Tunceli’de Ne Yenir? Tadına Bakmanız Gereken 12 Meşhur Lezzet

Tunceli’de ne yenir? sorusu, Doğu Anadolu Bölgesi’nin sarp dağları arasında, Munzur Nehri’nin hayat verdiği bu coğrafyanın, doğallığı ve sadeliği ön plana çıkaran, kendine has ve köklü mutfak kültürüne bir davettir. Tunceli (Dersim) mutfağı, bölgenin coğrafi koşulları, Alevi-Bektaşi inancının getirdiği gelenekler, hayvancılık (özellikle küçükbaş) ve Munzur Vadisi’nin sunduğu zengin bitki örtüsüyle şekillenmiştir.

Bu mutfakta buğday ürünleri (dövme, bulgur, un), süt ürünleri (yoğurt, tereyağı, çökelek, kurut), yöresel otlar (gulik, kenger, ebegümeci vb.), baklagiller ve et (özellikle kavurma) önemli bir yer tutar. Yemekler genellikle besleyici, doyurucu ve doğal malzemelerle, geleneksel yöntemlerle hazırlanır. İsraftan kaçınmak ve doğanın sunduklarını değerlendirmek bu mutfağın temel felsefesidir.

Tunceli’nin Tadına Bakmanız Gereken Meşhur Yemekleri

Gelin, Tunceli seyahatinizde Munzur’un serin suları eşliğinde mutlaka tatmanız gereken o meşhur lezzetleri birlikte inceleyelim!

Trabzon’da Ne Yapılır? Mutlaka Yaşamanız Gereken [Sayı] Harika Deneyim

×

1. Zerefet (Babiko / Zerfet)

Tunceli mutfağının en bilinen ve en özel lezzetlerinden biri Zerefet (Babiko veya Zerfet olarak da bilinir). Mayalı hamurdan yapılan kalın bazlama veya yufkaların (bazen bayat ekmek de kullanılır) küçük parçalara ayrılıp tepsiye dizilmesiyle hazırlanır. Üzerine bol sarımsaklı ayran veya yoğurt dökülür ve en üste kızdırılmış tereyağı gezdirilir.

Ziyaretçi Ipucu: Genellikle topluca yenen, paylaşmayı simgeleyen bir yemektir. Ortasına açılan havuza tereyağı dökülerek servis edilebilir. Bazı yöresel restoranlarda veya evlerde bu doyurucu lezzeti bulabilirsiniz.

2. Şir

Şir, Tunceli ve çevresinde özellikle kahvaltılarda veya hafif bir öğün olarak tüketilen, yoğurt bazlı geleneksel bir lezzettir. Yoğurdun içerisine genellikle yarma (dövme buğday) veya bazen de sadece ekmek doğranarak karıştırılır. Üzerine eritilmiş tereyağı gezdirilebilir. Tatlı versiyonları pekmezle de yapılabilir.

3. Sirekurt / Sirmo / Sire Peskütan

Sirekurt veya Sirmo, kurutulmuş yoğurttan (peskütan/kurut) yapılan bir tür yemektir. Kurut ısıtılarak veya sulandırılarak eritilir, içerisine genellikle sarımsak ve bazen de kavrulmuş soğan eklenir. Ekmek bana bana yenen, yoğun ve ekşimsi bir tadı olan geleneksel bir lezzettir. Sire Peskütan da benzer şekilde kurutla yapılan yemekleri ifade eder.

4. Gulik / Gulık Yemeği ve Çorbası

Gulik (veya Gulık), Tunceli dağlarında ilkbaharda yetişen, çiriş otuna benzeyen yabani bir bitkidir. Bu şifalı ot, Tunceli mutfağında çok değerli bir malzemedir. Gulik Yemeği, genellikle otun soğanla kavrulması, bulgurla pişirilmesi veya üzerine yumurta kırılarak hazırlanır. Gulik Çorbası ise genellikle ayranlı veya salçalı olarak yapılır.

