Nevşehir Kışın Gezilecek Yerler: Beyaz Atlar Ülkesinde Masalsı Kış

UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan bu devasa manastır kompleksi, kış mevsiminde karla kaplanan kaya kiliseleri ve yemekhaneleriyle adeta zamanın donup kaldığı bir Hristiyanlık masalı sunmaktadır. Onuncu yüzyıldan kalma fresklerin canlılığını koruduğu bu tarihi alanda, dışarıdaki dondurucu rüzgara rağmen kaya oyma yapıların içine girdiğinizde sizi karşılayan o mistik ve durağan hava, erken dönem manastır hayatının sükunetini kışın o derin sessizliğiyle birleştirerek ziyaretçilere benzersiz bir ruhani deneyim yaşatmaktadır.

Kapadokya’nın en yüksek noktası olarak bilinen bu devasa kaya kütlesi, kış aylarında zirvesine çöken sis bulutları ve etrafındaki karlı vadilerle adeta bulutların üzerinde bir gözetleme kulesi gibi vakur bir duruş sergilemektedir. Kalenin içine oyulmuş labirent gibi tünellerden geçerek zirveye ulaşıldığında karşılaşılan 360 derecelik bembeyaz panorama, Erciyes Dağı’ndan Güvercinlik Vadisi’ne kadar tüm coğrafyayı bembeyaz bir örtü altında izleme şansı sunarak fotoğrafçılar için epik ve destansı bir görsel şölen yaratmaktadır.

Dışarıda eksi 10 derecelerdeki dondurucu İç Anadolu ayazı eserken, yerin 8 kat altına inip sabit 13-15 derece sıcaklıktaki bu devasa sığınakta dolaşmak kış tatilinin en konforlu ve şaşırtıcı keşiflerinden biridir. Tüf kayaların doğal izolasyonu sayesinde kışın sıcak, yazın serin kalan bu yeraltı metropolü, devasa sürgü taşları, havalandırma bacaları ve kışlık erzak depolarıyla binlerce yıl önceki insanların kış mevsimini nasıl güvenli ve sıcak bir ortamda geçirdiklerini ziyaretçilerine etkileyici bir şekilde göstermektedir.

Çok başlı peribacalarının en karakteristik örneklerini barındıran bu vadi, kış aylarında kaya şapkalarının üzerine düşen karlar ile adeta devasa ve mistik birer şampinyon mantarını andıran gerçeküstü bir görünüme kavuşmaktadır. Aziz Simeon adına inşa edilen kaya oyma şapelin karlar altındaki o ıssız ve hüzünlü yalnızlığı, kışın o durağan gökyüzü altında ziyaretçilere Kapadokya’nın o efsanevi keşişlik ruhunu ve doğanın mimari dehasını dondurucu bir sessizlik içinde, tüm çıplaklığıyla sunmaktadır.

Kapadokya’nın hiçbir kilise veya manastır barındırmayan, sadece doğanın kendi elleriyle yonttuğu hayvan ve insan formundaki kaya oluşumlarından oluşan bu vadisi, kış mevsiminde karlar altında kaldığında ziyaretçilerine bembeyaz bir illüzyon dünyası sunmaktadır. Meşhur “Oturan Deve” peribacasının karlı hörgüçleri ve etraftaki şekillerin karın yarattığı yeni hatlarla farklı silüetlere bürünmesi, kışın o sessiz atmosferinde hayal gücünü zorlayan son derece eğlenceli ve epik bir doğa yürüyüşü imkanı sağlamaktadır.

Türkiye’nin en uzun nehri olan Kızılırmak’ın geçtiği Avanos, kış aylarında nehrin üzerinde süzülen buharlar ve kıyıdaki karlı söğüt ağaçlarıyla huzur dolu bir kış tablosuna dönüşürken; nehir yatağından alınan killi toprakla yapılan çömlekçilik sanatı ziyaretçilere sımsıcak bir kapalı alan etkinliği sunmaktadır. Yerin altına oyulmuş tarihi atölyelerin (işliklerin) o ılık atmosferinde, dönen çarkın başında çamurun sıcaklığına dokunmak ve asırlık bir geleneği bizzat deneyimlemek, dışarıdaki dondurucu rüzgarı unutturan en samimi kış aktivitesidir.

Anadolu aydınlanmasının ve hoşgörüsünün kalbi olan bu devasa külliye, kış aylarının o derin ve dondurucu sessizliğinde ziyaretçilerine muazzam bir ruhani sükunet ve manevi sıcaklık sunmaktadır. Kar yağdığında avlusundaki asırlık ağaçların ve taş sütunların büründüğü vakur duruş, müze içerisindeki derviş hücrelerinin ve aşevinin o loş atmosferiyle birleştiğinde; kış mevsiminin o içe dönük doğasıyla tam bir uyum içinde, huzur veren ve insanı kışın kaotik dünyasından koparan bir inziva deneyimi yaşatmaktadır.

