Batman Kışın Gezilecek Yerler: Hasankeyf’in Yeni Yüzü ve Mezopotamya Kışı

Ilısu Barajı’nın suları yükselirken, tarihin o devasa şahitlerinin kurtarılarak taşındığı bu yeni alan, kış mevsiminde Dicle’nin üzerine çöken gri sis tabakası ve baraj gölünün durgun sularıyla inanılmaz epik bir görünüme bürünmektedir. Zeynel Bey Türbesi’nin o meşhur çinilerinin kış güneşindeki solgun parıltısını izlemek ve Artuklu Hamamı gibi devasa yapıların karlar altındaki o vakur duruşuna tanıklık etmek; insanlığın mirasını koruma mücadelesini kışın o hüzünlü atmosferinde sarsıcı bir şekilde hissettirmektedir.

Türkiye’nin en modern ve ödüllü müzelerinden biri olan bu devasa kompleks, kış aylarının o yağışlı ve soğuk günlerinde dışarıdaki dünyadan tamamen kopup, Mezopotamya’nın 12 bin yıllık öyküsüne sımsıcak bir ortamda sığınmak için tasarlanmış kusursuz bir kapalı alandır. Dünyanın en eski oyun taşlarından (Başur Höyük buluntuları), Neolitik çağ eserlerine kadar binlerce paha biçilemez parçayı üşümeden incelemek; ziyaretçilere efor sarf etmeden inanılmaz derin ve entelektüel bir arkeolojik kış yolculuğu yaşatmaktadır.

Tur Abdin bölgesinin kuzey sınırında, sarp ve kayalık bir araziye inşa edilmiş bu asırlık Süryani manastırı, kış aylarında etrafını saran kırağı tutmuş meşe ağaçları ve gri gökyüzüyle tam bir Orta Çağ kış masalına bürünmektedir. Dondurucu bozkır rüzgarlarından kaçıp, manastırın o kalın kesme taş duvarlı loş iç mekanına adım atmak; asırlar boyunca bu ulu tonozlar altında edilen kışlık duaların ve Süryani mimarisinin o sarsılmaz ruhunu ziyaretçilerin kalbine sımsıcak bir şekilde nakşetmektedir.

Dünyanın en geniş kemerli taş köprülerinden biri olan ve asırlar boyunca kervanların kış fırtınalarına rağmen geçit bulduğu bu anıtsal yapı, kış mevsiminde Batman Çayı’nın o hırçın lacivert suları üzerinde muazzam bir kış silüeti oluşturmaktadır. Dondurucu rüzgarların o devasa tek kemerin altından geçerken çıkardığı uğultuyu dinleyerek köprünün üzerindeki aslan kabartmalarını incelemek; geçmişte yolcuların bu acımasız kış günlerinde köprünün içindeki odalarda nasıl ısındığını zihinde canlandıran epik bir tarih yolculuğudur.

Hasankeyf Arkeopark’ın hemen yanında, modern bir mimariyle göl kıyısına inşa edilen bu müze; dondurucu kış rüzgarlarından kaçıp 12 bin yıllık tarih boyunca insanların barınma ve yaşam kültürünü sımsıcak bir ortamda keşfetmek için tasarlanmış en lüks sığınaktır. Bölgenin en zengin etnografik ve arkeolojik koleksiyonuna sahip olan bu müzede, dışarıdaki puslu göl manzarasına karşı devasa camlardan bakarken tarihin derinliklerine inmek; kış tatilinize konforlu ve yüksek kaliteli bir kültür molası katmaktadır.

Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın şehit düşen oğlu için yaptırılan ve Anadolu’daki en zarif Orta Asya esintili anıt olan bu türbe, kış mevsiminde o masmavi çinilerinin beyaz kar örtüsüyle oluşturduğu muazzam tezatla bir buz mücevherini andırmaktadır. Yeni taşındığı göl kıyısındaki o yüksek platformunda, dondurucu rüzgarlara karşı asaletle duran türbenin o geometrik süslemelerini kışın o solgun ışığı altında incelemek; ziyaretçilere Mezopotamya’nın o asil ve hüzünlü tarihini ruhunda hissettiren mistik bir duraktır.

İpek Yolu’nun o sarp ve geçit vermez dağ yamaçları üzerinde, bir kartal yuvası gibi yükselen Kozluk Kalesi; kış aylarında üzerini örten beyaz kar tabakası ve vadiden esen dondurucu fırtınalarıyla tam bir “Taht Oyunları” dekoruna dönüşmektedir. Sarp kayalıklar üzerine oturtulmuş bu antik garnizonun sur diplerinde yürüyerek aşağıda yatan karlı vadileri ve Kozluk ilçesinin bacası tüten evlerini izlemek; ziyaretçileri medeniyetlerin doğanın bu acımasız kış şartlarında hayatta kalma mücadelesine sarsıcı bir zaman yolculuğuna çıkarmaktadır.

