Kars’ta ne yenir? sorusu, Türkiye’nin en yüksek platolarından birinde, sert iklim koşulları, zengin mera kültürü ve Kafkasya’ya yakınlığının şekillendirdiği, doyurucu ve otantik bir mutfağa açılan kapıdır. Kars mutfağı, özellikle hayvancılığın (kaz, büyükbaş) yaygın olması nedeniyle et ve süt ürünleri açısından oldukça zengindir. Dünyaca ünlü Kars Gravyeri ve Kaşarı, lezzetli kaz eti yemekleri, tereyağı, bal ve hamur işleri bu mutfağın temel taşlarını oluşturur.
- 1. Kars’ın Tadına Bakmanız Gereken Meşhur Yemekleri
- 1.1. 1. Kars Kaz Eti (Kaz Tandır / Kaz Pilavı)
- 1.2. 2. Hangel (Hengel / Kars Mantısı)
- 1.3. 3. Kars Gravyeri
- 1.4. 4. Kars Kaşarı
- 1.5. 5. Piti (Bozbaş)
- 1.6. 6. Evelik Aşı / Çorbası
- 1.7. 7. Hörre (Un Çorbası)
- 1.8. 8. Umaç Helvası
- 1.9. 9. Haşıl
- 1.10. 10. Kete
- 1.11. 11. Feselli
- 1.12. 12. Kars Balı
- 1.13. 13. Erişte Pilavı
- 1.14. 14. Kaz Suyuna Bulgur Pilavı
- 1.15. 15. Ayran Aşı
- 1.16. 16. Bişi (Pişi)
Soğuk iklimin getirdiği enerji ihtiyacını karşılayan, besleyici ve genellikle yoğun lezzetlere sahip yemekler, Kars sofralarının karakterini belirler. Bu mutfak, sadeliği ve malzemenin kalitesini ön plana çıkaran tarifleriyle dikkat çeker.
Kars’ın Tadına Bakmanız Gereken Meşhur Yemekleri
Gelin, Kars seyahatinizde içinizi ısıtacak ve damaklarınızda iz bırakacak o meşhur lezzetleri birlikte inceleyelim!
1. Kars Kaz Eti (Kaz Tandır / Kaz Pilavı)
Kars Kaz Eti
Kars denince akla gelen ilk ve en ikonik lezzet şüphesiz Kars Kaz Eti‘dir. Özellikle kış aylarında kesilen ve kar altında saklanarak veya tuzlanarak hazırlanan kazlar, bu mutfağın baş tacıdır. En yaygın pişirme şekli, kazın bütün olarak tandırda veya fırında uzun süre pişirildiği Kaz Tandır‘dır. Pişen kazın yağıyla demlenen bulgur veya pirinç pilavının üzerine konularak servis edilen Kaz Pilavı da oldukça meşhurdur.
️Ziyaretçi İpucu: Kaz eti oldukça lezzetli ama aynı zamanda yağlı bir ettir. Bu özel lezzeti, Kars merkezdeki yöresel yemekler sunan restoranlarda, özellikle kış sezonunda (Kasım-Mart arası) bulabilirsiniz. Yanında genellikle turşu veya ayran ile servis edilir.
2. Hangel (Hengel / Kars Mantısı)
Hangel
Kars mutfağının en sevilen hamur işlerinden biri olan Hangel (veya Hengel), klasik mantıdan farklıdır. Kare veya eşkenar dörtgen şeklinde kesilen hamurlar haşlanır. Pişen hamurların üzerine bol sarımsaklı yoğurt ve kızdırılmış tereyağı dökülür. Bazı yörelerde haşlanmış patates püresi de hamurların altına veya yanına eklenebilir.
️Ziyaretçi İpucu: İç harcı olmayan, hamurun ve sosun lezzetinin ön planda olduğu doyurucu bir yemektir. Kars’taki birçok lokantada ve ev yemeği yapan yerlerde bulabilirsiniz.
3. Kars Gravyeri
Kars Gravyeri
İsviçre Gravyeri’nden esinlenerek Kars’ın yüksek rakımlı yaylalarında otlayan ineklerin sütünden yapılan Kars Gravyeri, Türkiye’nin en değerli peynirlerinden biridir. Büyük tekerlekler halinde üretilen, delikli yapısı ve kendine has aromasıyla bilinir.
️Ziyaretçi İpucu: Kahvaltılarda, peynir tabaklarında veya eritilerek yemeklerde kullanılabilir. Kars merkezdeki peynircilerden veya mandıralardan farklı olgunluk seviyelerinde gravyer peyniri alabilirsiniz. Tadına bakmadan almayın!
4. Kars Kaşarı
Kars Kaşarı
Yine bölgenin kaliteli sütlerinden üretilen Kars Kaşarı, taze veya eski (olgunlaşmış) olarak bulunur. Özellikle eski kaşar, yoğun aroması ve sert dokusuyla kahvaltılarda ve hamur işlerinde sıkça tercih edilir. Coğrafi işaretli bir üründür.
️Ziyaretçi İpucu: Taze kaşar daha yumuşak ve az tuzluyken, eski kaşar daha sert, tuzlu ve aromalıdır. Kars’taki peynircilerde her iki çeşidi de bulabilir, vakumlatarak evinize götürebilirsiniz.
5. Piti (Bozbaş)
Piti (Bozbaş)
Özellikle kış aylarında tercih edilen, doyurucu ve besleyici bir et yemeği olan Piti (veya Bozbaş), nohut ve kuzu etinin (genellikle incik) toprak kaplarda veya güveçlerde, bazen de zerdeçal eklenerek uzun süre pişirilmesiyle hazırlanır.
