Kilis Kışın Gezilecek Yerler: Güneydoğu’nun Ilık Kışı ve Gastronomi

Kilis’in o uçsuz bucaksız ve sapsarı sınır ovalarına tepeden bakan, sarp ve dikey bir dağ zirvesine adeta bir şahin yuvası gibi oturtulmuş bu devasa Haçlı/Memlük garnizonu; kış mevsiminde o sarp kayalıklarının üzerine çöken pus ve vadiden esen dondurucu rüzgarlarla tam bir epik sınır kalesine dönüşmektedir. Ziyaretçilerin olmadığı o ıssız kış günlerinde, kalenin o ayakta kalan iç surları ve gizli su sarnıçları arasında dolaşarak Afrin Çayı vadisini kuşbakışı izlemek; insanın doğanın o evcilleştirilemez gücü karşısındaki yalnızlığını sarsıcı ve sinematografik bir atmosferde hissettirmektedir.

Kilis’in o tarihi merkezinde, kesme sarımtırak taşlardan inşa edilmiş ve yüksek duvarlarla dış dünyadan tamamen izole edilmiş bu asırlık konakların sıralandığı dar sokaklar; kış mevsiminde o Arnavut kaldırımlarına vuran yağmur damlaları ve taşların koyulaşan rengiyle tam bir nostaljik film setine dönüşmektedir. Dondurucu bozkır rüzgarlarının o dar sokaklara girememesi sayesinde rüzgarsız bir yürüyüş imkanı sunan bu sivil mimari şaheserlerinin arasında dolaşmak; ziyaretçileri modern çağın betonarme soğukluğundan söküp alarak, geçmişin o telaşsız, samimi ve avlulu (havlu) kış günlerine doğru hüzünlü bir zaman yolculuğuna çıkarmaktadır.

Kilis Ovası’nın o uçsuz bucaksız düzlüğünde, binlerce yıl öncesinin Tunç Çağı ve Hitit medeniyetlerine ait o devasa kül, taş ve kerpiç yığınlarının bulunduğu bu tarihi tepe; kış mevsiminde o sapsarı sınır bozkırının rüzgarlı ve puslu havası altında inanılmaz ıssız, hüzünlü ve dramatik bir yalnızlığa bürünmektedir. Ziyaretçilerin tamamen çekildiği o dondurucu kış sessizliğinde, kazı alanlarının etrafında yürümek ve Mezopotamya ile Anadolu’nun tam kesiştiği bu noktada tarihin doğa karşısındaki o kaçınılmaz sonunu tefekkür etmek; ziyaretçilere derin bir arkeolojik dinginlik yaşatmaktadır.

Dışarıdaki o dondurucu ve nemli kış poyrazından kaçıp, şehrin 4000 yıllık köklü geçmişine ve o asil sivil mimarisine sımsıcak bir ortamda sığınmak isteyenler için tasarlanmış olan bu görkemli taş konak, kış aylarında şehir içi kültür gezilerinin en konforlu durağıdır. İklimlendirilmiş ve ahşap dokusuyla insanın içini ısıtan bu odalarda; Oylum Höyük’ten çıkarılan antik paha biçilemez buluntuları ve Kilis’in geleneksel etnografik yaşamını üşümeden incelemek, ziyaretçilere efor sarf etmeden inanılmaz sarsıcı ve entelektüel bir kış yolculuğu yaşatmaktadır.

Şehrin tam kalbinde, asırlardır ticaretin ve maneviyatın omuz omuza verdiği bir noktada yükselen bu tarihi Memlük ibadethanesi; kış aylarının o puslu ve serin havası altında, kalın kesme taş duvarları ve geniş avlusuyla son derece ağırbaşlı, hüzünlü ve sarsılmaz bir inanç kalesi gibi durmaktadır. Dondurucu rüzgarlardan kaçıp, caminin o taş mihrabının ve minberinin bulunduğu sıcak, halı serili ve loş atmosferine adım atmak; asırlar boyunca bu ulu çatının altında edilen kışlık duaların ve mimarinin o koruyucu gücünü ziyaretçilerin kalbine sımsıcak bir şekilde nakşetmektedir.

Anadolu’nun güneyindeki en önemli tasavvuf merkezlerinden biri olan ve asırlar boyunca dervişlerin o manevi ateşinin hiç sönmediği bu tarihi kompleks, kış mevsiminde o sarp taş mimarisine düşen rüzgarlarla tam bir dervişane sığınak ve yalnızlık anıtına bürünmektedir. Dışarıdaki soğuğa inat o tarihi taç kapıdan geçerek, Mevleviliğin o sevgi, hoşgörü ve ilim dolu felsefesini bu asırlık taş duvarların ardındaki mescit ve semahanede tefekkür etmek; ziyaretçilere Anadolu’nun o zorlu kış şartlarında bile insan sevgisinin nasıl sımsıcak kaldığını gösteren muazzam bir ruhani duraktır.

