Batman’da Ne Yapılır? Mutlaka Yaşamanız Gereken 17 Harika Deneyim

Batman’da ne yapılır diye sorduğunuzda, alacağınız cevap genellikle “petrol kuleleri” olur. Ancak bu, Dicle’nin yarattığı o muazzam kanyonları, binlerce yıllık “Yezidi” köylerini ve “Hasankeyf” gibi sular altında kalmış bir medeniyetin hüzünlü güzelliğini görmezden gelmektir. Burası, bir sanayi şehri kimliğinin arkasında, Mezopotamya’nın en derin ve en “bakir” tarih katmanlarından birini saklar.

Batman’da Ne Yapılır? “Mezopotamya’nın Saklı Yüzü”nde 17 Unutulmaz Deneyim

Bu şehir, size bir yanda 12.000 yıllık bir mabedin (Hallan Çemi) izlerini, diğer yanda “Perperok” gibi otantik bir lezzeti ve bir başka yanda da Dicle’nin üzerindeki o efsanevi “Malabadi Köprüsü”nün zarafetini sunar. Eğer siz de bu “petrol ve tarih” şehrini, “görmek” ile yetinmeyip “yaşamanızı” sağlayacak, sınır tanımayan, eylem dolu bir rehber arıyorsanız, başlıyoruz.

1. “Yeni Hasankeyf”e Gidin ve “Taşınan” Tarihe Dokunun

Bu, Türkiye’de bir ilktir. Baraj suları altında kalmasın diye, binlerce tonluk tarihi eserlerin (türbeler, camiler) taşınarak yeniden yerleştirildiği o “Kültürel Park” alanını gezin.

Eskişehir’de Ne Yenir? Tadına Bakmanız Gereken 15 Meşhur Lezzet

×

Ne Yapmalı: O devasa Zeynel Bey Türbesinin (Akkoyunlu), Artuklu Hamamının, El-Rızk Camiinin minaresinin ve diğer anıtların o “yeni” yerlerinde, bir “açık hava müzesi”nde dolaşmanın o buruk ama etkileyici hissini yaşayın.

2. Dicle Nehri’nde Tekne Turu Yapın ve “Sular Altındaki Mağaralar”ı İzleyin

Hasankeyf’in ruhunu anlamanın tek yolu, suyun üzerinden bakmaktır.

Ne Yapmalı: O yeni limandan bir tekne turuna katılın. O sakin baraj gölünün (Dicle) üzerinde ilerlerken, bir zamanlar insanların yaşadığı, sular altında kalmış o mağara evlerinin (Kaya Kent) ağızlarını ve sulara gömülen o eski Hasankeyf Kalesinin yamaçlarını izleyin.

3. Tarihi Hasankeyf Köprüsü’nün Yıkıntılarına ve Kalesine Uzaktan Bakın

Bir zamanlar İpek Yolu’nun en önemli geçişi olan o Artuklu köprüsünün sular altında kalan ayaklarına ve o sarp kayalıkların üzerine tünemiş “Hasankeyf Kalesi”nin (Hısn-ı Keyfa) zirvesine hüzünle bakın. Bu, kayıp bir medeniyete saygı duruşudur.

4. Malabadi Köprüsü’nde (UNESCO) “Dünyanın En Büyük Taş Kemeri”ne Hayran Kalın

Bu, Batman’daki bir numaralı, dünya çapında bir eylemdir. Silvan (Diyarbakır) sınırında, Batman Çayı üzerinde yer alan bu 1147 tarihli Artuklu şaheseri, döneminin en geniş taş kemerli (38.6 m) köprüsüdür.

Ne Yapmalı: O muazzam köprünün üzerine çıkın. Kemerin içindeki o saray yavrusu kadar büyük odacıklara (kervanların konakladığı, bekçilerin durduğu) girin. O devasa ana kemerin altından suyun akışını izleyin ve 1000 yıl önceki o mühendislik dehasına hayran kalın.

