Artvin Yüzülecek Yerler: Şelale Altı Göletleri ve Hırçın Karadeniz Sahilleri

Hopa ilçesinin en bilinen ve yerel halk tarafından yaz aylarında en çok tercih edilen sahil şeridi olan Kopmuş Plajı, Karadeniz’in o tipik sert ve serin yapısını yansıtır. Yeşilin ve mavinin birleştiği bir noktada yer alan plaj, ince çakıl ve siyah kum karışımı bir zemine sahiptir. Güneşin Karadeniz sularına yansıdığı akşamüstü saatlerinde burada kulaç atmak, bölgenin kendine has iyot kokusunu ciğerlere çekmek anlamına gelir. Açık deniz olduğu için dalgalı günlerde dikkat gerektirse de, durgun günlerde Artvin plajları arasında en keyifli yüzme deneyimini sunar.

Türkiye’nin Gürcistan sınırındaki en uç noktalarından biri olan Kemalpaşa, Sarp Sınır Kapısı’na giden yol üzerindeki geniş kumsallarıyla dikkat çeker. Göz alabildiğine uzanan sahil bandı, hem yerli halkın hem de sınır ticareti için bölgeye gelenlerin serinlemek için sığındığı bir yerdir. Dağların hemen denizin dibinden yükseldiği bu coğrafyada, arkanızda yemyeşil çay bahçeleri varken önünüzde hırçın Karadeniz’e girmek, Artvin denize girilecek yerler arasında coğrafi olarak en dramatik manzaralardan birini sunar.

Arhavi ilçesinin batısında yer alan Kıyıcık, Artvin sahil şeridinin en şirin ve doğal kalmış koylarından biridir. Otoyolun hemen altından denize ulaşılan bu nokta, temiz suyu ve nispeten daha az dalgalı yapısıyla bilinir. Siyah kumların ve yuvarlak çakıl taşlarının birleştiği kumsalda yürümek, ayaklara doğal bir masaj etkisi yapar. Turizm karmaşasından uzak, sadece suyun sesini dinleyip Karadeniz’in o deli dolu serinliğine kendini bırakmak isteyenler için bölgenin en sakin kaçış noktasıdır.

Arhavi’nin derin vadileri arasında, Kamilet Vadisi’nin kalbinde yer alan Mençuna Şelalesi, yaklaşık 90 metre yükseklikten iki kademe halinde dökülen devasa bir su abidesidir. Ormanın içinden yapılan harika bir doğa yürüyüşünün ardından ulaşılan şelale, döküldüğü noktada devasa kireçtaşı kayalarını oyarak harika doğal havuzlar yaratmıştır. Güneşin zor girdiği bu vadide suyun sıcaklığı yaz ortasında bile 10 derece civarındadır. Bu doğal havuza atlamak, sıcak yaz günlerinde adeta yeniden doğmuş hissi veren şok edici bir Artvin doğal yüzme alanları deneyimidir.

UNESCO tarafından Türkiye’nin ilk Biyosfer Rezerv Alanı ilan edilen Macahel (Camili) Vadisi, el değmemiş ormanları ve endemik bitki türleriyle dünyadaki cennettir. Bu vadinin en büyük incisi olan Maral Şelalesi, ormanın derinliklerinde sarp bir uçurumdan tek bir sütun halinde yaklaşık 63 metreden dökülür. Şelalenin tabanına inen zorlu ve dik patikayı aştığınızda sizi küçük ama oldukça derin ve dondurucu bir havuz bekler. Yağmur ormanını andıran bu ortamda o suya atlamak, Artvin serinleme noktaları arasında yapabileceğiniz en uç ve en unutulmaz doğa aktivitesidir.

Arhavi’nin simgelerinden olan ve 18. yüzyılda inşa edilen tarihi Çifte Köprüler, Kamilet ve Soğucak nehirlerinin birleştiği o muazzam noktada yer alır. Kesme taştan yapılmış bu iki zarif köprünün altından akan sular, vadi tabanında genişleyerek harika bir doğal dinlenme alanı oluşturur. Köprülerin gölgesine oturup, binlerce yıldır akan bu buz gibi derelere paçaları sıvayarak girmek ve çakıl taşları üzerinde yürümek, tarihi bir atmosferde yaşanacak en güzel serinleme anlarından biridir. Su o kadar berraktır ki içindeki her bir taşı netçe görebilirsiniz.

