Ardahan Kışın Gezilecek Yerler: Çıldır Gölü’nde Atlı Kızak ve Kristal Kar

Türkiye’de kış turizminin tartışmasız en ikonik, en epik ve en fotojenik doğal platosu olan bu devasa göl, kış mevsiminde sularının tamamen donarak bir metre kalınlığında buza dönüşmesiyle kelimenin tam anlamıyla devasa bir kristal denize bürünmektedir. Eksi 20 derecelerde, bu uçsuz bucaksız beyazlığın üzerinde atlı kızaklarla rüzgarı yararak süzülmek ve yöre balıkçılarının o dondurucu soğukta buzu kırarak “Eskimo usulü” Sarı Sazan (Şafak) balığı ağlarını çekişini izlemek; insanın doğayla kurduğu o ilkel ve vahşi bağın en sarsıcı, en sinematografik deneyimidir.

Karaçay Kanyonu’nun o sarp, karanlık ve geçit vermez kayalıklarının tam zirvesine adeta bir kartal yuvası gibi inşa edilmiş bu efsanevi Urartu garnizonu, kış aylarında üzerine düşen karlar ve dondurucu rüzgarlarla tam bir “Yüzüklerin Efendisi” dekoruna dönüşmektedir. Ziyaretçilerin olmadığı o ıssız kış günlerinde, karlı ve sarp patikalardan geçerek kalenin o siyah/kızıl surları arasına sığınmak ve aşağıda yatan donmuş kanyonu kuşbakışı izlemek; medeniyetlerin doğanın yıkıcı gücüyle nasıl bir mimari inatlaşmaya girdiğini sarsıcı ve maskülen bir atmosferde hissettirmektedir.

Ardahan’ın o uçsuz bucaksız çam ormanlarıyla kaplı dağlık silüetinde yer alan bu modern tesis, kış mevsiminde Avrupa Alplerini aratmayan “kristal toz kar” kalitesi ve ıssız çam ağaçları arasındaki o uzun pistleriyle efsanevi bir kış sporu merkezidir. Turistik yığınlardan ve gürültüden tamamen izole olmuş bu sakin dağda, dondurucu ayaza inat bembeyaz pistlerden aşağı süzülmek ve ardından ahşap tesisin o sıcak, sobalı ortamına sığınarak Kafkasya’nın o karlı zirvelerini izlemek; adrenalin tutkunları için Türkiye’deki en rafine ve lüks kayak inzivasıdır.

Kura Nehri’nin hemen kıyısında, asırlardır şehrin kalbinde vakur bir şekilde ayakta duran bu devasa Osmanlı/Selçuklu garnizonu, kış mevsiminde o sarp bazalt surlarının üzerine düşen karlar ve dondurucu poyraz rüzgarlarıyla tam bir Orta Çağ destanına bürünmektedir. Zirvesine tırmanan o karlı yollardan geçerek, karlar altındaki Ardahan ovasını ve tamamen donmuş Kura Nehri’nin o buzdan bir otobanı andıran gümüşi silüetini kuşbakışı izlemek; ziyaretçileri medeniyetlerin bu amansız Kafkasya sınırında verdikleri mücadelelere şahitlik etmeye davet etmektedir.

Türkiye’nin en düşük sıcaklık rekorlarının kırıldığı (eksi 40 dereceleri gören) Göle ilçesini çepeçevre saran bu devasa sarıçam ormanları, kış aylarında metrelerce karın altında kalarak sivil dünyanın tüm kargaşasından tamamen izole olmuş destansı bir “Sibirya” kış safarisine dönüşmektedir. Dondurucu rüzgarların o asırlık ağaçların ve karlı vadilerin arasında çıkardığı uğultuyu dinleyerek o bembeyaz orman yollarında (araçla veya güvenli yürüyüşlerle) ilerlemek; insanın doğanın o evcilleştirilemez, dondurucu ve maskülen gücüyle baş başa kaldığı muazzam bir inzivadır.

Kafkaslar’ın can damarı olan ve Ardahan’ı tam ortadan ikiye bölen bu efsanevi nehir, kış aylarında o deli akıntısını durdurup metrelerce kalınlıkta devasa bir buzul ovasına dönüşerek kelimenin tam anlamıyla gerçeküstü bir doğa olayı sunmaktadır. Dondurucu rüzgarlar eşliğinde tamamen donmuş nehrin üzerinde yürüyerek o tarihi taş köprünün kemerlerinin altından geçmek ve şehrin karlar altındaki silüetini nehrin tam ortasından izlemek; ziyaretçilere ancak kutup dairesine yakın ülkelerde yaşanabilecek eşsiz ve adrenalin dolu bir kış deneyimi yaşatmaktadır.