Kapadokya’nın en çok fotoğrafı çekilen ve iki büyük, bir küçük peribacasının yan yana duruşuyla “çekirdek aile” formunu andıran bu simge yapı, kış mevsiminde arkasındaki karlı Erciyes Dağı panoramasıyla adeta bir kartpostal karesine dönüşmektedir. Kış rüzgarlarının ovada uğuldadığı anlarda, seyir terasından bu üç asil yapıyı karlar altında izlemek ve efsanelere konu olan o hüzünlü hikayelerini dondurucu bir sessizlik içinde zihinde canlandırmak, Kapadokya kış gezisinin en kısa ama en etkileyici duraklarından birini oluşturmaktadır.

Eski bir Rum köyü olan ve Osmanlı döneminden kalma sivil mimarinin en zarif örneklerini barındıran bu saklı hazine, kış aylarında karlı taş konakları ve bacalarından tüten odun dumanlarıyla tam bir nostaljik film setini andırmaktadır. Yazın kalabalığından uzak, Arnavut kaldırımlı sessiz sokaklarında yürürken karşınıza çıkan kervansaraylar, kiliseler ve asırlık konakların o dondurucu havada sergilediği vakur duruş, ziyaretçileri Kapadokya’nın o çok kültürlü, derin ve hüzünlü geçmişine doğru sıcak bir zaman yolculuğuna çıkarmaktadır.

Uçhisar’dan Göreme’ye kadar uzanan ve ismini kayalara oyulmuş binlerce güvercin yuvasından alan bu vadi, kış mevsiminde karın tüf kayaların o beyaz-sarı dokusuyla birleşmesi sonucu inanılmaz bir görsel derinlik kazanmaktadır. Vadinin üzerine çöken kış sisi ve binlerce güvercinin karlı gökyüzündeki aynı andaki kanat çırpışları, seyir teraslarından izlendiğinde ziyaretçilere doğanın ve insan eliyle şekillendirilmiş mimarinin kış aylarındaki o en dingin, en şiirsel ve en vahşi güzelliğini sunmaktadır.

Kapadokya’nın yüzeyindeki o dondurucu kar fırtınalarından tamamen kaçarak yerin 85 metre altına, tam 8 kat derinliğe inebileceğiniz bu efsanevi metropol, kış aylarında ziyaretçilerine Kapadokya’nın jeolojik yalıtım mucizesini en çarpıcı şekilde hissettirmektedir. Misyoner okulu, günah çıkarma alanı, vaftiz havuzu ve devasa kışlık erzak depolarıyla dış dünyadan tamamen izole olan bu yeraltı labirenti; dışarıdaki hava kaç eksi dereceye düşerse düşsün, içerideki sabit ve ılık yapısıyla Hristiyanların binlerce yıl önce kış aylarında ve savaş zamanlarında nasıl güvenle hayatta kaldıklarını efor sarf etmeden keşfetmenizi sağlar.

Kapadokya’nın en büyük doğal peribacası kulelerinden biri olan Ortahisar Kalesi, kış mevsiminde eteklerine yayılan tarihi taş evlerin bacalarından tüten odun dumanları eşliğinde inanılmaz derecede estetik ve ağırbaşlı bir silüet oluşturmaktadır. Kaleye tırmanan dik merdivenlerden yukarı çıkıldığında, Erciyes Dağı’nın bembeyaz zirvesini ve karlar altındaki Kızılçukur Vadisi’ni aynı kadrajda birleştiren o dondurucu ama muazzam kış panoraması, Kapadokya’nın hem sivil mimariyi hem de doğanın haşmetini nasıl bir araya getirdiğini en destansı haliyle ziyaretçilere sunmaktadır.

Kapadokya’nın en meşhur gün batımı rotası olan bu efsanevi vadi, kış aylarında tüf kayalarının o yoğun kırmızı ve kızıl tonlarının beyaz karla oluşturduğu muazzam renk zıtlığı sayesinde adeta Mars yüzeyine kar yağmış gibi fantastik bir görünüme bürünmektedir. Vadi içerisine oyulmuş eski kiliseleri keşfederek yapılan kışlık bir doğa yürüyüşü, rüzgarın şekillendirdiği kızıl kayaların arasından süzülen kış güneşinin o hüzünlü ve yatay ışığını deneyimlemek isteyen fotoğraf tutkunları için bölgedeki en şiirsel ve çarpıcı doğa sahnelerinden birini yaratmaktadır.

Melendiz Çayı’nın binlerce yılda aşındırarak oluşturduğu bu devasa ve sarp kanyon, kış mevsimi geldiğinde suyun debisinin artması, ağaçların kırağı tutması ve yüksek kanyon duvarlarının karlar altında kalmasıyla gerçek bir doğa harikasına ve ıssız bir yeryüzü yarığına dönüşmektedir. Dışarıdaki o dondurucu açık bozkır ayazından kurtulup, vadi tabanına inen merdivenlerden aşağıya adım attığınızda rüzgarın tamamen kesilmesi ve sadece nehrin o hırçın sesinin yankılanması; sarp kayalara oyulmuş yüzlerce yıllık kiliseleri kışın o derin, melankolik sessizliğinde keşfetmenizi sağlayan inanılmaz bir doğa terapisidir.

