Ardahan’da Ne Yapılır? Mutlaka Yaşamanız Gereken 17 Harika Deneyim

Ardahan’da ne yapılır diye sorduğunuzda, alacağınız cevap bir sobanın çıtırtısında, bir “atlı kızak”ın zil sesinde ve “Şeytan Kalesi”nin binlerce yıllık sessizliğinde gizlidir. Burası, Türkiye haritasında bir “son” değil, güneşin doğduğu ilk “başlangıç”lardan biridir. Ardahan; Kars ve Artvin arasında, Kafkasya’nın kapısında, “pastoral” (yaylacı) kültürün, “Malakan” mirasının ve bozkırın en keskin ayazının merkezidir.

Ardahan’da Ne Yapılır? “Donmuş Gölün” ve “Şeytan Kalesi”nin Gölgesinde 17 Unutulmaz Deneyim

Bu şehir, size bir yanda buzun üzerinde yürüme deneyimini, diğer yanda sınırı aşan bir nehrin (Kura) akışını ve bir başka yanda da o meşhur “Damal Bebekleri”nin zarafetini sunar. Eğer siz de bu “gökyüzüne en yakın” şehri, bir turist gibi değil, bir kâşif gibi “yaşamanızı” sağlayacak, sınır tanımayan, eylem dolu bir rehber arıyorsanız, başlıyoruz.

1. Donmuş Çıldır Gölü’nün Üzerinde Korkusuzca “Yürüyün”

Bu, Ardahan’daki bir numaralı, en gerçeküstü eylemdir. Türkiye’nin en büyük ikinci tatlı su gölü olan Çıldır (Kars ile ortaktır), kışın (Ocak-Mart) 40-50 cm’lik bir buz tabakasıyla kaplanır ve devasa bir “buz pisti”ne dönüşür.

Roma Gezilecek Yerler – En Popüler 35 Yer!

×

Ne Yapmalı: O donmuş, sonsuz beyazlığın üzerine korkmadan adım atın. Ayaklarınızın altındaki o derin, mavi çatlaklara bakın ve kilometrelerce uzanan bir gölün üzerinde yürümenin o akıl almaz özgürlüğünü hissedin.

2. “Atlı Kızak” ile O Beyaz Sonsuzlukta Süzülün

Bu, Çıldır Gölü’nün imzasıdır. O süslenmiş atların çektiği, o nostaljik, ahşap kızaklara (sleigh) binin.

Ne Yapmalı: O buzlu yüzeyde, rüzgar yüzünüze (keskin bir jilet gibi) çarparken, atların zillerinin sesi eşliğinde gölün üzerinde süzülmenin o masalsı, “Doktor Jivago” filmini andıran keyfini yaşayın.

3. Buzu Kırıp “Sarıbalık” Avlayan Balıkçıları İzleyin

Çıldır Gölü’nün bir diğer ritüeli de buzda balık avıdır. Balıkçılar, “Eskimo” usulü, buzun üzerinde kazmalarla delikler açar ve ağlarını suyun altına salar.

Ne Yapmalı: O buzlu deliklerin başında bekleyen balıkçılara gidin. Onların ağlarını çekerken, buzun altından çıkan o meşhur Sarıbalıkları (Sazan) görmelerine tanıklık edin. Ardından, göl kenarındaki salaş restoranlarda o taze balığı, o dondurucu havada yiyin.

4. Yalnızçam Kayak Merkezi’nde Sarıçamlar Arasında Kayın

Burası, “Türkiye’nin Alpleri” olarak anılan Sarıkamış’ın (Kars) kristal kar kalitesine sahip, saklı kalmış bir kayak merkezidir.

Ne Yapmalı: O el değmemiş, sarıçam ormanlarının arasındaki o muhteşem pistlerde, o “kristal kar” üzerinde kayak veya snowboard yapın. Kalabalıktan uzakta, doğayla baş başa kaymanın keyfini çıkarın.