Murgul ilçesinin ormanları arasına gizlenmiş olan Deliklikaya Şelalesi, Türkiye’nin en ilginç jeolojik oluşumlarından biridir. Suyun binlerce yılda kayayı kireçtaşı gibi oyarak, adeta 4 metre çapında bir yüzük (delik) oluşturduğu ve şelalenin bu deliğin içinden döküldüğü muazzam bir doğa anıtıdır. Deliğin hemen altında, kayaların tortulaşmasıyla oluşan basamaklı mini doğal havuzlar bulunur. Bu küçük kireçtaşı havuzlarına girip o eşsiz kaya deliğinden dökülen sularla serinlemek, fantastik bir filmin içinde yüzmek gibidir.

Hopa ilçesinin batı yakasına doğru uzanan Sugözü bölgesi, denizin ve Karadeniz sahil yolu projesinden nispeten daha az etkilenmiş kısımları barındırır. Çakıl taşlarının büyüklüğü ve denizin o engin lacivert rengi, burayı gerçek bir Karadeniz plajı yapar. Çok büyük turistik tesislerin olmadığı bu sahil, daha çok yerel halkın iş çıkışlarında veya hafta sonlarında mangalını yakıp denize girdiği, samimi ve otantik Artvin koyları atmosferini yansıtan bir serinleme noktasıdır.

Arhavi’nin akciğeri konumundaki Kamilet Vadisi, el değmemiş ormanları, sarp uçurumları ve vadi tabanından akan buz gibi dereleriyle tam bir yeryüzü sığınağıdır. Mençuna Şelalesi’ne giderken veya vadinin daha iç kısımlarına doğru yapılan trekking rotalarında karşılaşılan bu isimsiz dereler, macera sporcularının ve doğa tutkunlarının yollarını kesen serinlik vahalarıdır. Dere yataklarının genişlediği kısımlarda oluşan doğal durgun havzalara girmek, ormanın ruhuyla bütünleşmek anlamına gelir.

Dünyanın en hızlı akan ve en derin nehirlerinden biri olan Çoruh, Artvin coğrafyasını ortadan ikiye yaran dev bir su ejderhası gibidir. Yusufeli civarındaki kanyonlardan geçerken nehrin oluşturduğu anaforlar ve akıntılar yüzmek için son derece ölümcüldür. Ancak rafting turlarının mola verdiği durgun yan kollar ve sığ kıyılarda, kaskınız ve can yeleğiniz üzerinizdeyken bu devasa nehrin sularına kendinizi bırakmak, Artvin yüzme noktaları arasında deneyimlenebilecek en ekstrem ve unutulmaz anlardan biridir. Su, taşıdığı alüvyonlar nedeniyle genellikle turkuaz ve kahverengi tonlarındadır.

Kaçkar Dağları’nın eriyen kar sularından beslenen ve Çoruh Nehri’ne dökülen Barhal (Altıparmak) Çayı, Yusufeli’nin en güzel vadilerinden birini oluşturur. Çoruh kadar geniş ve hırçın olmasa da, kendi çapında muazzam bir debiye ve buz gibi bir soğukluğa sahiptir. Vadi boyunca yer alan pansiyonların ve alabalık tesislerinin çayın hemen kenarına kurduğu çardaklar, ziyaretçilere ayaklarını suya sokarak yemek yeme fırsatı sunar. Suların sığlaştığı yerlerde yüzünüzü yıkamak bile dağ havasını iliklerinize kadar hissettirir.

Arhavi ilçe merkezinde, sahile yapılan yatırımlarla modern bir görünüme kavuşan belediye halk plajı, bölge insanının yaz tatili ihtiyacını fazlasıyla karşılar. Duş, soyunma kabini, cankurtaran kulesi ve temiz kumsalıyla Artvin en güzel plajlar arasında yerini almıştır. Özellikle akşamüstü saatlerinde denizin sakinleşmesiyle birlikte yüzmek, sahil kordonunda yürüyüş yapmak ve gün batımını izlemek için Karadeniz sahilindeki en düzenli ve güvenli noktalardan biridir.

