Kilis’te Ne Yapılır? Mutlaka Yaşamanız Gereken 17 Harika Deneyim

Kilis’te ne yapılır diye sorduğunuzda, alacağınız cevaplar bir metropolün gürültüsünü değil, bir sınır şehrinin binlerce yıllık otantikliğini, taş konakların serin avlularını (“hayat”) ve “sabır” ile yoğrulmuş bir lezzet kültürünü yansıtır. Kilis, yüzölçümü olarak Türkiye’nin en küçük illerinden biri olabilir, ancak tarihi derinliği ve gastronomik zenginliği ile devasa bir deneyim vaat eder.

Kilis’te Ne Yapılır? Gastronominin Saklı Başkentinde Yaşanacak 17 Unutulmaz Deneyim

Eğer siz de bu mütevazı ama bir o kadar da zengin şehri, “görmek” ile yetinmeyip “yaşamanızı” sağlayacak, sınır tanımayan, eylem dolu bir rehber arıyorsanız, başlıyoruz.

1. “Kilis Tava”yı Orijinal Fırınında Yiyin ve O Ritüele Şahit Olun

Bu, Kilis’teki bir numaralı eylemdir. Bu bir yemek değil, bir ritüeldir. Önce mahalledeki kasabınıza gidersiniz. Eti sizin için zırhla çeker, sebzelerle (biber, sarımsak, patlıcan) harmanlar ve o meşhur bakır tepsiye yayar.

Kayseri’den Ne Alınır? Pastırmadan Bünyan Halısına 10 Geleneksel Hediye

×

Ne Yapmalı: O tepsiyi kasaptan alın ve hemen yandaki tarihi taş fırına (ekmek fırını) götürün. Ustanın, sizin tepsinizi o devasa odun ateşine sürmesini izleyin. 20 dakika sonra, etin yağının sebzelerle buluştuğu o cızırdayan, dumanı tüten tepsinizi alın. Yanında gelen taze, sıcak tırnak pideyi o tepsinin yağına bana bana yiyin. Bu, Kilis gastronomisinin zirvesidir.

2. Otantik “Kilis Katmeri” ile Güne Başlayın

Gaziantep katmerinden farklı olarak, Kilis katmeri genellikle börek formunda, daha kalın ve daha doyurucudur. Şerbetli değil, pudra şekerli veya sade olarak, kahvaltıda yenir.

Ne Yapmalı: Sabahın erken saatlerinde, tarihi çarşıdaki katmercilere gidin. O taze açılmış, bol kaymaklı ve fıstıklı (veya cevizli) katmerden bir porsiyon söyleyin. Yanında bir bardak süt veya çayla, bu enerji deposu lezzetle güne başlayın.

3. “Cennet Çamuru” Tatlısıyla Zirveye Çıkın

Adı gibi, tadı da cenneti vaat eden bu tatlı, Kilis’in imzalarındandır. Tel kadayıfın, Antep fıstığının, şekerin (veya pekmezin) ve kaymağın muhteşem buluşmasıdır.

Ne Yapmalı: İyi bir tatlıcıya oturun. Önünüze gelen o sıcak, bol fıstıklı ve üzerindeki kaymakla servis edilen “Cennet Çamuru”ndan bir kaşık alın. Bu yoğun lezzetin, adının hakkını nasıl verdiğini bizzat görün.

4. Altın Değerindeki “Kilis Zeytinyağı”nı Tadın ve Alın

Kilis, Türkiye’nin en kaliteli ve en lezzetli zeytinyağlarından birini üreten bir bölgedir. Kilis Yağlık cinsi zeytinden elde edilen bu yağ, aroması ve düşük asit oranıyla ünlüdür.

Ne Yapmalı: Çarşıdaki zeytinyağı satıcılarına (veya fabrikalarına) gidin. Taze çekilmiş, o hafif acımptırak (genzinizi yakan) lezzetteki zeytinyağını tadın. Sadece yemeklik değil, kahvaltıda ekmek banmak için bile bu doğal iksirden mutlaka alın.