5. Şeytan Kalesi’nin Zirvesinden “Uçurumun Kenarı”na Bakın

Bu, Ardahan’ın en dramatik, en “efsanevi” kalesidir. Çıldır’a bağlı Yıldırımtepe köyünde, sarp bir kayalığın üzerine kurulmuş, ulaşılması zor bir Urartu/Orta Çağ kalesidir.

Ne Yapmalı: O zorlu ama muhteşem patikadan kaleye tırmanın. O sarp burçların kenarında durun ve ayaklarınızın altındaki o yüzlerce metrelik derin vadiye (Karaçay Vadisi) bakın. Bu “Kartal Yuvası”nın neden “Şeytan Kalesi” (rivayete göre, şeytanın bile çıkamadığı yer) olarak anıldığını o rüzgarı yüzünüzde hissederek anlayın.

6. Ardahan Kalesi’nde “Sınırı Aşan Nehir” Kura’yı İzleyin

Kanuni Sultan Süleyman’ın emriyle yapılan bu heybetli Osmanlı kalesi, şehrin tam kalbinde, Kura Nehri’ne hakim bir noktadadır.

Ne Yapmalı: O devasa, sağlam surların üzerinde yürüyün. Burçlardan, ayaklarınızın altındaki o muazzam Kura Nehrinin akışını izleyin. Bu nehrin, Türkiye’de doğup, Gürcistan ve Azerbaycan’ı geçerek Hazar Denizi’ne dökülen o “sınır aşan” yolculuğuna buradan selam verin.

7. Aktaş Gölü’nde “Gürcistan Sınırı”na Sıfır Noktada Durun

Burası, Çıldır’ın bir diğer (daha az bilinen) sınır gölüdür. Gölün tam ortasından Türkiye-Gürcistan sınırı geçer.

Ne Yapmalı: O “yarısı bizim, yarısı Gürcistan”ın olan o hüzünlü ve sakin gölün kenarına gidin. Tam sınır noktasında durun, karşı kıyıdaki Gürcistan köylerine bakın ve o “uç nokta”da olmanın o garip, sessiz hissini yaşayın.

8. Tarihi Rus Mimarisi’nin (Baltık) Soğuk İzlerini Sürün

Kars kadar olmasa da, Ardahan da 40 yıllık Rus işgalinden (1878-1918) kalan o “Baltık Mimarisi”nin izlerini taşır.

Ne Yapmalı: Şehir merkezinde (Kongre Caddesi), o meşhur Tarihi Kongre Binasını (Milli Mücadele’de kullanılmıştır), eski Askeri Kışlayı ve Fevzi Çakmak Okulu gibi o siyah bazalt taşlı, yüksek tavanlı, “Rus işi” binaları arayın ve o soğuk ama asil mimariye dokunun.

9. “Ardahan Kaşarı” ve “Balı”nı Orijinal Mandırasında Tadın

Burası, Kars ile birlikte “Kaşar”ın ve “Bal”ın anavatanıdır. Sırrı, 2500 metre rakımdaki yaylaların binbir çeşit çiçeğidir.

Ne Yapmalı: Şehir merkezindeki Peynirciler Çarşısına veya (eğer bulabilirseniz) Göle ilçesindeki bir mandıraya (köy) gidin. O taze ve eski (Kars’tan biraz daha yumuşak olabilir) kaşarın farkını tadın. O meşhur, şifalı Kafkas Arı Balından bir kaşık alın.

10. Otantik “Hangel” Yemeğini (Kars Mantısı) Yerinde Yiyin

Bölgenin “mantı”sı budur. Büyük, kare şeklinde kesilmiş, haşlanmış hamur parçaları…

Ne Yapmalı: Bir ev yemeği lokantasına oturun. Üzerine sarımsaklı yoğurt ve en önemlisi, kızdırılmış tereyağında kavrulmuş soğan (sos) dökülerek servis edilen bu doyurucu “Hangel” (veya “Hıngel”) ziyafetini çekin.

