Adana Tarihi Yerler Rehberi: Taşköprü’den Anavarza Antik Kenti’ne Tarih Yolculuğu

Eğer bir köprünün ruhu olsaydı, Taş Köprü kesinlikle bilge bir ihtiyar olurdu. Seyhan Nehri üzerinde, Seyhan ve Yüreğir ilçelerini birbirine bağlayan bu görkemli yapı, dünyanın halen kullanılan en eski köprülerinden biridir. M.S. 4. yüzyılda Roma İmparatoru Hadrianus (bazı kaynaklara göre I. Justinianus) döneminde inşa edilen köprü, o dönemde Avrupa’yı Asya’ya bağlayan en önemli ticaret yollarının kilit noktasıydı. Orijinalinde 21 gözlü olan köprünün günümüze 14 gözü ulaşabilmiş durumda. Tüf taşından inşa edilen yapının ayaklarındaki aslan kabartmaları ve astrolojik simgeler, Roma mühendisliğinin ince detaylarını gözler önüne seriyor.

Bir Efsane: Yüzyıllardır dilden dile dolaşan bir efsaneye göre, köprüyü inşa eden mimar, ileride köprünün yıkılması veya büyük bir hasar görmesi ihtimaline karşı, onarım masraflarının karşılanması için köprünün ayaklarından birinin içine yüklü miktarda altın saklamıştır. Elbette bu altınlar hiç bulunamadı ama köprü, tüm ihtişamıyla ayakta kalmayı başardı.

Taş Köprü’den ayrılıp şehrin dar ve hareketli sokaklarına daldığınızda, başınızı nereye çevirirseniz çevirin o devasa yapıyı göreceksiniz: Büyük Saat Kulesi. 1882 yılında dönemin Adana Valisi Abidin Paşa tarafından yaptırılan kule, 32 metrelik boyuyla Türkiye’nin en uzun saat kulesi unvanını gururla taşıyor.

Örme tuğladan yapılmış kare prizma gövdesi, Osmanlı’nın son dönem modernleşme çabalarının mimari bir yansımasıdır. Kule inşa edilirken o kadar sağlam yapılmış ki, temellerinin toprak üstündeki boyu kadar (32 metre) yerin altına da indiği söylenir. Geçmişte, kulenin çanı her saat başı çaldığında sesi şehrin en uç noktalarındaki pamuk tarlalarından bile duyulur, işçiler mesailerini bu sese göre ayarlarmış.

Büyük Saat’in hemen gölgesinde, Adana’nın en görkemli İslami eseri sizi bekliyor: Ramazanoğulları Camii olarak da bilinen Adana Ulu Camii. 1513 yılında Ramazanoğlu Halil Bey tarafından inşasına başlanan ve 1541’de tamamlanan bu yapı, Selçuklu, Memlük ve Osmanlı mimari üsluplarının eşsiz bir sentezidir. 1998 yılında Sabancı Merkez Camii açılana kadar şehrin en büyük ve en önemli camisi olma özelliğini korumuştur.

Caminin en çarpıcı özelliği, avluya girer girmez sizi karşılayan taç kapısındaki siyah ve beyaz mermerlerin kusursuz işçiliğidir (Memlük tarzı). İçeri adım attığınızda ise 16. yüzyıldan kalma, bitkisel motiflerle süslü orijinal İznik ve Kütahya çinileri gözünüzü kamaştırır. Külliye içerisinde yer alan medrese, türbe ve tarihi şadırvan, şehrin gürültüsünden anında kopmanızı sağlayan mistik bir huzur sunar.

Adana’da gezilecek görülecek yerler listesinin en üst sıralarında yer alması gereken Anavarza Antik Kenti, Kozan ilçesi sınırlarında, Dilekkaya köyü yakınlarında devasa bir kayalığın eteklerinde uzanır. Roma İmparatorluğu döneminde Kilikya eyaletinin en önemli metropollerinden biri olan Anavarza, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer almaktadır.

Antik kente adım attığınızda sizi Türkiye’nin en büyük anıtsal kapılarından biri olan Zafer Takı karşılar. Antik dünyanın en büyük stadyumlarından biri, amfi tiyatro, su kemerleri ve görkemli sütunlu cadde, dönemin zenginliğini gözler önüne serer. Ayrıca burası, dünyaca ünlü antik dönem hekimi ve farmakolojinin kurucusu Dioskurides’in de memleketidir.

Eğer daha az bilinen, bakir tarihi dokuları seviyorsanız Şar Antik Kenti, Adana tarihi turistik yerleri arasında tam size göre bir alternatiftir. Tufanbeyli ilçesinin en kuzeyinde yer alan kent, Hititlerin önemli dini merkezlerinden biri olan Kummanni’nin üzerine kurulmuştur. Roma döneminde Comana adını almış ve büyük bir tapınak devleti olarak işlev görmüştür.

Bugün ayakta kalan en görkemli yapı, halk arasında “Alakapı” olarak bilinen Roma dönemi anıtsal tapınak kapısıdır. Ayrıca amfi tiyatro kalıntıları, Bizans kilisesi ve kayalara oyulmuş mezarlar bölgenin çok katmanlı tarihini yansıtır.

Adana deniz turizmi ile pek anılmasa da, Karataş ilçesi hem Akdeniz’in serin sularını hem de görkemli Magarsus Antik Kenti‘ni barındırır. Antik dönemde önemli bir liman ve dini merkez olan Magarsus, özellikle Büyük İskender’in İssos Savaşı öncesi gelip kurban kestiği Athena Magarsia Tapınağı ile ünlüdür.