5. “Teşrübe” Yemeğinin Ekşi-Tatlı Lezzetini Deneyin

Kilis mutfağının en otantik, en az bilinen lezzetlerinden biri. Bayat pidelerin üzerine, kavrulmuş et, soğan ve nohutun konulması ve en üste sumak ekşisi gezdirilmesiyle yapılır.

Ne Yapmalı: Yöresel yemek yapan esnaf lokantalarında bu yemeği arayın. O ekşi, tatlı ve tuzlu lezzetlerin, pidelerin üzerinde nasıl bir harmoni oluşturduğunu görün.

6. “Kilis Semseği” (Kapalı Lahmacun) Yiyin

Bölgenin “kapalı lahmacun” veya “Mardin pizzası” (Sembüsek) yorumudur. Mayasız hamurun içine kıyma, soğan ve baharat konularak sacda pişirilir.

Ne Yapmalı: Çarşıdaki fırınlarda veya lokantalarda bu yerel lezzeti tadın. Yanında bol köpüklü ayranla, harika bir ara öğün veya hafif bir akşam yemeği olarak keyfini çıkarın.

7. “Kilis Karası” Üzümünün (ve Pekmezinin) Tadına Bakın

Kilis’in kurak toprakları, Türkiye’nin en lezzetli sofralık ve kurutmalık üzümlerinden birini yetiştirir: Kilis Karası.

Ne Yapmalı: Eğer mevsimiyse (Ağustos-Eylül), pazarlarda bu koyu renkli, tatlı üzümü arayın. Mevsimi değilse, bu üzümden yapılan o meşhur Kilis Pekmezini tadın.

8. “Gerebiç” Tatlısını O Beyaz Köpüğüyle Yiyin

Mersin ve Hatay’da da bilinen bu tatlı, Kilis’te de bir gelenektir. İrmikli, içi fıstıklı veya cevizli bir kurabiye (mamul) ve onun ayrılmaz parçası olan o beyaz köpük…

Ne Yapmalı: O meşhur çöven köpüğünü (Gerebiç köpüğü) ayrı bir kapta isteyin. O çıtır kurabiyeyi, o bitkisel, tatlımsı köpüğe bana bana yiyin.

9. Oylum Höyük’te 4000 Yıllık Bir Medeniyetin Üzerinde Durun

Burası, Kilis’in en önemli tarihi noktasıdır. Sadece Kilis’in değil, Güneydoğu Anadolu’nun ve Yakın Doğu’nun en büyük höyüklerinden biridir. 4000 yılı aşkın bir süredir kesintisiz yerleşim görmüştür.

Ne Yapmalı: Şehir merkezine yakın bu devasa tepeye (höyük) tırmanın. Zirvede durun ve Hititlerden Romalılara, Asurlulardan Osmanlı’ya kadar onlarca medeniyetin katman katman ayaklarınızın altında yattığını hayal edin.

10. Ravanda Kalesi’ne Tırmanın ve Ovaya Hükmedin

Kilis’e hakim bir tepede, sarp kayalıklar üzerine kurulmuş bu heybetli kale, bölgenin stratejik tarihinin bir özetidir. Haçlılar, Eyyubiler, Memlükler ve Osmanlılar arasında el değiştirmiştir.

Ne Yapmalı: O zorlu tırmanışı göze alın ve kalenin burçlarına çıkın. Zirveye ulaştığınızda, ayaklarınızın altındaki Kilis Ovası’nın ve Suriye’ye kadar uzanan o sonsuz Mezopotamya manzarasının keyfini çıkarın.

11. Eski Kilis Sokaklarında “Hayat”lı Taş Evlerin Arasında Kaybolun

Kilis’in asıl ruhu, o daracık, taş döşeli ara sokaklarında saklıdır. Mardin veya Urfa’ya benzeyen ancak kendine has bir mimarisi olan bu evlerin sırrı, Hayat denilen serin iç avlularıdır.