Borçka Karagöl, Türkiye’nin en güzel tabiat parklarından biridir. Gölün kendisine girmek dipteki kalın balçık tabakası, yaban hayatını koruma kuralları ve aniden derinleşen yapısı nedeniyle kesinlikle yasaktır ve tehlikelidir. Ancak gölü besleyen ve ormanın derinliklerinden şırıl şırıl akan o küçük orman dereleri, Artvin doğal yüzme alanları arayışındaki doğa aşıklarının sığınağıdır. Göl etrafındaki yürüyüş parkurunda karşınıza çıkan bu ince derelerde el yüz yıkamak, dondurucu suya ayak sokmak, Karagöl’ün büyülü serinliğini vücudunuzda hissetmenin en güvenli yoludur.

“Sakin Şehir” (Cittaslow) unvanına sahip Şavşat’ın ormanları arasına gizlenmiş olan Şavşat Karagöl, Borçka’daki adaşı kadar büyüleyici bir başka doğa harikasıdır. Çevresindeki ahşap mimarili yayla evleri ve çam ormanlarıyla tam bir İsviçre Alpleri manzarası sunar. Yine göle girmek güvenlik ve ekosistem gereği yasaktır ancak gölün etrafından süzülen, ormanlık alanda kampçıların su ihtiyacını karşılayan pınarlar ve küçük çaylar, Artvin serinleme noktaları arasında en taze ve en soğuk sulara sahiptir. Yüksek rakımı nedeniyle yaz ortasında bile burada üşümeniz işten bile değildir.

Artvin il merkezine sadece 10 kilometre mesafede başlayan Hatila Vadisi, sarp V şeklindeki yapısı, cam terası ve zengin yaban hayatıyla ünlüdür. Vadi tabanından akan Hatila Deresi ve yan kolları, Akdeniz iklimi ile Karadeniz ikliminin bitki örtüsünün karıştığı bu ilginç coğrafyada adeta bir yaşam kaynağıdır. Derenin oluşturduğu küçük göletler ve çağlayanlar, şehrin merkezine çok yakın bir konumda olmasına rağmen balta girmemiş bir orman hissi verir. Sıcak yaz günlerinde şehir merkezinden kaçanların çadır kurup derede serinlediği bakir bir vadidir.

Adının “Cehennem” olduğuna bakmayın, yaz aylarında serinlemek isteyenler için burası tam bir sığınaktır. Dünyanın en yüksek kanyonlarından biri olan Cehennem Deresi Kanyonu, iki sarp ve devasa kaya duvarının arasında sadece birkaç metrelik genişlikte uzanan ürkütücü ama büyüleyici bir yarıktır. Kanyonun en dip kısımlarına doğru ilerlediğinizde güneş ışınları kaybolur ve dondurucu bir hava akımı başlar. Tabanından süzülen derenin küçük göletlerinde el yıkamak, Artvin gizli kalmış serinleme noktaları arasındaki en sıra dışı jeolojik tecrübedir.

Kaçkar Dağları’nın heybetli zirvelerinden biri olan Altıparmak Dağları’nın (Öğdem bölgesi) eteklerinde yer alan Ciro Şelalesi, yaklaşık 165 metre yüksekliğiyle Türkiye’nin en yüksek şelalelerinden biridir. Yüksek rakımda yer aldığı için ulaşımı oldukça zorlu bir patika yürüyüşü gerektirir. Ancak şelalenin tabanına ulaştığınızda, o devasa yükseklikten dökülen suların yarattığı gökkuşağı ve su zerreleri fırtınası sizi anında sırılsıklam yapar ve dondurur. Havuzuna girmek bir yana, şelalenin yarattığı o serin rüzgara karşı durmak bile efsanevidir.

Artvin’in Gürcistan sınırına en yakın ve en bakir vadilerinden biri olan Papart, uçsuz bucaksız çam ormanları, yaban hayatı ve sayısız su kaynağıyla bilinir. Vadi tabanından akan Papart Deresi ve ona karışan onlarca küçük kol, yeşilin her tonunun arasına mavi ve beyaz çizgiler çizer. Hiçbir turistik tesisin olmadığı bu vadide, aracınızı kenara çekip sadece suyun sesini dinleyerek piknik yapmak, Artvin doğal yüzme alanları (daha çok el-ayak sokarak serinleme) hissiyatını en bakir şekliyle yaşatır. Ormanların klimasıdır.

