutfağında da önemli bir yeri olan Bamya Çorbası, Aksaray’da da özellikle düğünlerde ve özel günlerde yapılan sevilen bir çorbadır. Kurutulmuş çiçek bamyaların, et veya kıyma, soğan, domates ve limon suyu ile pişirilmesiyle yapılır. Hafif ekşimsi bir tadı vardır.
11. Höşmerim
Peynir helvası olarak bilinen Höşmerim, Aksaray mutfağında da sevilen tatlılardandır. Taze tuzsuz peynir, irmik, şeker ve yumurta ile hazırlanır. Sıcak veya ılık olarak servis edilir.
12. Sarığı Burma Tatlısı
İnce açılmış baklava yufkasının veya ev yapımı hamurun arasına bol ceviz konularak oklavaya sarılması, büzülerek şekil verilmesi (“burma”) ve fırında pişirildikten sonra şerbetlenmesiyle hazırlanan Sarığı Burma, Aksaray’ın sevilen şerbetli tatlılarındandır.
13. Pelte Tatlıları (Bulamaç/Aside)
Pekmez, un (veya nişasta) ve su ile hazırlanan, muhallebi kıvamında geleneksel tatlılar olan Pelte, Bulamaç veya Aside, Aksaray mutfağında da yerini alır. Üzerine ceviz veya tereyağı gezdirilerek servis edilebilir.
14. Gevreklik (Aksaray Simidi)
Aksaray’a özgü, susamlı, daha gevrek ve genellikle halka şeklinde değil, uzun çubuklar halinde yapılan Gevreklik, simidin yöresel bir yorumudur. Çayla birlikte atıştırmalık olarak tüketilir.
Aksaray mutfağı, İç Anadolu’nun samimi, doyurucu ve geleneksel lezzetlerini sunar. Aksaray Tava’nın fırından çıkan kokusundan Soğanlama’nın pratik lezzetine, Dolma Mantı’nın özgünlüğünden Şeker Pancarı Yemeği’nin yöreselliğine kadar bu şehir, keşfedilmeyi bekleyen pek çok tat barındırır. Şehir merkezindeki esnaf lokantaları, fırınlar, pide salonları ve özellikle Ihlara Vadisi yolu üzerindeki yöresel mekanlar, Aksaray’ın lezzetlerini keşfetmek için ideal duraklardır. Tarihi ve doğal güzellikleriyle büyüleyen bu şehrin mütevazı ama lezzetli mutfağı, gezinize sıcak bir tat katacaktır.