Bölgede devam eden kazı çalışmalarında ortaya çıkarılan ve yüzünü uçsuz bucaksız Akdeniz’e dönmüş olan antik tiyatro, muazzam bir manzaraya sahiptir. Gün batımında tiyatronun basamaklarında oturup denizi izlemek, Adana gezinizin en unutulmaz anlarından biri olacaktır.

Ceyhan ilçesi sınırlarında, ovaya hakim sarp ve dik bir tepe üzerinde yükselen Yılan Kale, Orta Çağ’da Kilikya Ermeni Krallığı tarafından tarihi İpek Yolu’nu kontrol etmek amacıyla inşa edilmiştir. Adana tarihi mekanları arasında en sağlam günümüze ulaşan kalelerden biridir.

Mimari yapısı, surları ve burçlarıyla adeta Avrupa’daki şövalye kalelerini andırır. Ancak kaleyi asıl ünlü yapan şey, Anadolu mitolojisinin en ünlü figürlerinden biri olan, yarı yılan yarı kadın Şahmeran efsanesinin burada geçtiğine inanılmasıdır.

Kozan ilçe merkezini adeta kucaklayan dik bir kireçtaşı tepesinin üzerine inşa edilen Kozan Kalesi, Asurlulardan Romalılara, Ermenilerden Osmanlılara kadar sayısız medeniyete ev sahipliği yapmıştır. İki ayrı grup halinde 44 kule ve burçtan oluşan kale, labirenti andıran iç yapısı ve gizli geçitleriyle “fethedilemez” ünvanını sonuna kadar hak eder.

Kalenin içinde yer alan manastır kalıntıları ve sarnıçlar oldukça ilgi çekicidir. Güney surlarının bulunduğu bölgeden Kozan ilçesinin panoramik manzarası izlenebilir.

• Ziyaretçi İpuçları: Kalenin eteklerinde yöresel ürünler satan küçük tezgahlar ve çay bahçeleri bulunur. Kaleyi gezdikten sonra burada yorgunluk kahvesi içmek adettendir.

Türkiye’nin en eski müzelerinden biri olan Adana Arkeoloji Müzesi, günümüzde eski Milli Mensucat Fabrikası’nın restore edilmesiyle devasa bir “Müze Kompleksi”ne dönüştürülmüştür. Bu fabrikanın, ünlü yazar Orhan Kemal’in unutulmaz eseri Bekçi Murtaza’ya ilham veren yer olması, mekana ayrı bir edebi ve tarihi değer katar.

Ortadoğu’nun en büyük müze komplekslerinden biri olan bu alanda, Çukurova’nın ilk çağlarından Osmanlı’ya kadar uzanan serüveni muazzam bir kronolojik sırayla anlatılır. Özellikle Hitit Fırtına Tanrısı Tarhundas Heykeli ve Truva Savaşı’nı betimleyen meşhur Aşil Lahdi, müzenin en nadide parçalarıdır. Tarım Müzesi, Sanayi Müzesi ve Kent Müzesi bölümleriyle Adana’nın sadece antik çağını değil, yakın dönem ekonomik gücünü de gözler önüne serer.

Büyük Saat Kulesi ve Ulu Camii’nin hemen yanı başında yer alan Ramazanoğlu Konağı, Türkiye’de ayakta kalmayı başarmış en eski sivil mimari örneklerinden (konaklarından) biridir. 1495 yılında Ramazanoğlu Halil Bey tarafından yaptırılan bu üç katlı konak, kesme taştan inşa edilmiş olup hem Selçuklu hem de Memlük mimarisinin zarif izlerini taşır.

Burası sadece bir yaşam alanı değil, aynı zamanda devlet işlerinin yürütüldüğü bir merkezdi. Konağın en gurur verici tarihi detayı ise, Kanuni Sultan Süleyman ve IV. Murad gibi kudretli Osmanlı padişahlarının Doğu seferleri sırasında bu konakta misafir edilmiş olmasıdır.

• Ziyaretçi İpuçları: Haremlik ve selamlık bölümlerini gezerken, ahşap işçiliklerine ve dönemin yaşantısını yansıtan odalara dikkatlice göz atın. Konağın üst katından Ulu Camii’nin avlusunu fotoğraflamak harika bir açıdır. Giriş genellikle ücretsiz veya çok cüzi bir bağış karşılığındadır.

Adana tarihi yerler rotanıza nostaljik ve duygusal bir mola vermek isterseniz, Seyhan Nehri’nin kıyısındaki eski bir Adana evinde kurulan Adana Sinema Müzesi‘ne mutlaka uğramalısınız. Adana, Türk sinemasına (Yeşilçam’a) sayısız oyuncu, yönetmen ve senarist kazandırmış çok bereketli bir topraktır.

Müzede Yılmaz Güney’den Şener Şen’e, Ali Özgentürk’ten Aytaç Arman’a kadar Adanalı usta sanatçıların balmumu heykelleri, film afişleri, kamera arkası fotoğrafları ve kişisel eşyaları sergilenmektedir. Özellikle Yılmaz Güney’e ayrılan oda, sanatçının hayranları için oldukça etkileyicidir.

• Ziyaretçi İpuçları: Seyhan Nehri kıyısında, Taş Köprü’ye çok yakın bir konumdadır. Taş Köprü ziyaretinizin hemen ardından yürüyerek buraya geçebilirsiniz. Giriş ücretsizdir.