Karçal Dağları’nın eteklerinden doğup, UNESCO Biyosfer Rezerv Alanı Macahel’in içinden geçerek Gürcistan’a doğru yol alan Efeler Deresi, bölgenin hayat kaynağıdır. Yağmur ormanı iklimine sahip bu bölgede, ağaçların gölgesinde kıvrılarak akan dere, suyun en tatlı ve en yeşil halini sunar. Ahşap asma köprülerin altından akan sığ yataklarda suya girip yürümek, bölgedeki endemik bitkilerin kokusunu ciğerlere çekerken bedeni serinletmek, Artvin yazın gezilecek yerler arasında huzurun tanımıdır.

Çoruh Nehri üzerinde inşa edilen ve çift eğrilikli ince kemer baraj sınıfında Türkiye’nin en yüksek barajı olan Deriner, Artvin merkezden Yusufeli’ne kadar devasa bir kanyonu sular altında bırakmıştır. Denize kıyısı olmayan Artvin merkeze adeta bir “iç deniz” manzarası kazandıran bu devasa su kütlesi, sarp dağların arasında mavi bir ejderha gibi kıvrılır. Sularına girmek baraj kuralları gereği yasak olsa da, baraj gövdesini izlemek, seyir teraslarında durup o devasa su kütlesinin yarattığı esintiyi hissetmek, sıcak günlerde ferahlatıcı bir görsel şölendir.

Türkiye’nin Gürcistan ile sınır kapısı olan Sarp’ın hemen sıfır noktasında bulunan bu sahil, bir yandan denizde yüzerken diğer yandan iki ülkenin sınır hattını aynı karede görebileceğiniz dünyadaki nadir plajlardan biridir. Kayalık ve çakıllı yapısıyla Karadeniz’in hırçın sularına ev sahipliği yapan bu sahil, Sarp’a giden yerli turistlerin sıcaktan bunaldığında kendilerini dalgalara bıraktığı ilginç bir serinleme noktasıdır. Sınırda yüzme hissi burayı özel kılar.

Arhavi’nin iç kısımlarına doğru uzanan ve Çifte Köprüler’i besleyen ana kollarından biri olan Ortacalar Deresi, yöre halkının fındık ve çay bahçelerinin arasından kıvrılarak akar. Turistik kalabalıktan uzak, sadece yerel halkın bildiği dere kenarındaki çayırlıklarda mangal yakıp, sığ dere yatağında suya girmek gerçek bir Karadeniz ritüelidir. Suyun sıcaklığı, daha yukarıdaki şelalelere göre bir nebze daha katlanılabilir olduğu için, çocukların suda taş kaydırması ve serinlemesi için ideal bir akarsudur.

Arhavi’nin Mençuna kadar bilinmeyen ancak güzelliğiyle onunla yarışan “gizli” şelalesidir. Arılı Dağları’ndan kopup gelen suların yüksek bir uçurumdan, adeta suyu etrafa saçarak (su atan) dökülmesiyle ismini almıştır. Yürüyüş patikası daha az işlenmiş ve bakir olduğu için buraya ulaşmak doğa içinde bir keşif hissi verir. Şelalenin döküldüğü yerdeki o ufak ve buz gibi doğal kase, kalabalıktan kaçıp dondurucu suda şok geçirmek isteyen maceraperestler için özel bir serinleme vahasıdır.

Şavşat’ın Gürcistan sınırına dayanan efsanevi Arsiyan Yaylası, Posta Gölü, Boğa Gölü ve Kız Gölü gibi adlandırılan irili ufaklı yedi adet buzul gölüne ev sahipliği yapar. Efsanelere, mitolojik hikayelere ve Karadeniz türkülerine konu olan bu yüksek rakımlı göller bölgesi, bulutların üzerinde bir serinlik vaat eder. Göllerin suyu kar erimeleriyle oluştuğu için tam anlamıyla buzdur. Artvin ücretsiz plajlar tanımını, gökyüzüne en yakın, çimenlik göl kıyılarına taşıyan bu alan, kamp kurmak ve ayakları dondurucu suya sokmak için eşsizdir.