Göreme’den farklı olarak tamamen Hristiyan ve Müslüman halkın bir arada yaşadığı devasa bir köy yerleşimi olan Zelve, kış aylarında üç büyük vadisine çöken sis ve karlar altındaki o terk edilmiş mağara evleriyle ziyaretçilerine inanılmaz hüzünlü ve dramatik bir “hayalet vadi” atmosferi sunmaktadır. 1950’li yıllara kadar insanların yaşadığı bu dik yamaçlara oyulmuş hücrelerde, şapellerde ve camide dolaşmak; doğanın insan yaşamını nasıl şekillendirdiğini ve kışın o amansız şartlarında kayaların içindeki o sıcak komşuluk ilişkilerini zihinde sinematografik bir şekilde canlandırmaktadır.

Ihlara Vadisi’nin hemen bitişiğinde, sarp ve devasa bir tüf kayalığın içine bir labirent gibi oyulmuş olan bu anıtsal Hristiyanlık merkezi, kış aylarında karla kaplandığında “Yıldız Savaşları” (Star Wars) filmlerinden fırlamış gibi fantastik ve epik bir görünüme bürünmektedir. Dışarıdaki sert rüzgara karşı kayalara oyulmuş gizli geçitlerden tırmanarak katedralin o devasa ana salonuna ulaşıldığında, Kapadokya’nın en büyük dini yapısının kışın o loş ve dondurucu sessizliği içinde ne kadar sarsılmaz bir ruhani otoriteyi temsil ettiğini iliklerinize kadar hissedeceksiniz.

Niğde sınırları içerisinde Kapadokya’nın o bilindik turistik merkezlerinden bir nebze uzakta yer alan bu devasa yeraltı manastırı, kış mevsiminde karla kaplanan ve dışarıdan asla belli olmayan kare planlı gizli avlusuna inildiğinde ziyaretçilerine sımsıcak ve inanılmaz sürprizli bir yeraltı dünyası sunmaktadır. Dondurucu bozkır havasından kaçıp, yerin altına oyulmuş bu kompleksin sıcak salonlarına girdiğinizde, dünyada eşine rastlanmayan ve size doğru gülümsediği düşünülen o meşhur “Gülen Meryem Ana” freskiyle karşılaşmak, kış tatilinin en gizemli ve en sanatsal keşiflerinden biridir.

Göreme’ye çok yakın bir mesafede, devasa ve delik deşik olmuş bir kaya bloğunun eteklerine kurulan bu tarihi Rum köyü, kış mevsiminde o sarp tepesindeki harabe evlerin karlar altında kalmasıyla gerçek bir terk edilmişlik destanını ve Kapadokya’nın jeolojik yaşlanmasını gözler önüne sermektedir. Köyün zirvesine doğru uzanan Vaftizci Yahya Kilisesi’nin o dondurucu kış rüzgarlarına direnen kalın sütunları arasında dolaşmak, erozyonun ve zamanın bu eski yerleşimi nasıl bir “kaya hayaletine” çevirdiğini o melankolik kış atmosferinde, şiirsel bir hüzünle hissettirmektedir.

Kapadokya’nın en fantastik ve form olarak en dikkat çekici silindirik peribacalarına ev sahipliği yapan bu derin vadi, kış aylarında o bembeyaz kar örtüsüyle buluştuğunda ziyaretçilerine doğanın nasıl mizahi ve şaşırtıcı bir heykeltıraş olduğunu dondurucu bir sessizlik içinde sunmaktadır. Kar yağdığında veya kırağı düştüğünde, ince uzun kaya sütunlarının şapkalarında biriken karların o gerçeküstü görüntüsünü vadi tepesindeki seyir alanından izlemek, Kapadokya kışının o eşsiz, eğlenceli ve epik doğa harikalarını tek bir kadrajda dondurmak için en iddialı doğa rotalarından biridir.

Kışın o dondurucu rüzgarlarının vurduğu vadilerde ve yeraltı şehirlerinde harcanan enerjiyi, volkanik tüf kayalara oyulmuş, şöminesi yanan sıcak bir mağara restoranda geri kazanmak; Kapadokya kış tatilinin tartışmasız en ödüllendirici ve gurme final aşamasıdır. Eksi derecelerdeki ayazdan kurtulup, masanızda kırılarak açılan ve Avanos çamurunun o topraksı kokusunu barındıran sıcak “Testi Kebabı”nın et ve sebze uyumunu tatmak, ardından Nevşehir’in volkanik topraklarında yetişen meşhur Emir üzümlerinin şırasıyla bedeni ısıtmak, bölgenin tarihini ve toprağını damaklarda yaşatan muazzam bir ziyafettir.