Hasankeyf’in en ikonik silüeti olan ve üzerindeki çifte merdivenli minaresiyle tanınan bu şaheser, kış mevsiminde o sarımtırak taşlarının üzerine biriken karlar ve Dicle üzerindeki yeni konumuyla muazzam bir inanç kalesi gibi durmaktadır. Dondurucu rüzgarların o ince taş işçiliğindeki bitkisel motifler arasında fısıldadığı bir kış gününde cami avlusunda durmak; Eyyubilerin o estetik ve sarsılmaz mimari dehasını kışın o derin sessizliğinde iliklerinize kadar hissettirmektedir.

Garzan Çayı’nın o hırçın ve dondurucu suları üzerinde, binlerce yıldır kervanlara yol olmuş bu antik köprü kalıntıları; kış aylarında etrafındaki sarp vadilerin karlar altında kalmasıyla olağanüstü epik ve hüzünlü bir yalnızlığa bürünmektedir. Dondurucu vadi rüzgarlarının o asırlık ayaklar arasından geçerken çıkardığı korkutucu uğultuyu dinleyerek bu tarihi kalıntıları izlemek; medeniyetlerin ve yolların doğa karşısındaki o sessiz direnişini kışın o derin atmosferinde tefekkür etmenizi sağlamaktadır.

Hasankeyf’ten taşınan devasa yapılar arasındaki en büyük kütlelerden biri olan bu tarihi hamam, kış mevsiminde o kubbeli yapısına düşen karlar ve dondurucu rüzgarlara meydan okuyan asil duruşuyla şehrin en karakteristik silüetlerinden birini oluşturmaktadır. Geçmişte kışın o dondurucu Mezopotamya ayazında insanları ısıtan bu yapının o asırlık taş dokusuna dokunmak ve karlar altındaki göl manzarasına karşı o devasa kütleyi fotoğraflamak; ziyaretçileri Orta Çağ’ın o arındırıcı kış kültürüne doğru hüzünlü bir yolculuğuna çıkarmaktadır.

Batman’ın en yüksek zirvesi olarak gökyüzünü delen ve Sason ilçesinin o sarp, geçit vermez coğrafyasına hükmeden bu efsanevi dağ; kış aylarında metrelerce kalınlıktaki kar örtüsüyle tam bir “Kafkasya” kışını aratmayan ekstrem bir dağcılık ve kar safarisi merkezine dönüşmektedir. Dondurucu fırtınaların eksik olmadığı bu ıssız zirvelerde, bembeyaz kar örtüsünün ortasında yükselen sarp kayalıkları izlemek ve eteklerindeki çam ormanlarının sessizliğinde yürümek; medeniyetten tamamen izole olmak isteyen macera tutkunları için Mezopotamya’nın en vahşi ve maskülen kış inzivasıdır.

Zavasar Dağı’nın güney yamaçlarına, adeta bir kartal yuvası gibi sarp kayalıkların üzerine oturtulmuş bu devasa tarihi garnizon, kış mevsiminde o ıssız tepesine düşen karlar ve dondurucu dağ rüzgarlarıyla tam bir Orta Çağ destanına bürünmektedir. Ziyaretçilerin tamamen çekildiği o sessiz kış günlerinde, kalenin ayakta kalan iç surları arasında dolaşarak aşağıda yatan karlı Sason vadisini kuşbakışı izlemek; insanın doğanın o evcilleştirilemez gücü karşısındaki yalnızlığını son derece melankolik ve epik bir atmosferde hissettirmektedir.

Kozluk ilçesinin o tarihi dokusunda, sarp kayalıkların altındaki vadide asırlar boyunca inancın ve maneviyatın sarsılmaz bir kalesi olarak duran bu devasa cami; kış aylarının o gri ve puslu gökyüzü altında kalın taş duvarlarıyla son derece ağırbaşlı bir sığınak olarak yükselmektedir. Dondurucu rüzgarlardan kaçıp, yapının o sade, serin ve dingin atmosferine adım atmak; asırlar boyunca bu ulu çatının altında edilen kışlık duaların ve Selçuklu/Beylikler dönemi mimarisinin o koruyucu gücünü ziyaretçilerin kalbine sımsıcak bir şekilde nakşetmektedir.

Hasankeyf’in o sular altında kalan hüzünlü tarihinden kurtarılarak Arkeopark’taki yeni yerine özenle taşınan bu kutsal türbe ve zaviye kompleksi, kış mevsiminde o baraj gölünün üzerine çöken sis ve dondurucu rüzgarlarla inanılmaz manevi bir atmosfere bürünmektedir. Dışarıdaki soğuğa inat bu tarihi yapının avlusunda durmak ve asırlarca Dicle kenarında bekçilik yapmış bu anıtın yeni göl manzarası eşliğindeki o yalnız duruşunu fotoğraflamak; inancın ve kültürel hafızanın her türlü doğa olayına nasıl direndiğini sarsıcı bir şekilde kanıtlamaktadır.

