Mardin’de ne yapılır sorusunun cevabı, bu şehrin size sunduğu o eşsiz taş işçiliğinde, Mezopotamya’nın sonsuzluğunda ve Süryani, Arap, Kürt, Türk kültürlerinin o muazzam harmanında gizlidir.
- 1. Mardin’de Ne Yapılır? Listesi
- 1.1. 1. Kasımiye Medresesi’nde “Hayat Felsefesi”ni Suyla Okuyun
- 1.2. 2. Deyrulzafaran Manastırı’nda “Yaşayan” Bir Tarihe Tanıklık Edin
- 1.3. 3. Eski Mardin’in Ana Caddesinde (1. Cadde) Bir O Yana Bir Bu Yana Yürüyün
- 1.4. 4. Bir “Abbata”nın Altından Geçin ve Ara Sokaklarda Kaybolun
- 1.5. 5. Dara Antik Kenti’nde “Yeraltı Nekropolü”ne İnin
- 1.6. 6. Mezopotamya Ovası’na Karşı “Süryani Kahvesi” (veya Mırra) Yudumlayın
- 1.7. 7. Midyat’ın Konuk Evleri Arasında Dolaşın (Mardin’in Kardeşi)
- 1.8. 8. Ulu Cami’nin Avlusundan Ovayı Selamlayın
- 1.9. 9. “Kaburga Dolması” Ziyafetine Katılın
- 1.10. 10. Zinciriye Medresesi’nin Terasından “En Güzel” Fotoğrafı Çekin
- 1.11. 11. Mor Gabriel Manastırı’nda Dünyanın En Eski Süryani Manastırını Ziyaret Edin
- 1.12. 12. Tarihi Çarşılarda “Mavi Badem Şekeri” ve “Bıttım Sabunu” Alın
- 1.13. 13. “Sembüsek” (Mardin Pizzası) Yiyin
- 1.14. 14. Kırklar Kilisesi’nde Bir Pazar Ayinine (Belki) Denk Gelin
- 1.15. 15. Bir “Mardin Evi”nin Avlusunda Serinleyin
- 1.16. 16. “Telkari” Ustalarını Gümüşü İşlerken İzleyin
- 1.17. 17. Mardin Müzesi’nde Şehrin Katmanlarını Öğrenin
- 1.18. 18. Akşam Işıklar Yandığında Mezopotamya’ya Karşı Durun
Mardin’de Ne Yapılır? Listesi
Mardin’de yapılacak şeyler listesi;
1. Kasımiye Medresesi’nde “Hayat Felsefesi”ni Suyla Okuyun
Bu, Mardin’deki en derin, en felsefi deneyimdir. Burası Artukluların muazzam bir mimari eseri olmasının ötesinde, bir “hayat okulu”dur.
Ne Yapmalı: Medresenin avlusundaki o meşhur çeşmenin başına gidin. Ustanın veya rehberin size o suyun hikayesini anlatmasına izin verin. Su, çeşmeden çıktığı ilk noktada doğumu, aktığı uzun kanalda gençliği ve hayat yolunu, döküldüğü küçük havuzda yaşlılığı, en son toplandığı büyük havuzda ise ölümü ve mahşeri temsil eder. O suyun akışını izlerken, mimariye kodlanmış bu hayat dersini bizzat okuyun.
2. Deyrulzafaran Manastırı’nda “Yaşayan” Bir Tarihe Tanıklık Edin
Burası bir müze değil, dünyanın en eski manastırlarından biri ve hala aktif bir Süryani inanç merkezidir.
Ne Yapmalı: Şehrin biraz dışındaki bu manastıra gidin ve bir rehberli tura katılın. İçerideki 5000 yıllık (Güneş Tapınağı dönemi) temelleri görün. Yüzyıllardır Süryani Ortodoks Patriklerine ev sahipliği yapmış bu mekanda, hala ayinlerin yapıldığı kiliseyi, tarihi baskı makinesini ve o muazzam taş işçiliğini görün. Bu, yaşayan bir tarihe dokunmaktır.
3. Eski Mardin’in Ana Caddesinde (1. Cadde) Bir O Yana Bir Bu Yana Yürüyün
Eski Mardin’in kalbi bu tek caddedir. Tüm hayat burada akar.
Ne Yapmalı: Bu caddeyi, bir ucundan (Savurkapı) diğer ucuna (Diyarbakırkapı) acele etmeden yürüyün. Bir yanda Mezopotamya Ovası’nın sonsuz manzarası, diğer yanda tarihi konaklar, dükkanlar, kiliseler ve camiler… Yürüyüşünüz boyunca Mardin’in tüm mimari ve sosyal dokusunu bu tek eksende göreceksiniz.
