Siirt’te Ne Yapılır? Mutlaka Yaşamanız Gereken 17 Harika Deneyim

Siirt’te ne yapılır sorusu, size bir “lezzet bombası” ve bir “inanç yolculuğu” vaadiyle cevap verir. Burası, Botan Vadisi’nin sarp kayalıkları arasında gizlenmiş, Nuh Tufanı’ndan bu yana hikayeler biriktirmiş bir coğrafyadır. Siirt; “Büryan” kebabının anavatanı, Veysel Karani’nin manevi durağı ve İbrahim Hakkı’nın hocasına olan aşkıyla güneşi bile emrine aldığı Tillo’nun (Aydınlar) kutsal toprağıdır.

Siirt’te Ne Yapılır? Listesi

Eğer siz de bu şehrin sadece adını duyup geçiştirenlerden olmak istemiyorsanız, onun derinliklerine inmeye, kebabını kuyusunda, inancını türbesinde ve doğasını vadisinde yaşamaya hazır olun. İşte Siirt’te mutlaka yapmanız gereken 17 eylem.

1. Sabah 07:00’de “Büryan Kuyusu”na Tanık Olun

Bu bir yemek değil, bir sabah ayinidir ve Siirt’te gün böyle başlar.

Şarköy Kamp Alanları – Şarköy Kamp Yapılacak Yerler

×

• Nereye Gitmeli? Siirt merkezdeki Büryancılar Çarşısı (Helvacılar Çarşısı olarak da bilinir).
• Ne Yapmalı? Kahvaltıyı unutun. Sabahın köründe (en geç 08:00, çünkü biter) o salaş dükkanlardan birine girin. Sadece sipariş vermeyin. O 3-4 metrelik, ateşle dolu kuyuya (tandır) gidin. Ustanın, kancalarla, gece boyunca buharda ağır ağır pişmiş kuzuları o kuyudan çıkarma anını izleyin. Önünüze gelen o lokum gibi, kemiksiz eti, tırnak pideye sarın, bolca tuzlayın ve ayranla birlikte yiyin.

2. Tillo’daki “Işık Hadisesi”nin Peşine Düşün

Dünyada eşi benzeri az olan, bir aşk, astronomi ve fizik mucizesini kovalayın.

• Nereye Gitmeli? Tillo (Aydınlar) ilçesindeki İsmail Fakirullah Türbesi.
• Ne Yapmalı? Bu, 18. yüzyılda yaşamış İbrahim Hakkı Hazretleri’nin, hocası İsmail Fakirullah için yaptığı bir sistemdir. Her yıl, 21 Mart ve 23 Eylül (ekinoks) tarihlerinde, Tillo’nun karşısındaki Kalet-ül Üstad tepesindeki duvardan geçen güneşin ilk ışını, vadinin üzerinden süzülerek türbenin kulesindeki bir pencereden girer ve doğrudan İsmail Fakirullah’ın sandukasının başını aydınlatır.

Ziyaretçi İpucu: Eğer o tarihlerde gidemezseniz bile, o türbeye ve Kalet-ül Üstad’daki o duvara mutlaka gidin. O mekanizmayı, o astronomi bilgisini ve “Hocamın başucuna doğmayan güneşi neyleyim” diyen o muazzam saygıyı hissedin.

3. Veysel Karani’nin Manevi Huzuruna Varın

Burası, Türkiye’nin en çok ziyaret edilen inanç merkezlerinden biridir.

• Nereye Gitmeli? Baykan ilçesindeki Veysel Karani Hazretleri Türbesi.
• Ne Yapmalı? Peygamberimizi görme aşkıyla yollara düşen ancak annesine verdiği sözden dolayı O’nu göremeden geri dönen Veysel Karani’nin makamına gidin. O binlerce insanın oluşturduğu kalabalığa karışın, o derin manevi atmosferi soluyun ve Hz. Muhammed’in ona hediye bıraktığı Hırka-i Şerif’in hikayesini (İstanbul’daki) burada yeniden hatırlayın.

4. Rasıl Hacar’da (Delikli Taş) Botan’ın Boşluğuna Bakın

Siirt’in en nefes kesici manzarası ve “selfie” noktası burasıdır.