Ne Yapmalı: Haritayı kapatın ve o tarihi sokaklara dalın. Yüksek taş duvarların ardındaki o “hayat”lı avlulara, cumbalı konaklara, zarif taş işçiliğine hayran kalın.

12. Salih Efendi Konağı’nda (Müze) Bir Kilis Beyi Gibi Hissedin

Bu muhteşem taş konak, Kilis sivil mimarisinin en güzel örneğidir ve günümüzde bir müze (Neşet Efendi Konağı Etnografya Müzesi olarak da bilinir) olarak hizmet vermektedir.

Ne Yapmalı: O “hayat”lı avludan içeri girin. Bir zamanlar zengin bir Kilis ailesinin yaşadığı o odaları (haremlik-selamlık), tavan süslemelerini ve taş işçiliğini görün.

13. Bir “Yorgancı” Atölyesinde El Sanatının Sabrına Şahit Olun

Kilis, kaybolmaya yüz tutmuş “yorgancılık” (el yapımı yorgan) sanatının son kalelerinden biridir.

Ne Yapmalı: Tarihi çarşıdaki (Bedesten) yorgancı dükkanlarından birine girin. Ustaların, o renkli iplikleri ve pamuğu kullanarak, bir yorganın üzerine nasıl sabırla desen işlediğini (“nakış atma”) izleyin. Bu, bir zanaatın son nefeslerine tanıklıktır.

14. Tekke Camii’nin (Mevlevihane) Huzurlu Avlusunda Oturun

Şehrin en önemli tarihi ve manevi duraklarından biri. 16. yüzyılda Canbolat Bey tarafından yaptırılan bu yapı, aynı zamanda bir Mevlevihane olarak da hizmet vermiştir.

Ne Yapmalı: O muazzam taş kapıdan avluya girin. Caminin ve hemen yanındaki türbenin (şeyhlerin mezarları) o sakin, huzurlu atmosferini soluyun. Avludaki banklara oturun ve şehrin gürültüsünden bir an olsun uzaklaşın.

15. Hz. Talha Türbesi’nde (Sahabe) Manevi Bir Mola Verin

Kilis’in en önemli inanç merkezlerinden biri. Peygamber Efendimizin sancaktarlarından ve “Aşere-i Mübeşşere”den (cennetle müjdelenen 10 sahabe) biri olan Hz. Talha bin Ubeydullahın makamının burada olduğuna inanılır.

Ne Yapmalı: Oylum Höyük’e yakın olan bu türbeyi ziyaret edin. O manevi atmosferin içinde, bu büyük sahabenin huzurunda bir dua edin.

16. Canbolat Bey Camii ve Türbesi’nin Mimarisine Tanıklık Edin

Kilis’in bir diğer önemli tarihi camisi. 16. yüzyıl Memlük mimarisinin özelliklerini taşıyan, kaleden devşirme taşlarla yapılmış sağlam ve zarif bir yapıdır.

Ne Yapmalı: Caminin avlusuna girin. Sade ama etkileyici taş işçiliğini ve minaresini inceleyin. Kilis Beyi Canbolat Bey’in türbesini ziyaret edin.

17. Tarihi Hoca Hamamı’nda (Eski Hamam) Nostalji Yaşayın

1. yüzyıldan kalma bu tarihi Osmanlı hamamı, hala ayakta ve şehrin sosyal hafızasının bir parçasıdır.

Ne Yapmalı: Eğer vaktiniz varsa, bu tarihi hamamda bir “geleneksel Türk hamamı” deneyimi yaşayın. O yüksek kubbenin altındaki göbek taşında terleyin ve yüzyıllık bir geleneğin parçası olun.

Kilis’te ne yapılır sorusunun cevabı, gösterişli vitrinlerde değil, bir fırının sıcaklığında, bir yorgancının ipliğinde ve bir taş konağın serin avlusunda gizlidir. Kilis; mütevazı, samimi ve lezzet dolu, “sınırda” olmanın tüm kültürel zenginliğini taşıyan, keşfedilmeyi bekleyen bir hazinedir.