Ziyaretçi Ipucu: Mevsimsel bir lezzet olduğu için Gulik yemeklerini özellikle ilkbahar aylarında yöresel pazarlarda, lokantalarda veya evlerde bulabilirsiniz. Doğal ve sağlıklı bir tattır.

5. Haşıl

Doğu Anadolu’da yaygın olarak yapılan Haşıl, Tunceli mutfağında da önemli bir yere sahiptir. Genellikle dövme buğdayın (yarma) lapa kıvamına gelene kadar pişirilmesiyle yapılır. Ortası havuz gibi açılır ve içerisine bol eritilmiş tereyağı dökülür. Sarımsaklı yoğurt veya sadece tereyağı ile tüketilebilir. Doyurucu ve temel bir yemektir.

6. Kavut (Qawut)

Kavrulmuş ve öğütülmüş buğday veya arpa ununun (kavut unu) genellikle pekmez, bal veya şeker ve tereyağı ile karıştırılarak helva kıvamına getirilmesiyle yapılan Kavut, enerji veren geleneksel bir tatlı veya atıştırmalıktır.

Ziyaretçi Ipucu: Özellikle kış aylarında veya kahvaltılarda tüketilen Kavut’u, yöresel ürünler satan yerlerde veya bazı evlerde bulabilirsiniz.

7. Bişi / Pişi (Pêsare)

Mayalı hamurun kızgın yağda kızartılmasıyla yapılan Bişi (Pişi, yöresel adıyla Pêsare), Tunceli’de de özellikle kahvaltılarda, bayramlarda veya özel günlerde hazırlanan sevilen bir hamur işidir. Üzerine peynir, pekmez, bal veya reçel sürülerek yenir.

8. Dut Helvası / Pekmezi

Tunceli ve çevresinde dut ağaçları yaygındır. Dut meyvesinden yapılan Dut Pekmezi ve bu pekmezle hazırlanan Dut Helvası, yörenin doğal ve lezzetli tatlılarındandır.

9. Gömme / Patila

Gömme (veya Patila), genellikle sacda pişirilen, içerisine peynir, çökelek, kavurma veya yöresel otlar konularak hazırlanan bir tür gözleme veya katmerdir. Doyurucu bir kahvaltılık veya ara öğün seçeneğidir.

10. Keledoş

Doğu Anadolu’nun kadim yemeği Keledoş, Tunceli mutfağında da yer bulur. İçeriği yöreye göre değişse de genellikle dövme buğday, nohut, mercimek, yöresel otlar, kurut (kurutulmuş yoğurt) ve kavrulmuş et ile hazırlanır. Oldukça doyurucu ve besleyicidir.

11. Tunceli Dağ Sarımsağı ve Peynirleri

Tunceli’nin dağlarında doğal olarak yetişen Dağ Sarımsağı, kendine has keskin aromasıyla yemeklere lezzet katar. Ayrıca bölgede küçükbaş hayvancılığına bağlı olarak üretilen tulum peyniri, çökelek gibi yöresel peynirler de kahvaltıların ve hamur işlerinin vazgeçilmezidir.

12. Köme / Orcik (Cevizli Sucuk)

Üzüm şırasının veya dut pekmezinin nişasta ile pişirilip, ipe dizilmiş cevizlerin bu karışıma batırılıp kurutulmasıyla yapılan Köme (Orcik), Tunceli’de de sevilen, enerji veren geleneksel bir tatlıdır.

Tunceli mutfağı, modernleşmenin ve ticari kaygıların uzağında, doğallığını, sadeliğini ve geleneksel yapısını büyük ölçüde koruyan ender mutfaklardan biridir. Munzur’un sunduğu yabani otlar, yaylalarda beslenen hayvanların ürünleri ve nesilden nesile aktarılan tarifler, bu mutfağın temelini oluşturur. Şehir merkezindeki esnaf lokantaları, yöresel ürün pazarları ve özellikle köylerdeki ev sofraları, Tunceli’nin gerçek lezzetlerini keşfetmek için en doğru adreslerdir. Bu coğrafyanın zorlu ama cömert doğasının sunduğu otantik tatları deneyimlemek, Tunceli gezinize unutulmaz bir boyut katacaktır.