Türkiye ile Gürcistan sınırını tam ortadan ikiye bölen bu volkanik/tektonik göl, kış aylarında yüzeyinin tamamen donması ve etrafını saran sarp Kafkas dağlarının karlar altında kalmasıyla olağanüstü ıssız, hüzünlü ve epik bir sınır inzivasına bürünmektedir. Ziyaretçilerin olmadığı o dondurucu sessizlikte, gölün o bembeyaz yüzeyinde iki ülkeyi ayıran hayali çizgiye bakmak ve rüzgarın o uçsuz bucaksız platoda çıkardığı korkutucu uğultuyu dinlemek; insanın doğanın ve sınırların o geçit vermez gücü karşısındaki yalnızlığını sarsıcı bir şekilde hissettirmektedir.

Ardahan-Göle karayolu üzerinde, sarıçam ormanlarının tam kalbine kurulmuş bu geniş rekreasyon alanı, kış mevsimi geldiğinde üzerine düşen kırağı ve kar örtüsüyle şehrin gürültüsünden tamamen kopmuş, dingin ve İskandinav ormanlarını aratmayan bir doğa sığınağına dönüşmektedir. Dondurucu kış rüzgarlarının asırlık çam ağaçlarının tepesinde çıkardığı o asil uğultuyu dinleyerek orman içi karlı patikalarda (hediklerle) yürüyüş yapmak; metropol insanının doğayla yeniden bağ kurması ve kışın o minimalist, beyaz estetiğini ciğerlerine çekmesi için kusursuz bir tabiat terapisidir.

Ardahan’ın o dondurucu ve sert karasal ikliminden bir anda kopup, Gürcistan sınırına doğru inen ve Karadeniz ikliminin ılıman esintilerini taşıyan bu derin vadi; kış aylarında etrafındaki yüksek dağların karlar altında kalmasına rağmen vadi tabanındaki daha yumuşak dokusuyla inanılmaz bir iklimsel tezatlık sunmaktadır. Dondurucu fırtınaların hüküm sürdüğü Ilgar Dağı Geçidi’ni aşarak (2550 metre) vadiye inmek ve karlar altındaki o geleneksel Kafkas ahşap/taş evlerinin bacalarından tüten dumanları fotoğraflamak; ziyaretçilere doğanın o sürprizli ve sınır tanımayan gücünü eforlu bir kış yolculuğuyla yaşatmaktadır.

Ardahan ile Artvin (Ardanuç) il sınırında, 2581 metre rakımda yer alan bu devasa plato, kış mevsiminde metrelerce karın altında kalarak sivil dünyanın tüm kargaşasından tamamen izole olmuş destansı bir “Alp” inzivasına dönüşmektedir. Gökyüzüne uzanan sarp zirvelerin ve bulut denizlerinin üzerinde durup, karlar altındaki boş yayla evlerinin o dondurucu ve rüzgarlı sessizliğini dinlemek; doğanın o en saf, en el değmemiş ve en maskülen halini iliklerine kadar hissetmek isteyen macera tutkunları için Doğu Anadolu’daki en iddialı ve ekstrem kar safarilerinden biridir.

Hanak ilçesinin sarp ve geçit vermez tepelerinde, Urartu döneminden bu yana kışın o amansız kar fırtınalarına göğüs geren bu antik garnizon, kış mevsiminde o sarp bazalt kayalıklarının üzerine çöken pus ve beyaz örtüyle tam bir Orta Çağ savunma hattına dönüşmektedir. Ziyaretçilerin olmadığı o dondurucu kış günlerinde, kalenin o devasa taş blokları arasından karlar altındaki Hanak ovasını ve kıvrılarak akan donmuş dereleri izlemek; insanın doğanın o evcilleştirilemez, maskülen gücü karşısındaki yalnızlığını sarsıcı bir şekilde hissettirmektedir.

Çıldır ilçesinin o dikey ve sarp kayalık yamaçlarına insan eliyle oyulmuş bu antik yeraltı yerleşimi, dışarıdaki eksi derecelerdeki o keskin Ardahan ayazından kaçıp yılın her dönemi sabit, ılıman bir havaya sığınmak için kusursuz ve gizemli bir arkeolojik duraktır. Erken Hristiyanlık döneminde insanların kışın o acımasız şartlarından ve işgallerden korunmak için toprağın bağrını nasıl bir sığınağa dönüştürdüğünü, o loş kaya odaları arasında dolaşarak üşümeden tecrübe etmek; macera arayanlar için Mezopotamya’yı aratmayan bir yeraltı inzivasıdır.

Gürcistan sınırının tam sıfır noktasında, sarp ve derin bir kanyonun üzerine adeta bir kartal yuvası gibi tüneyen bu devasa kale; kış aylarında o geçit vermez tepelerine düşen karlar ve dondurucu sınır rüzgarlarıyla tam bir epik hüzün anıtına bürünmektedir. Ziyaretçilerin olmadığı o dondurucu sessizlikte, kanyonun dibinden esen rüzgara karşı durarak bu asırlık surları izlemek; medeniyetlerin ve sınırların doğa karşısındaki o kaçınılmaz sarsılmazlığını kışın o derin, melankolik atmosferinde hissettirmektedir.