Kilis’in o tarihi dokusundan biraz uzakta, bağların ve bahçelerin arasına gizlenmiş bu kutsal mekan; kış aylarında etrafını saran çıplak ağaçların o mutlak sessizliği içinde tarifsiz bir manevi sükunet ve ıssızlık sunmaktadır. Kışın o dondurucu ve puslu rüzgarlarında türbenin o asırlık taş duvarlarının ardındaki huzur dolu, sıcak atmosfere sığınmak ve bölge halkının asırlardır saygı gösterdiği bu makamda dua etmek; inancın doğanın o en sert şartlarında bile insanı nasıl sarmaladığını ziyaretçilere derinden hissettiren epik bir inziva noktasıdır.

Kilis sivil mimarisinin o estetik ve sarsılmaz taş işçiliğinin en zarif süslemelerini barındıran bu restore edilmiş konak, dışarıda esen soğuk rüzgarlara inat kış mevsiminde o sapsarı kesme taşlarıyla son derece vakur ve misafirperver bir sığınak olarak yükselmektedir. Devasa ahşap kapısından geçerek o geniş taş avlunun loş, korunaklı ve tarihi atmosferine adım atmak ve konağın üst katlarındaki cumba odalarında dolaşmak; asırlar boyunca Kilis’in o zengin ailelerinin kışın bu kemerlerin altında yaşadığı o telaşsız hayatı ziyaretçilere bizzat yaşatmaktadır.

Dışarıda eksi derecelere yaklaşan o dondurucu ve nemli Kilis ayazı hüküm sürerken, asırlar öncesinin taş ustaları tarafından inşa edilen bu devasa Osmanlı hamamının o kubbeli, loş ve sımsıcak atmosferine sığınmak; kış tatilinin en ısıtıcı ve tarihi ritüelidir. Dışarıdaki soğuk rüzgarlara inat, o devasa mermer kurnaların arasındaki yoğun termal buhara kendinizi bırakmak ve asırlar boyunca insanların kışın dinlendiği bu yankılı taş mimarinin içinde gevşemek; ziyaretçilere doğanın kucağında benzersiz bir “kışlık arınma” yaşatmaktadır.

Kilis’in o sapsarı ve taşlık sınır bozkırında bir vaha gibi parlayan bu geniş rekreasyon alanı, kış mevsimi geldiğinde sularının durgunlaşması ve söğüt ağaçlarının çıplak dallarına düşen kırağı ile şehrin gürültüsünden tamamen kopmuş, dingin ve hüzünlü bir doğa sığınağına dönüşmektedir. Dondurucu kış rüzgarlarının o ağaçların tepesinde çıkardığı uğultuyu dinleyerek göletin etrafındaki patikalarda sessiz bir yürüyüş yapmak; metropol insanının doğayla yeniden bağ kurması ve Kilis’in o minimalist, pastoral estetiğini ciğerlerine çekmesi için tasarlanmış kusursuz bir kışlık terapidir.

Dışarıda eksi derecelere inen o dondurucu ve puslu sınır ayazı eserken, Kilis’in o daracık sokaklarına gizlenmiş, ticaretin kalbinin attığı bu tarihi çarşılara sığınmak kış tatilinin en otantik molasıdır. Gün ağarırken başlayan o tarihi telaşın içinde, taş tonozların altında yanan sobaların etrafına toplanmış esnafla birlikte demli bir kaçak çay yudumlamak; Akdeniz ve Ortadoğu kültürünün harmanlandığı o eşsiz çarşı samimiyetini ziyaretçilere efor sarf etmeden, sımsıcak bir konforla yaşatmaktadır.

Kilis’in o sapsarı, uçsuz bucaksız sınır ovasına inat, şehrin en yüksek tepelerinden birine kurulmuş bu çam ormanı; kış mevsimi geldiğinde üzerine düşen kırağı ve sert rüzgarlarla sivil dünyanın gürültüsünden tamamen kopmuş, dingin ve hüzünlü bir doğa sığınağına dönüşmektedir. Dondurucu kış poyrazının asırlık fıstıkçamlarının tepesinde çıkardığı o asil uğultuyu dinleyerek orman içi patikalarda yürüyüş yapmak; metropol insanının doğayla yeniden bağ kurması ve Kilis ovasını o puslu kış atmosferinde kuşbakışı izlemesi için kusursuz bir inzivadır.

Suyun mimariyle en zarif şekilde buluştuğu ve asırlar boyunca şehre hayat veren bu yeraltı/yerüstü tarihi çeşme yapıları (kasteller), kış aylarında o kesme taşların ıslak dokusu ve akan suyun dondurucu berraklığıyla son derece ağırbaşlı birer anıta dönüşmektedir. Dondurucu rüzgarların estiği sokak aralarında aniden karşınıza çıkan bu asırlık taş kemerlerin altına sığınmak ve suyun o asil sesini kış sessizliğinde dinlemek; medeniyetlerin suya verdiği değeri kışın o derin atmosferinde tefekkür etmenizi sağlamaktadır.