4. Bir “Abbata”nın Altından Geçin ve Ara Sokaklarda Kaybolun
Mardin’i Mardin yapan şey, bu mimari harikası tünellerdir. “Abbata” (veya Abbara), evlerin altından geçen, sokağı sokağa bağlayan o kemerli geçitlerdir.
Ne Yapmalı: Haritayı kapatın. Ana caddeden aşağıya veya yukarıya doğru uzanan daracık, merdivenli sokaklara dalın. Bir anda karşınıza çıkacak bir abbatanın altından geçin, o serinliği hissedin. Hangi sokağın nereye çıkacağını bilmemenin keyfini çıkarın. Mardin, en güzel böyle keşfedilir.
5. Dara Antik Kenti’nde “Yeraltı Nekropolü”ne İnin
Burası “Mezopotamya’nın Efes’i”dir ve sizi şaşkına çevirecek bir yerdir. Doğu Roma’nın, Sasanilere karşı bir garnizon şehri olarak kurduğu bu devasa antik kenti gezin.
Ne Yapmalı: Asıl olayı, yani yeraltı mezarlığını (Nekropol) es geçmeyin. Kayaların 10 kat altına oyulmuş o devasa mezar odalarına, galeriye ve toplu mezar alanına merdivenlerden inin. Binlerce yıl önce insanların öldükten sonra “yeniden dirilmek” için burada nasıl beklediğini görmek, tüyler ürpertici ve unutulmaz bir deneyimdir.
6. Mezopotamya Ovası’na Karşı “Süryani Kahvesi” (veya Mırra) Yudumlayın
Mardin deneyiminin en önemli ritüeli budur. O manzaraya karşı oturup, zamanı durdurmak.
Ne Yapmalı: Ana cadde üzerindeki tarihi bir konağın (Örn: Cercis Murat Konağı) terasına veya manzaralı bir kafeye oturun. Yedi farklı baharatla (özellikle kakule) tatlandırılmış o yumuşak içimli Süryani Kahvesini veya daha sert olan Mırrayı sipariş edin. Kahvenizi yudumlarken, ayaklarınızın altındaki o altın sarısı Mezopotamya Ovası’nın (Suriye sınırı) sonsuzluğunda kaybolun.
7. Midyat’ın Konuk Evleri Arasında Dolaşın (Mardin’in Kardeşi)
Mardin’e gelip, onun gümüşçülük ve taş işçiliği merkezi olan “kardeş şehri” Midyat’ı görmeden dönmek olmaz.
Ne Yapmalı: Midyat’ın eski çarşısında, o muazzam taş konakların arasında dolaşın. Dizilere ev sahipliği yapmış Midyat Konuk Evine (Sıla Konağı) girin ve terasından Midyat’ı izleyin. Burası, Mardin’in daha küçük, daha sakin ve daha otantik bir versiyonu gibidir.
8. Ulu Cami’nin Avlusundan Ovayı Selamlayın
Artukluların bu başyapıtı, şehrin en önemli sembollerinden biridir.
Ne Yapmalı: Camiye girin ve o muhteşem “dilimli” minaresine bakın. Ardından, caminin avlusuna çıkın. O avlunun kenarından görünen Mezopotamya manzarası, en az medreselerinki kadar nefes kesicidir. O huzurlu avluda oturun ve ovanın sessizliğini dinleyin.
9. “Kaburga Dolması” Ziyafetine Katılın
Bu bir yemek değil, bir şölen, bir ziyafettir ve saatler süren bir emek ister.
Ne Yapmalı: Bu yemeği en iyi yapan otantik restoranlardan birine (Örn: Cercis Murat Konağı) gidin. Mümkünse önceden sipariş verin. İçi pilav ve bademle doldurulmuş, saatlerce buharda pişmiş, lokum gibi dağılan o kuzu veya oğlak kaburgasının tadına varın.
10. Zinciriye Medresesi’nin Terasından “En Güzel” Fotoğrafı Çekin
Kasımiye felsefesiyle, Zinciriye ise manzarasıyla ünlüdür. Burası, Mardin’in en güzel fotoğraf noktasıdır.
Ne Yapmalı: “Sultan İsa Medresesi” olarak da bilinen bu yapıya tırmanın. O dar merdivenlerden geçerek medresenin en üstündeki kubbelerin olduğu terasa çıkın. Buradan, hem ayaklarınızın altındaki Mezopotamya Ovası’nı hem de tam karşınızdaki Eski Mardinin o muhteşem silüetini (Ulu Cami minaresiyle birlikte) tek bir karede yakalayın.
11. Mor Gabriel Manastırı’nda Dünyanın En Eski Süryani Manastırını Ziyaret Edin
Midyat’a kadar gitmişken, “Ayakta duran en eski Süryani Ortodoks manastırı” olan bu mabedi es geçmeyin.