Çıldır Gölü’nün o dondurucu suları kışın tamamen buz tuttuğunda, gölün ortasında bir mücevher gibi yükselen bu yarımada (kışın adaya dönüşür), karla kaplı antik kalıntıları ve sessizliğiyle tam bir Orta Çağ kış masalına dönüşmektedir. Buz tutmuş gölün üzerinde yürüyerek veya atlı kızaklarla adaya ulaşmak; dış dünyadan tamamen izole olmuş o bembeyaz sessizlikte antik taşlar arasında yürümek, ziyaretçilere Kuzey Kutbu’nu aratmayan bir keşif heyecanı yaşatmaktadır.

Dışarıdaki eksi 30 derecelere varan o bıçak gibi kesen Ardahan ayazından kaçıp, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş temellerinin atıldığı o asil ve tarihi atmosfere sımsıcak bir ortamda sığınmak; kış tatilinin en gurur verici ve konforlu durağıdır. İklimlendirilmiş salonlarda, Milli Mücadele dönemine ait belgeleri ve Ardahan’ın etnografik zenginliklerini üşümeden incelemek; ziyaretçilere o zorlu kış günlerinde bağımsızlık mücadelesi verenlerin ruh halini derin bir minnetle hissettirmektedir.

Kura Nehri vadisine hakim sarp bir kayalık burun üzerinde yer alan bu antik yerleşim, kış aylarında nehrin buz tutmuş silüeti ve vadinin üzerine çöken yoğun sisle birlikte tam bir melankolik sınır kalesi görünümü sunmaktadır. Karlar altındaki yıkık surları ve kule kalıntıları arasından, aşağıda yatan o devasa buzul ovasını (Kura Vadisi) izlemek; medeniyetlerin doğa karşısındaki o asil direnişini kışın o derin ve vurucu atmosferinde tefekkür etmenizi sağlamaktadır.

Hanak ilçesinde, sarp bir tepenin üzerine adeta bir mühür gibi basılmış olan bu devasa tarihi garnizon, kış mevsiminde o uçsuz bucaksız karlı platoların ortasında tam bir destansı yalnızlık anıtına dönüşmektedir. Dondurucu dağ rüzgarlarının o kesme taştan yapılma burçlar arasında çıkardığı uğultuyu dinleyerek karlar altındaki patikalardan kaleye tırmanmak; ziyaretçilere geçmişin o geçit vermez ve efsanevi kış şartlarında bu kalede yaşamanın ne kadar büyük bir irade gerektirdiğini sarsıcı bir şekilde hissettirmektedir.

Ardahan merkeze yakın ama medeniyetten izole bir platoda yer alan bu sakin göl, kış mevsiminde tamamen donarak ve etrafı sapsarı kışlık bozkırla çevrelenerek muazzam bir pastoral kış tablosuna dönüşmektedir. Çıldır Gölü’nün o turistik kalabalığından tamamen uzak, mutlak bir sessizliğin hakim olduğu bu bembeyaz yüzeyde yürümek; doğanın o en yalın, en saf ve en dondurucu sükuneti karşısında duyulan hayranlığı zirveye taşıyan gizli bir doğa rotasıdır.

Dışarıda eksi derecelerdeki o bıçak gibi kesen Kafkasya ayazı hüküm sürerken, Damal’ın o rengarenk ve sımsıcak dünyasına sığınmak kış tatilinin en renkli kültürel molasıdır. Türkmen kadınlarının o asırlık geleneksel kıyafetlerinin minyatür bebeklere nakış nakış işlendiği o sıcak atölyelere girmek; ziyaretçilere Anadolu’nun o zorlu kış şartlarında bile estetiğin ve kültürün nasıl rengarenk kaldığını efor sarf etmeden, konforla yaşatmaktadır.

Kura’nın o dondurucu buzunda veya Çıldır Gölü’nün fırtınalı rüzgarında harcanan enerjiyi, yörenin o yüksek kalorili, bol tereyağlı ve sımsıcak lezzetleriyle geri kazanmak; bu yorucu kış tatilinin tartışmasız en ödüllendirici ve damak çatlatan finalidir. Eksi 30 derecedeki dışarıdan kaçıp; kar yedikten sonra kesilip kurutulan ve bulgur pilavı üzerinde dumanı tüterek servis edilen o meşhur “Kaz Eti”ni tatmak, ardından un ve tereyağıyla hazırlanan sımsıcak “Helle Aşı” ile bedeni şarj etmek, vücudun kış soğuğuna karşı ihtiyaç duyduğu tüm zırhı anında kuşanmaktır.