Kilis’in o daracık ve asırlık taş sokaklarına gizlenmiş, Memlük dönemi taş işçiliğinin o sade ama sarsılmaz estetiğini yansıtan bu tarihi mabet; kış aylarının o bulutlu gökyüzü altında kalın kesme taş duvarlarıyla son derece huzurlu bir manevi sığınak olarak yükselmektedir. Dondurucu bozkır rüzgarlarından kaçıp, caminin o loş, sıcak ve dingin atmosferine adım atmak; asırlar boyunca bu ulu çatının altında edilen kışlık duaların ve inancın o koruyucu gücünü ziyaretçilerin kalbine sımsıcak bir şekilde nakşetmektedir.

Kilis’in manevi hafızasında devasa bir yer tutan ve İslam ordularının ünlü komutanlarından birine atfedilen bu anıtsal türbe kompleksi, kış mevsiminde etrafını saran ağaçların yapraklarını dökmesiyle tam bir dervişane yalnızlığa ve ıssızlığa bürünmektedir. Dışarıdaki soğuğa inat o tarihi taş kapıdan geçerek, İslam’ın o çetin coğrafyalardaki sarsılmaz direnişini bu asırlık duvarların ardında yatan sanduka başında tefekkür etmek; ziyaretçilere inancın ve sabrın kışın o sert şartlarında bile nasıl sımsıcak kaldığını gösteren muazzam bir ruhani duraktır.

Yaz aylarında sularının serinliğiyle Kilis halkının akınına uğrayan bu doğal su kaynağı, kış aylarında sularının etrafındaki bozkırın kış uykusuna yatmasıyla son derece pastoral, sessiz ve ıssız bir doğa platosuna dönüşmektedir. Dondurucu rüzgar eşliğinde suyun o berrak ve buz gibi akan akıntısını izleyip, etraftaki zeytin ağaçlarının o gümüşi yapraklarının rüzgardaki dansına şahitlik etmek; şehrin gürültüsünden anında sıyrılıp doğanın o mutlak ve yavaşlayan kışlık döngüsüyle baş başa kalmak isteyenler için eşsiz bir dinlenme rotasıdır.

Kilis’in Cumhuriyet dönemindeki o ağırbaşlı bürokratik duruşunu ve taş işçiliğinin asaletini yansıtan bu anıtsal yapı, kış aylarının o bulutlu ve dramatik gökyüzü altında şehrin tam kalbinde vakur bir bekçi gibi yükselmektedir. Dondurucu rüzgarların estiği meydanda durup, bu devasa kesme taş binanın o simetrik pencerelerine ve heybetli taç kapısına bakmak; kentin idari hafızasını ve mimari gücünü kışın o hüzünlü atmosferinde sarsıcı bir şekilde hissettirmektedir.

Kilis ovasını uçsuz bucaksız bir yeşil denize çeviren o meşhur zeytin ormanları, kış aylarında hasadın bitmesiyle birlikte derin bir uykuya ve inanılmaz pastoral bir sessizliğe bürünmektedir. Dondurucu poyrazın, o asırlık zeytin ağaçlarının gümüş renkli yaprakları arasında çıkardığı hışırtıyı dinleyerek o kızıl/kahverengi toprak yollarda yürüyüş yapmak; insanın toprağın o evcilleştirilemez sabrıyla ve bereketiyle baş başa kaldığı, oldukça şiirsel ve melankolik bir doğa terapisidir.

Suriye sınırının o “sıfır” noktasına yakın tepelerden uçsuz bucaksız güney ovalarına bakmak, kış mevsiminde o sapsarı sınır bozkırının rüzgarlı ve puslu havası altında inanılmaz ıssız, hüzünlü ve dramatik bir yalnızlığa bürünmektedir. Dondurucu bozkır rüzgarlarının o dümdüz ovada hiçbir engele çarpmadan çıkardığı uğultuyu dinleyerek bu uçsuz bucaksız coğrafyaya bakmak; sınırların, savaşların ve doğanın o geçit vermez sessizliğini kışın o derin, vurucu atmosferinde sarsıcı bir şekilde hissettirmektedir.

Ravanda Kalesi’nin o dondurucu rüzgarlarında veya tarihi sokakların ayazında harcanan enerjiyi, Kilis’in o bol etli, baharatlı ve sımsıcak lezzetleriyle geri kazanmak, bu yorucu kış tatilinin tartışmasız en ödüllendirici ve damak çatlatan finalidir. Dışarıdaki eksi derecelerden kaçıp; kuzu eti, kapya biber ve sarımsağın taş fırında saatlerce demlenerek piştiği o dumanı tüten efsanevi “Kilis Tava”yı tatmak; ardından bol Antep fıstığı, tel kadayıf ve kaymakla yapılan sımsıcak “Cennet Çamuru” ile bedeni şarj etmek, vücudun kış soğuğuna karşı ihtiyaç duyduğu tüm kalkanı anında örmektedir.