Ne Yapmalı: Burası da Deyrulzafaran gibi yaşayan bir manastırdır. Rehberli tura katılın. O devasa taş bloklardan oluşan “Theodora Kubbesi”ne, Meryem Ana Kilisesi’ne ve binlerce rahibin mezarının bulunduğu yeraltı odalarına hayran kalın.
12. Tarihi Çarşılarda “Mavi Badem Şekeri” ve “Bıttım Sabunu” Alın
Mardin’den eli boş dönülmez.
Ne Yapmalı: Ana cadde üzerindeki ve Ulu Cami civarındaki çarşılara (Revaklı Çarşı) girin. O meşhur, Lahor ağacının kök boyasıyla renklendirilen mavi badem şekerinin tadına bakın. Menengiç (yabani fıstık) yağından yapılan, cilde ve saça iyi geldiği söylenen otantik bıttım sabunundan alın.
13. “Sembüsek” (Mardin Pizzası) Yiyin
Mardin’in en lezzetli ve en pratik sokak lezzetini deneyin.
Ne Yapmalı: Çarşı içindeki esnaf fırınlarını veya lokantaları arayın. “Kapalı lahmacun” veya “Mardin pizzası” olarak da bilinen, içi bol kıymalı, soğanlı ve baharatlı bu kapalı pideyi (bazen sacda yapılır) sıcak sıcak, ayranla birlikte yiyin.
14. Kırklar Kilisesi’nde Bir Pazar Ayinine (Belki) Denk Gelin
Burası, Eski Mardin’in tam kalbinde, Süryani cemaatinin ana kilisesidir.
Ne Yapmalı: O yüksek duvarların ardındaki bu tarihi kilisenin (Mor Behnam) avlusuna girin. 1500 yıllık taş işçiliğini inceleyin. Eğer Pazar sabahı giderseniz, Süryanice yapılan ayinin o mistik atmosferine ve ilahilerine dışarıdan da olsa tanıklık edebilirsiniz.
15. Bir “Mardin Evi”nin Avlusunda Serinleyin
Mardin mimarisinin sırrı “hayat” denilen o serin avlulardadır.
Ne Yapmalı: Birçoğu kafe, restoran veya otele dönüştürülmüş tarihi Mardin konaklarından birine (Örn: Erdoba Konakları) girin. Sadece manzarasına değil, o binanın ortasındaki, eyvanlı (kemerli) ve havuzlu o serin iç avluya oturun. Dışarısı ne kadar sıcak olursa olsun, bu mimarinin nasıl doğal bir klima yarattığını bizzat hissedin.
16. “Telkari” Ustalarını Gümüşü İşlerken İzleyin
Midyat, telkari (gümüş işleme) sanatının dünyadaki başkentidir.
Ne Yapmalı: Midyat Çarşısı’ndaki gümüşçü atölyelerine girin. Sadece alışveriş yapmayın. O küçücük tezgahlarda oturan ustaların, incecik gümüş telleri cımbızla nasıl birleştirerek o dantel gibi kolyeleri, küpeleri işlediğini izleyin. Bu, kaybolmakta olan bir sanata tanıklıktır.
17. Mardin Müzesi’nde Şehrin Katmanlarını Öğrenin
Bir şehri anlamanın en iyi yolu, müzesini gezmektir.
Ne Yapmalı: Eski bir Süryani Patrikhanesi olan bu muhteşem taş binadaki müzeye girin. Dara’dan, Girnavaz Höyüğü’nden çıkan arkeolojik eserleri, Artuklu sikkelerini ve bölgenin etnografik zenginliğini (Süryani, Yezidi, Kürt kültürleri) görün.
18. Akşam Işıklar Yandığında Mezopotamya’ya Karşı Durun
Gündüzü seyranlık olan Mardin, gece bir gerdanlıktır.
Ne Yapmalı: Hava karardıktan sonra, manzaralı bir noktada (bir teras veya medrese) durun. Eski Mardin’in o sarı taş evlerinin ışıklarının bir “gerdanlık” gibi parlamasını izleyin. Aşağıdaki Mezopotamya Ovası ise, Suriye’ye kadar uzanan karanlık bir “deniz” gibi ayaklarınızın altında uzanacak. Bu, Mardin’in en şiirsel anıdır.
Mardin’de ne yapılır sorusunun cevabı, bu şehrin her taşında, her sokağında ve her avlusunda gizlidir. Mardin sadece gezilmez; Mardin dinlenir, tadılır, hissedilir ve okunur. Bu “taştan şiir”den ayrılırken, ruhunuzun bir parçasını o sarı sıcak taşların arasında bırakacaksınız.