️Ziyaretçi İpucu: Yemeğin suyu genellikle ayrı bir kasede, içine pide veya lavaş doğranarak çorba gibi içilir. Et ve nohut kısmı ise ana yemek olarak yenir. Esnaf lokantalarında bu geleneksel lezzeti bulabilirsiniz.
6. Evelik Aşı / Çorbası
Evelik Aşı
Kars ve çevresinde yetişen yabani labada otu olan evelik, çorba veya aş (yemek) olarak sıkça tüketilir. Evelik Aşı, genellikle bulgur veya yarma ile birlikte pişirilir. Evelik Çorbası ise daha sulu kıvamda, bazen yoğurt terbiyeli olarak hazırlanabilir. Hafif ekşimsi ve lezzetli bir yöresel tattır.
7. Hörre (Un Çorbası)
Hörre (Un Çorbası)
Basit malzemelerle hazırlanan ancak lezzetli ve doyurucu bir çorba olan Hörre, kavrulmuş unun sıcak su veya et suyu ile açılarak pişirilmesiyle yapılır. Üzerine eritilmiş tereyağı ve nane gezdirilerek servis edilir. Pratik ve besleyici bir başlangıçtır.
8. Umaç Helvası
Umaç Helvası
Un, tereyağı ve şekerin (veya pekmezin) kavrulmasıyla hazırlanan Umaç Helvası, klasik un helvasına benzer ancak yapım tekniği veya kıvamıyla farklılık gösterebilir. “Umaç” kelimesi, hamurun ufalanmış haline gönderme yapabilir.
9. Haşıl
Haşıl
Doğu Anadolu’da yaygın olarak yapılan Haşıl, Kars mutfağında da önemli bir yere sahiptir. Genellikle dövme buğdayın (yarma) lapa kıvamına gelene kadar pişirilmesiyle yapılır. Ortası havuz gibi açılır ve içerisine bol eritilmiş tereyağı dökülür. Sarımsaklı yoğurt veya sadece tereyağı ile tüketilebilir.
10. Kete
Kete
Doğu Anadolu ve Karadeniz mutfaklarının ortak lezzetlerinden Kete, Kars’ta da sevilen bir hamur işidir. Mayalı hamurun kat kat açılıp arasına tereyağı sürülmesiyle veya iç harç (kavrulmuş un – içli kete) konularak hazırlanır. Fırında veya sacda pişirilir. Kahvaltılarda ve çay saatlerinde tercih edilir.
11. Feselli
Feselli
Kete’ye benzeyen ancak genellikle daha ince açılıp sacda pişirilen, kat kat ve bol tereyağlı bir hamur işi olan Feselli, Kars kahvaltılarının vazgeçilmezlerindendir. Sıcakken üzerine bal veya peynir konularak yenir.
12. Kars Balı
Kars Balı
Kars’ın yüksek rakımlı, zengin çiçek florasına sahip yaylalarında üretilen Kars Balı, kendine has aroması ve kalitesiyle ünlüdür. Özellikle karakovan balı değerli kabul edilir. Kahvaltılarda tereyağı ve kaymakla birlikte tüketilir.
️Ziyaretçi İpucu: Kars merkezde ve ilçelerde bal satan birçok dükkan bulabilirsiniz. Güvendiğiniz yerlerden, yörenin çiçek çeşitliliğini yansıtan balları tercih edebilirsiniz.
13. Erişte Pilavı
Erişte Pilavı
Ev yapımı eriştelerin tereyağında kavrulup, su veya et suyu ile pişirilmesiyle hazırlanan Erişte Pilavı, Kars sofralarında sıkça yer alan doyurucu bir yan yemektir. Bazen üzerine keş (kurut) rendelenerek de servis edilebilir.
14. Kaz Suyuna Bulgur Pilavı
Kaz Suyuna Bulgur Pilavı
Kaz etinin haşlandığı veya piştiği yağlı ve lezzetli su ile demlenen Bulgur Pilavı, kaz yemeğinin en lezzetli tamamlayıcısıdır. Kazın aromasını taşıyan bu pilav, tek başına bile oldukça lezzetlidir.
15. Ayran Aşı
Ayran Aşı
Yoğurt, yarma ve bazen nohutla hazırlanan, üzerine nane gezdirilen Ayran Aşı, Kars’ta da özellikle yaz aylarında serinlemek için içilen veya hafif bir öğün olarak tüketilen geleneksel bir çorbadır.
16. Bişi (Pişi)
Bişi (Pişi)
Mayalı hamurun kızgın yağda kızartılmasıyla yapılan Bişi (Pişi), Kars’ta da kahvaltılarda veya özel günlerde hazırlanan sevilen bir hamur işidir. Üzerine peynir, reçel veya bal sürülerek yenir.
Kars mutfağı, doğallığı, sadeliği ve yöresel ürünlere dayalı yapısıyla öne çıkar. Kaz eti, gravyer peyniri, kaşar peyniri ve bal, bu mutfağın yıldızlarıdır. Şehir merkezindeki yöresel restoranlar, esnaf lokantaları, peynirciler ve bal dükkanları, Kars’ın otantik lezzetlerini keşfetmek için en doğru adreslerdir. Özellikle kış aylarında Kars’a yolunuz düşerse, içinizi ısıtacak bu doyurucu lezzetleri tatmadan dönmeyin. Bu soğuk ama sıcakkanlı şehrin mutfağı, size unutulmaz bir deneyim yaşatacaktır.