Kozluk ilçesinin Kale Mahallesi’nde, beş kemer üzerine yükselen ve kendine has eşsiz minaresiyle dikkat çeken bu 18. yüzyıl eseri; kış aylarında o sarp yokuşlara lapa lapa kar düştüğünde adeta bir Osmanlı kış masalına dönüşmektedir. Dondurucu ayaza meydan okuyan o çifte yollu minaresinin üzerine biriken karları fotoğraflamak ve caminin içerisindeki o sıcak, ahşap detaylarla bezenmiş manevi atmosfere adım atmak, yöre halkının asırlardır kış fırtınalarını nasıl dualarla ve inançla karşıladığını ziyaretçilere sımsıcak bir şekilde yaşatmaktadır.

Kozluk ilçesinde, sarp bir vadinin ortasında yükselen ve ulaşılması muazzam bir efor gerektiren bu devasa antik kale, kış mevsiminde etrafındaki ormanlık alanların karlar altında kalmasıyla tam bir “kayıp şehir” ve epik bir inziva merkezine dönüşmektedir. Dondurucu dağ rüzgarlarının o kesme taştan yapılma yıkık surlar ve burçlar arasında çıkardığı uğultuyu dinleyerek o ıssız tepelerde yürümek; medeniyetlerin doğa ve zaman karşısındaki o kaçınılmaz, acımasız sonunu kışın o derin, melankolik atmosferinde sarsıcı bir şekilde hissettirmektedir.

Dicle’nin yükseklerine veya bölgenin o sarp vadilerine hakim bir noktada, asırlar boyunca Süryani rahiplerinin ibadetine ev sahipliği yapmış bu yalnız taş yapı; kış aylarında o ıssız tepesine düşen karlar ve dondurucu rüzgarlarla tam bir ruhani sığınak ve epik yalnızlık anıtına bürünmektedir. Kar altında kalmış o devasa taş duvarların kalıntıları arasında yürümek ve inancın o çetin coğrafyalardaki sarsılmaz direnişini kışın o derin, vurucu atmosferinde hissetmek; ziyaretçileri tarihin o geçit vermez ve karanlık dönemlerine geri götüren sarsıcı bir keşiftir.

Sason Dağları’nın o geçit vermez, vahşi ve sarp eteklerine kurulu olan bu efsanevi garnizon, kış mevsiminde metrelerce karın altında kalarak sivil dünyanın tüm kargaşasından tamamen izole olmuş destansı bir kar safarisi rotasına dönüşmektedir. Karlı ve çamurlu patikalardan geçerek, o dondurucu rüzgar eşliğinde asırlık burçların ve surların altına ulaşmak; insanın doğanın o evcilleştirilemez, maskülen gücüyle baş başa kaldığı, oldukça eforlu ve adrenalin yüklü bir Mezopotamya kış macerasıdır.

Batman’ı sıradan bir Doğu Anadolu şehrinden ayırıp Türkiye’nin o devasa “petrol başkenti” yapan bu devasa endüstriyel tesisler, kış aylarında o yoğun sis tabakası ve rafineri bacalarından çıkan dumanların oluşturduğu pusla birlikte kelimenin tam anlamıyla distopik, maskülen ve inanılmaz estetik bir film setine dönüşmektedir. Dondurucu rüzgarlar eşliğinde Atatürk Bulvarı veya şehir girişlerinde yürüyüp, petrol pompalarının (at başlarının) ve tesis aydınlatmalarının o karanlık kış estetiğiyle birleştiği manzarayı izlemek; fotoğrafçılar için Türkiye’nin en karakteristik endüstriyel kış kadrajını oluşturmaktadır.

Sason Dağları’nın o dondurucu ve fırtınalı rüzgarında veya Hasankeyf’in kışlık sokaklarında harcanan enerjiyi, Batman’ın o bol etli, yağlı ve sımsıcak lezzetleriyle geri kazanmak, bu yorucu kış tatilinin tartışmasız en ısıtıcı ve efsanevi finalidir. Dışarıdaki eksi derecelerden kaçıp; kuyu fırınlarında odun ateşinin buharıyla saatlerce pişen o dumanı tüten, efsanevi “Büryan Kebabı”nı sıcak pideyle tatmak, ardından yağda kızarmış çıtır “Şam Böreği” yemek ve üzerine dünyanın en kaliteli ürünlerinden sayılan iri “Sason Cevizi”ni kırarak bedeni şarj etmek, vücudun kış soğuğuna karşı ihtiyaç duyduğu tüm kalkanı anında örmektedir.