11. “Bozbaş” (Piti) veya “Evelik Aşı” Gibi Otantik Lezzetleri Arayın

Bozkırın şifalı, “iç ısıtan” yemekleri.

Ne Yapmalı:Bozbaş (Piti), (Iğdır ve Kars’ta da meşhur olan, nohutlu, etli, zerdeçallı o sulu yemek) veya Evelik Aşı (evelik otuyla yapılan, yoğurtlu, şifalı bir çorba) gibi otantik, “ev işi” lezzetleri esnaf lokantalarında arayın.

12. “Feselli” (veya “Kete”) ile Sert Bir Kahvaltı Yapın

Bozkır kahvaltısı, hamur işiyle başlar. Feselli, katmerin atasıdır; Kete ise içi kavrulmuş unlu bir klasiktir.

Ne Yapmalı: Sabah, şehir merkezindeki fırınlardan, o sacda pişen, bol tereyağlı, kat kat Feselliyi veya içi dolgulu Keteyi sıcak sıcak alın. Yanında taze peynir ve bal ile, o sert havaya meydan okuyan bir kahvaltı yapın.

13. Efsanevi “Kars-Ardahan Kaz Eti” Ziyafetini Deneyimleyin

Kars ile ortak olan bu kültür, Ardahan’ın da imzasıdır. Kar yedikten sonra kesilen, tuzlanıp ayazda kurutulan kazın lezzeti, bir efsanedir.

Ne Yapmalı: Orijinal “kaz eti” yapan, otantik “ev restoranları”ndan (Örn: Ardahan Kaz Evi) birine gidin. O tandırda, kendi yağıyla ağır ağır pişen, yanında bulgur pilavıyla gelen o muazzam lezzetin tadına varın.

14. Meşhur “Damal Bebekleri”nin (UNESCO Mirası) Peşine Düşün

Burası, Ardahan’ın en özel, en “sanatsal” mirasıdır. Damal ilçesinde, Orta Asya Türkmen kültürünün izlerini taşıyan, o rengarenk, otantik kıyafetli bez bebekler…

Ne Yapmalı: Bu bebeklerin yapıldığı atölyeleri veya dükkanları arayın. O “göz nuru” ile işlenmiş, her biri farklı bir hikaye anlatan o otantik bebeklerin (UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Adayı) zarafetini görün ve bir hatıra alın.

15. Bülbülan Yaylası Geçidi’nde “Bozkırın Rüzgarı”nı Hissedin

Burası, Ardahan ile Artvin’i birbirine bağlayan, 2580 metre rakımlı, efsanevi bir geçittir.

Ne Yapmalı: O virajlı ama muhteşem manzaralı yoldan tırmanın. Zirvedeki o meşhur yayla tesislerinde durun, o buz gibi dağ suyundan için ve o keskin, temiz dağ havasını (“bozkırın rüzgarı”) iliklerinize kadar hissedin.

16. Bir “Aşıklar (Ozanlar) Gecesi”ne Konuk Olun

Burası, Kars ile birlikte “Aşıklık” (Ozanlık) geleneğinin en güçlü kalesidir.

Ne Yapmalı: Bir esnaf kahvehanesine veya (eğer şanslıysanız) bir “Aşıklar” meclisine konuk olun. O sazın ve sözün, o atışmaların ve hikayelerin (Dede Korkut’tan miras) o soğuk geceleri nasıl ısıttığına tanıklık edin.

17. O Dondurucu Soğuğu “İliklerinize Kadar” Hissedin (ve Fotoğraflayın)

Bu, bir eylem, bir meydan okumadır. Ardahan, Türkiye’nin en soğuk yeridir.

Ne Yapmalı:Kışın giderseniz, o -30, -35 derecelik “Sibirya soğuğu”na bir anlığına da olsa çıkın. O kırağı tutmuş ağaçları, buz tutmuş kirpiklerinizi ve o donmuş nefesinizi fotoğraflayın. Bu, Ardahan’ın size sunduğu en “gerçek” deneyimdir.