Şavşat’ın Pınarlı köyü sınırları içinde yer alan Balıklı Göl, ismini içinde doğal olarak yaşayan ve koruma altında olan kırmızı benekli alabalıklarından alır. Etrafı tamamen çam ağaçlarıyla çevrili olan bu küçük göl, Karagöl kadar bilinmese de ondan çok daha sakin ve bakir bir atmosfere sahiptir. Sularına girmek balıkların ekosistemi ve dip yapısı nedeniyle yasaktır ancak gölün kenarına kamp atıp, ağaçların ve gölün oluşturduğu o serin dağ havasını solumak, yaz aylarının kavurucu sıcağında bedeni ve ruhu yeniler.

Çoruh Nehri’nin gem vurulduğu bir diğer büyük baraj olan Borçka Barajı, ilçenin hemen girişinde, Karadeniz ormanlarıyla kucaklaşan devasa bir yeşil/mavi su kütlesidir. Deriner Barajı’na göre suları ve yamaçları daha yeşille iç içe olduğu için, baraj kıyılarındaki tesisler ve seyir terasları harika birer dinlenme noktası oluşturur. Sularına girmek kesinlikle tehlikeli olsa da, göl üzerinde yapılan (dönemsel) tekne turları ve su kenarındaki restoranlarda rüzgara karşı alabalık yemek, suyun serinliğinden faydalanmanın en keyifli yoludur.

Macahel vadisinin en zorlu ve en bakir yaylalarından biri olan Gorgit, araç yolunun olmadığı, sadece yürüyerek ulaşılabilen gerçek bir masal diyarıdır. Asırlık ulu ormanların arasından yürüyerek ulaşılan bu yaylada, toprağın her yerinden fışkıran minik doğal pınarlar ve sızıntı dereler bulunur. Medeniyetten bu kadar uzak bir noktada, yorucu bir tırmanışın ardından bu pınarlardan buz gibi su içmek ve terlemiş yüzünüzü dondurucu suda yıkamak, insana dünyadaki tüm lüks havuzlardan daha büyük bir serinleme ve haz verir.

Şavşat’ın ormanlık dokusunun bittiği ve alp çayırlarının başladığı yüksekliklerde yer alan Cancır Yaylası, otantik ahşap yayla evleri ve ortasından kıvrılarak akan temiz deresiyle bilinir. Göçerlerin yaz aylarında hayvanlarını otlattığı bu geniş düzlükte, derenin kenarına çadırınızı kurduğunuzda, sabahları suların üzerinde oluşan kırağıyı görebilirsiniz. Sıcak yaz günlerinde Artvin’de kalarak “donmak” ve Artvin doğal yüzme alanları hissini sadece suya el sokarak yaşamak isterseniz, Cancır derelerinin o saf soğukluğu tam size göredir.

Şavşat-Ardahan karayolu üzerinde, Çam Geçidi mevkiinde yer alan Sahara Milli Parkı, devasa çam ve ladin ormanlarının arasında harika bir platodur. Milli parkın içinden süzülen irili ufaklı orman dereleri, geniş çayırların ve piknik masalarının arasından geçerek ziyaretçilere görsel bir şölen sunar. Ormanın kendi serinliği ile derelerin dondurucu suyu birleştiğinde, Sahara Milli Parkı Artvin’in en doğal ve en güzel klimalı alanlarından birine dönüşür. Suların sığ kısımlarında çocuklar güvenle oynayabilir, aileler su sesiyle dinlenebilir.

Çoruh Nehri projesinin ilk ayaklarından biri olan ve sınır kapısına en yakın baraj olan Muratlı Barajı, suları altında kalan minaresi (batık cami) ve evleriyle hüzünlü ama bir o kadar da büyüleyici bir manzaraya sahiptir. Baraj gölünün suları, sarp vadinin şeklini alarak adeta devasa bir kanyon gölü oluşturmuştur. Suyun kıyısına inip batan şehrin izlerini görmek ve devasa gölün esintisini hissetmek, Artvin yüzülecek yerler arasında olmasa da, su ve serinlik temalı gezilerin en dramatik duraklarından biridir.