• Nereye Gitmeli? Siirt merkezden 3-4 km uzaktaki Rasıl Hacar Tepesi.
• Ne Yapmalı? Botan Vadisi’nin tam kenarında, kireçtaşının binlerce yılda erimesiyle oluşmuş o devasa doğal delikten (Delikli Taş) vadiye bakın. Yüzlerce metrelik o dikey uçurumun ve aşağıda akan Botan Çayı’nın yarattığı o baş döndürücü manzarayı izleyin.

Ziyaretçi İpucu: Özellikle gün batımında gidin. Kanyonun duvarlarının kızıl renge bürünmesi, hayatınızda göreceğiniz en dramatik manzaralardan birini yaratacaktır. (Dikkat: Kenara çok yaklaşmayın, oldukça tehlikelidir).

5. Bir “Perde Pilavı” Tepsisini Ters Çevirin

Bu bir pilav değil, bir sanat eseri ve bir düğün sembolüdür.

• Nereye Gitmeli? Geleneksel Siirt yemekleri yapan lokantalar.
• Ne Yapmalı? O özel bakır tenceresinde, bademlerle süslenmiş, çıtır yufka (veya hamur) içinde gelen pilavı sipariş edin. Bu pilavın içindeki bademlerin (erkek çocuk), kuş üzümlerinin (kız çocuk) ve pirincin (bereket) sembolizmini düşünün. O “perde”yi açarak içindeki tavuklu, baharatlı pilava ulaşmanın keyfini çıkarın.

6. Siirt Ulu Camii’nin Eğri Minaresine Hayran Kalın

Şehrin simgesi olan bu Selçuklu harikasını keşfedin.

• Nereye Gitmeli? Siirt merkezdeki Ulu Camii.
• Ne Yapmalı? 1129 yılında (Büyük Selçuklu) yapılan bu caminin avlusuna girin. Türkiye’nin en eski ve en değerli ahşap minberlerinden birinin (orijinali Ankara Etnografya Müzesi’nde) yapıldığı bu mekanı görün. Asıl olarak, caminin dışındaki o meşhur eğri minareye bakın. Çinileri dökülmüş bu minare, Siirt’in “Pisa Kulesi”dir ve şehrin silüetinin imzasıdır.

7. “Cas Evleri”nin Arasında Serinleyin

Bölgenin en özgün mimarisinin son örneklerini arayın.

• Nereye Gitmeli? Ulu Camii çevresindeki eski Siirt sokakları.
• Ne Yapmalı? Bu evler taştan değil, bölgeye özgü cas (alçı) harcından yapılmıştır. Bu malzeme, yazın en kavurucu sıcağında bile evlerin içini doğal klima gibi serin tutar. O daracık sokaklara (sokak) girin, bu beyaz renkli, cumbalı, farklı mimarideki evlerin fotoğrafını çekin.

8. Pervari Karakovan Balı’nın Tadına Bakın

Dünyanın en iyi ve en doğal ballarından birinin kaynağındasınız.

• Nereye Gitmeli? Pervari ilçesi veya merkezdeki güvenilir bal satıcıları.
• Ne Yapmalı? Pervari’nin yüksek yaylalarındaki yabani çiçeklerden elde edilen ve hiçbir yapay petek kullanılmadan, ağaç kütüklerinde (karakovan) üretilen bu balı arayın. Fiyatı yüksektir ama tadı ve şifası benzersizdir. Bir kaşık tadın ve o yoğun floral aromayı hissedin.

9. İbrahim Hakkı Müzesi’nde “Marifetname”nin Dehasına Dokunun

“Işık Hadisesi”ni yapan o büyük alimin dünyasına girin.

• Nereye Gitmeli? Tillo’daki müze.
• Ne Yapmalı? Astronomiden tıbba, matematikten tasavvufa kadar her konuda yazdığı ansiklopedik eseri “Marifetname” ile ünlü İbrahim Hakkı’nın kullandığı aletleri, şemaları ve el yazmalarını inceleyin. 18. yüzyılda bu coğrafyada nasıl bir bilimsel dehanın yaşadığına hayret edin.

10. “Varyet” (Bumbar) Yemeye Cesaret Edin

Siirt mutfağı cesaret ister ve ödülü lezzettir.

• Nereye Gitmeli? Esnaf lokantaları veya sakatatçılar.
• Ne Yapmalı? “Varyet” veya “Kitlat” olarak da bilinen, Siirt usulü mumbar dolmasını (bağırsak dolması) deneyin. İyice temizlenmiş bumbarın içine pirinç ve et doldurularak ağır ağır pişirilir. Ön yargılarınızı kırıp tadına baktığınızda, Siirt mutfağının neden bu kadar iddialı olduğunu anlayacaksınız.