5. Hallan Çemi Höyüğü’nde 12.000 Yıllık Bir “İlk”i Hissedin

Göbeklitepe’nin komşusu ve “çağdaşı” olan bu Neolitik yerleşim, insanlığın ilk yerleşik hayata geçtiği, avcılıktan tarıma geçişin ilk denendiği yerlerden biridir.

Ne Yapmalı: O tarihi höyüğün (kazı alanı) üzerinde durun. 12.000 yıl önce, henüz çanak çömleğin bile icat edilmediği bir dönemde, insanların burada “köy” kurduğunu ve ilk “evcilleştirme” denemelerini (belki de domuz) yaptığını düşünün.

6. Mor Kiryakus Manastırı’nda (Beşiri) Süryani Mirasına Dokunun

Burası, Batman’ın çok kültürlü hafızasının bir kanıtıdır. 5. yüzyıldan kalma bu Süryani manastırı, bölgenin en önemli inanç merkezlerinden biridir.

Ne Yapmalı: Beşiri ilçesindeki (Alaca Köyü) bu tarihi manastıra gidin. O muazzam taş işçiliğine, kilisenin mimarisine ve Mor Kiryakusun (annesinin kucağındaki çocuk şehit) efsanesine tanıklık edin.

7. “Yezidi Köyleri”nin Sessizliğine Kulak Verin

Batman, Türkiye’deki Yezidi kültürünün son kalelerinden biridir. Beşiri’ye bağlı bazı köyler (Örn: Kuşçukuru/Kelhok), bu kadim inancın izlerini taşır.

Ne Yapmalı: (Not: Nüfusları çok azalmıştır). O terk edilmiş veya az nüfuslu köylere (izinle ve saygıyla) gidin. O kendilerine has mezar taşlarını (genellikle güneş sembollü) arayın ve Mezopotamya’nın bu en kadim ve en gizemli inançlarından birinin sessiz hüznünü hissedin.

8. Hızır Bey Camii’nde (Kozluk) Bir Beylik Mirasını Görün

Kozluk ilçesindeki bu 16. yüzyıl camii, Sason Beyleri’nden Hızır Bey tarafından yaptırılmış, zarif bir Osmanlı eseridir.

Ne Yapmalı: O sade ama etkileyici mimariye sahip caminin avlusuna girin. Kozluk’un tarihi merkezindeki bu manevi durakta soluklanın.

9. “Tandır Ekmeği” (Nanê Tandoorê) ve “Perperok” ile Otantik Bir Kahvaltı Yapın

Bu, Batman’da güne başlamanın en yerel yoludur.

Ne Yapmalı: Sabahın erken saatlerinde, o tandır fırınlarından birine gidin ve o dumanı tüten, sıcak, incecik lavaşı (nan) alın. Ardından, fırınlarda veya evlerde yapılan Perperoku (semizotlu, soğanlı, biberli bir tür kapalı pide/börek) veya Şam Böreğini (kıymalı, kapalı pide) arayın.

10. “Kaburga Dolması” Ziyafetini Deneyin

Diyarbakır ve Mardin gibi, Batman da bu “ziyafet yemeği”nde iddialıdır. İçi bademli, baharatlı pilavla doldurulmuş, saatlerce pişmiş kuzu kaburgası…

Ne Yapmalı: Yöresel yemek yapan otantik restoranlara gidin ve bu “sabır yemeği”nin, o lokum gibi dağılan etin tadına varın.

11. “Kütülk” (Batman Usulü İçli Köfte) Yiyin

Bu, bildiğiniz içli köftelerden farklıdır. Dışı bol etli ve dövülmüş bir harçtan yapılır (bulgur azdır) ve genellikle haşlanarak servis edilir.

Ne Yapmalı: Esnaf lokantalarında veya ev yemeği yapan yerlerde, bu “aslan payı” gibi doyurucu ve lezzetli köfteyi tadın. Genellikle üzerine kızgın tereyağı gezdirilir.