Artvin, sarp dağların doğrudan denize inmesi nedeniyle çok geniş kumsallara sahip olmasa da, Karadeniz’in o karakteristik, vahşi ve serinletici yapısını sevenler için harika sahillere sahiptir. Artvin plajları ve denize girilecek yerler denildiğinde Hopa, Arhavi ve Kemalpaşa ilçeleri sahil şeridini oluşturur. Hopa’daki Kopmuş Plajı, siyah kumu ve çakıl karışımı yapısıyla yerel halkın favorisidir. Sarp Sınır Kapısı’na uzanan yoldaki Kemalpaşa Sahili, bir yandan yüzerken diğer yandan iki ülkenin sınırını izleme fırsatı veren ilginç bir deneyim sunar. Arhavi’deki Kıyıcık Plajı ve düzenli Arhavi Belediyesi Halk Plajı ise, dalgaların nispeten daha sakin olduğu günlerde, Karadeniz’in o serin, iyotlu sularında kulaç atmak isteyenler için Artvin en güzel plajlar arasında yer alır.

Artvin’de gerçek serinlik denizde değil, dağların derinliklerindedir. Sadece doğa aşıklarının ve macera tutkunlarının girebildiği bu sular, 10 dereceyi aşmayan şok edici soğukluklarıyla bilinir. Kamilet Vadisi’ndeki Mençuna Şelalesi ve Macahel’deki Maral Şelalesi‘nin alt kısımlarında oluşan doğal kireçtaşı havuzları, dondurucu sulara atlayıp yeniden doğmuş gibi hissetmek isteyenler için efsanevi Artvin doğal yüzme alanları dır. Murgul’daki kayayı bir yüzük gibi delen Deliklikaya Şelalesi‘nin basamaklı kaya havuzları, fantastik bir jeolojik oluşumun içinde yüzme (serinleme) hissi verir. Bu sulara girmek bir yüzme aktivitesinden ziyade, doğaya karşı bir cesaret testidir.

Artvin’in dereleri aşırı akıntılı, denizleri ise çabuk derinleşen ve dalgalı yapıda olduğu için küçük çocuklar için ekstra dikkat gerektirir. Ailelerin su kenarında güvenle vakit geçirebilecekleri, çocukların tehlikesizce taş kaydırıp sığ sularda oynayabileceği en güzel yerler genişleyen dere yataklarıdır. Çifte Köprüler (Arhavi) altındaki sığ dere yatağı ve Ortacalar Deresi, suyun akıntısının azaldığı, ailelerin dere kenarında piknik yaparken çocuklarını güvenle izleyebilecekleri huzurlu alanlardır. Deniz kenarında ise cankurtaran hizmeti ve düzenli yapısıyla Arhavi Belediyesi Halk Plajı, çocuklu aileler için sahil şeridindeki en güvenli seçenektir.

Sabah çadırın fermuarını açtığınızda gölün üzerindeki sisi izlemek ve yüzünüzü dondurucu dağ suyuyla yıkamak istiyorsanız, Artvin Türkiye’nin kamp başkentlerinden biridir. Suya derinlemesine girilmese de, göl ve su kenarı kampının en iyi adresleri Şavşat Karagöl ve Borçka Karagöl çevrelerindeki ormanlık kamp alanlarıdır. Daha izole ve vahşi bir deneyim arayan profesyoneller için, Gürcistan sınırındaki yüksek rakımlı Arsiyan Yaylası Gölleri, gökyüzüne en yakın noktada çadır kurup, buzul göllerinin o inanılmaz serinliği ve sessizliğiyle baş başa kalınabilecek, kelimenin tam anlamıyla destansı kamp ve serinleme rotalarıdır.

Yüzmenin ötesinde, suyu bir macera aracı olarak kullanmak isteyenler için Artvin dünyaca ünlü bir merkezdir. Dünyanın en hızlı akan nehirlerinden biri olan Çoruh Nehri ve onun kollarından Barhal Çayı, profesyonel rafting ve nehir kanosu için Türkiye’nin bir numaralı adresidir. Yusufeli vadilerinde hırçın dalgalarla boğuşurken, botlardan suya (rehber kontrolünde) atlayarak yaşanan serinlik, ekstrem spor tutkunları için paha biçilemezdir. Daha sakin su sporları için ise Borçka Karagöl‘de kiralanan küçük tahta sandallarla gölün o ayna gibi yüzeyinde süzülmek, doğanın sesini dinlemenin en güzel yoludur.