11. Bıttım Sabununun Orijinalini Alın

Bölgenin en doğal güzellik sırrını keşfedin.

• Nereye Gitmeli? Siirt Çarşısı (Pazarı).
• Ne Yapmalı? “Bıttım” (yabani fıstık / menengiç) yağından yapılan bu yeşil sabunun memleketindesiniz. Saç dökülmesine ve egzamaya iyi geldiği söylenen bu sabunun tazesini, kalıplar halinde satan aktarlara gidin. O keskin, doğal kokuyu içinize çekin ve evinize götürmek için birkaç kalıp alın.

12. Botan Çayı’nda Rafting veya Kano Heyecanı Yaşayın

Doğanın vahşi gücünü suyun üzerinde hissedin.

• Nereye Gitmeli? Botan Vadisi’ndeki rafting başlangıç noktaları (Mevsim ve güvenlik durumu kontrol edilmeli).
• Ne Yapmalı? Türkiye’nin en iyi rafting parkurlarından birine sahip olan Botan Çayı’nda, profesyonel bir ekiple botlara binin. O sarp kanyon duvarlarının arasından, hırçın dalgalarla mücadele ederek ilerleyin. Bu, Siirt’in sakin görünen yüzünün ardındaki adrenalin dolu deneyimdir.

13. Tarihi Derzin Kalesi’nin Kalıntılarına Tırmanın

Bölgenin stratejik tarihine tanıklık edin.

• Nereye Gitmeli? Baykan ilçesindeki Derzin (Çatalsu) Köyü.
• Ne Yapmalı? Bir zamanlar önemli bir Ermeni kalesi olan bu sarp kalenin kalıntılarına tırmanın. Burası organize bir ören yeri değil, ham bir tarihtir. Zirveye çıktığınızda, vadiye hakim o stratejik konumu ve manzarayı görün.

14. “Siirt Fıstığı”nı Yerinde Tadın

Antep fıstığının en büyük rakibini kendi evinde deneyin.

• Nereye Gitmeli? Çarşıdaki kuruyemişçiler.
• Ne Yapmalı? Genellikle Antep fıstığından daha iri ve yağlı olan Siirt fıstığını kavrulmuş veya taze olarak tadın. Neden bu kadar ünlü olduğunu ve lezzet farkını bizzat görün.

15. Sağlarca (Billoris) Kaplıcası’nda Şifa Bulun

Yerin altından gelen şifalı sularda dinlenin.

• Nereye Gitmeli? Eruh ilçesindeki Sağlarca Kaplıcası.
• Ne Yapmalı? Bölge halkı için önemli bir şifa merkezi olan bu kükürtlü termal sulara girin. Lüks bir tesis değil, doğanın içinde, kayaların arasından çıkan otantik bir kaplıca deneyimi yaşayın.

16. Siirt’in Otlu Peynirini (Picar) Arayın

Siirt kahvaltısının bir diğer yıldızını keşfedin.

• Nereye Gitmeli? Peynirciler veya pazar yerleri.
• Ne Yapmalı? “Picar” adı verilen, içine sirik (yabani sarımsak) veya başka yerel otlar katılarak yapılan taze veya salamura peyniri tadın. Büryan öncesi hafif bir kahvaltı için idealdir.

17. Bir Esnaf Kahvehanesinde Oturun ve Sadece Dinleyin

Şehrin “üç dilli” ruhunu hissetmenin en iyi yolu.

• Nereye Gitmeli? Çarşı içindeki herhangi bir esnaf kahvehanesi.
• Ne Yapmalı? Bir bardak kaçak çay söyleyin ve oturun. Etrafınızdaki masalarda bir anda Kürtçe, bir anda Arapça, bir anda Türkçe konuşulduğunu duyacaksınız. Bu, Siirt’in kültürel zenginliğinin ve bir arada yaşama sanatının en güzel kanıtıdır.

Siirt’te ne yapılır sorusunun cevabı, bir kuyunun derinliğinde, bir pilavın perdesinin altında ve bir türbenin penceresinden süzülen ışıkta gizlidir. Bu şehre “bakmak” için gelmeyin; bu şehre, sabahın 7’sinde büryan “tatmak”, Tillo’da bir mucizeyi “hissetmek” ve Botan’da doğanın gücüne “tanıklık etmek” için gelin.