12. “Tirşik” (Acı Çorba) veya “Ayran Çorbası” ile İçinizi Isıtın

Bozkırın ve dağların şifalı lezzetleri.

Ne Yapmalı:Tirşik (yabani yılan otu, dövme ve yoğurtla yapılan, hafif ekşi ve acımsı bir çorba) veya Ayran Çorbası (soğuk/sıcak içilen, buğdaylı) gibi yöresel başlangıçları deneyin.

13. “Batman Tava” veya “Sac Kavurma” ile Ete Doyun

Burası hayvancılık bölgesidir ve etin en lezzetli, en sade halleri buradadır.

Ne Yapmalı: Merkezdeki esnaf lokantalarına veya kebapçılara oturun. O sacın üzerinde, kendi yağıyla kavrulan, domates ve biberle lezzetlenen o Sac Kavurmayı, tandır ekmeğine bana bana yiyin.

14. Batman Müzesi’nde “Hallan Çemi”nin 12.000 Yıllık Mirasını Görün

Gezdiğiniz tüm o tarihi yerlerden (Hallan Çemi, Hasankeyf, Zerzevan) çıkan eserlerin evi, Türkiye’nin en modern ve en zengin müzelerinden biridir.

Ne Yapmalı: O ödüllü, modern binaya girin. Özellikle Arkeoloji bölümüne zaman ayırın. Göbeklitepe ile çağdaş olan Hallan Çemi höyüğünden çıkan o 12.000 yıllık taş kapları, aletleri ve “ilk yerleşik” yaşamın izlerini görün.

15. “Atatürk Parkı” ve “Turgut Özal Bulvarı”nda Şehrin Ritimini Yakalayın

Burası, Batman’ın modern kalbinin attığı, “petrolün yarattığı” o yeni ve dinamik şehrin sosyal merkezidir.

Ne Yapmalı: Akşam saatlerinde, şehrin en işlek ve en lüks caddesi olan Turgut Özal Bulvarında (Halk arasında “Diyarbakır Caddesi”) yürüyüş yapın. Şık kafelerde oturan genç, dinamik kalabalığa karışın. Ardından, şehrin en büyük yeşil alanı olan Atatürk Parkında soluklanın.

16. Mereto Dağı’nın Zirvesine Tırmanın (Bonus Görev)

Burası, Batman’ın (ve Sason’un) “Uludağ”ıdır. 2973 metre yüksekliğiyle bölgenin en yüksek dağı ve bir “Evliya Zirvesi”dir.

Ne Yapmalı: (İzin ve rehber gerekebilir). O zorlu ama muhteşem tırmanışı (trekking) göze alın. Zirveye ulaştığınızda, o keskin dağ havasını soluyun ve zirvedeki o evliya ziyaretinde (türbe) manevi bir mola verin.

17. Kozluk’taki “İbrahim Bey Camii” ve “Kalesi”ni Keşfedin

Kozluk ilçesi, Batman’ın saklı tarihi merkezlerinden biridir.

Ne Yapmalı: O sarp tepedeki Kozluk Kalesine (Urartu/Pers) tırmanın ve ovaya hakim manzarayı izleyin. Hemen altındaki İbrahim Bey Camiinin (18. yy) zarif mimarisini ve türbesini ziyaret edin.

Batman’da ne yapılır sorusunun cevabı, bu şehrin “eski” ve “yeni” yüzünün arasındaki o keskin kontrastta gizlidir. Bir yanda 12.000 yıllık Hallan Çemi’nin sessizliği, diğer yanda petrol kulelerinin modern gürültüsü; bir yanda Hasankeyf’in sular altındaki hüznü, diğer yanda Malabadi’nin taştan görkemi… Batman, size “Mezopotamya’nın başlangıç noktası”nda, “ham” ve “derin” bir keşif vaat eder.