Erzurum’da Ne Yapılır? Mutlaka Yaşamanız Gereken 18 Harika Deneyim

Erzurum’da ne yapılır diye sorduğunuzda, alacağınız cevap bir “Cağ Kebabı” şişinin çıtırtısında, bir “Oltu Taşı”nın siyah parlaklığında ve Palandöken’in zirvesindeki karın sessizliğinde gizlidir. Burası, Türkiye’nin en yüksek rakımlı şehir merkezlerinden biri olmasının getirdiği o keskin, sert ama bir o kadar da mert bir ruha sahiptir.

Bu şehir, size bir yanda 1000 yıllık medreselerin (Çifte Minareli) görkemini, diğer yanda “Büyük Taarruz”dan önceki o kader kongresinin (Erzurum Kongresi) ciddiyetini sunar. Eğer siz de bu “Tarihi ve Soğuğu” bir arada yaşatan kadim şehri, “görmek” ile yetinmeyip “yaşamanızı” sağlayacak, sınır tanımayan, eylem dolu bir rehber arıyorsanız, başlıyoruz.

Erzurum’da Ne Yapılır? “Dadaşlar Diyarı”nda Yaşanacak 18 Unutulmaz Deneyim

Ağrı’da Ne Yenir? Tadına Bakmanız Gereken 18 Meşhur Lezzet

×

1. Bölüm: Selçuklu’nun Taş Üzerindeki İmzaları

Erzurum, Anadolu Selçuklu mimarisinin en görkemli, en “heybetli” eserlerinin bulunduğu bir açık hava müzesidir.

Çifte Minareli Medrese’nin (Hatuniye) Taç Kapısına Hayran Kalın

Bu, Erzurum’un bir numaralı, en ikonik sembolüdür. Anadolu’nun en büyük medresesi olan bu 13. yüzyıl Selçuklu başyapıtının önüne gidin.

Ne Yapmalı: O muazzam taç kapının önünde durun ve dakikalarca o taş işçiliğini inceleyin. Kapının iki yanına işlenmiş o efsanevi hayat ağacı, ejder ve kartal figürlerinin (Orta Asya Türk mitolojisi) anlamlarını çözmeye çalışın. Ardından, o devasa avluya girin ve Hüdavent Hatun Türbesini ziyaret edin.

Üç Kümbetler’de Türk Türbe Mimarisinin Zirvesini Görün

Çifte Minareli Medrese’nin hemen arkasında, bir mezarlık içinde yer alan bu anıt mezarlar, mimari olarak eşsizdir.

Ne Yapmalı: O sessiz alana gidin ve o üç (aslında daha fazla) kümbetin arasında dolaşın. Özellikle, en büyüğü olan ve Emir Saltuka ait olduğu düşünülen o sekizgen gövdeli, yüksek kasnaklı kümbetin mimari dehasına ve sağlamlığına hayran kalın.

Yakutiye Medresesi’nin Zarif Minaresine ve Taç Kapısına Dokunun

Burası, Selçuklu’nun İlhanlı dönemindeki zarafetinin bir başka kanıtıdır. Günümüzde Türk-İslam Eserleri ve Etnografya Müzesi olarak hizmet vermektedir.

Ne Yapmalı: Şehrin kalbindeki bu medresenin o muazzam taç kapısındaki hayat ağacı, aslan ve kartal motiflerini (Çifte Minareli’dekilerle karşılaştırın) inceleyin. O eşsiz, kabara desenli çini minaresinin zarafetini fotoğraflayın.

Lala Paşa Camii’nde Mimar Sinan’ın “Serhat” İmzasına Bakın

Mimar Sinan’ın Doğu Anadolu’daki en önemli eseri olan bu cami, Erzurum’un merkezindeki ilk büyük Osmanlı camisidir.

Ne Yapmalı: O klasik, merkezi kubbeli, “Sinan” dokunuşunu hissettiren caminin avlusuna girin. İç mekandaki o ferahlığı ve sadeliği hissedin.

2. Bölüm: “İlk”lerin ve “Kış”ın Başkenti

Erzurum, hem Cumhuriyet tarihi hem de kış turizmi için “ilk”lerin şehridir.

Erzurum Kongre Binası’nda “Vatanın Bütünlüğü” Kararını Hissedin

Burası, “Manda ve himaye kabul edilemez!” kararının alındığı, “Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz” ilkesinin dünyaya ilan edildiği yerdir.

Ne Yapmalı: O tarihi lise binasına (Erzurum Lisesi) girin. Mustafa Kemal Paşa ve delegelerin 23 Temmuz 1919’da toplandığı o tarihi salona adım atın. O sıralara oturun ve bir ulusun kaderinin değiştiği o ciddiyeti, o kararlılığı iliklerinize kadar hissedin.

Palandöken’de “Kristal Kar” Üzerinde Kayak Yapın

Burası Türkiye’nin en iyi, en uzun ve en “kar garantili” kayak merkezlerinden biridir. Adını o efsanevi dağdan alır.

Ne Yapmalı:Kışın giderseniz, o “toz” veya “kristal” olarak bilinen, kayak için mükemmel kalitedeki karın üzerinde kayak veya snowboard yapın. Dünyanın en uzun pistlerinden biri olan Ejder 3200 pistinin zirvesine çıkın ve o keskin, soğuk havada bulutların üzerinden kaymanın keyfini çıkarın.

“Atlama Kuleleri”nin Zirvesinden Şehre Bakın (Cesaretiniz Varsa)

Burası, Türkiye’nin tek kayakla atlama merkezidir. Şehrin hemen yanı başında, fütüristik bir anıt gibi dururlar.

Ne Yapmalı: Kayakla atlamanız gerekmese de, o devasa kulelerin (Kiremitliktepe) zirvesine asansörle çıkın. Bir sporcunun atlamadan önce baktığı o noktadan, tüm Erzurum şehrine bakın ve o baş döndürücü yüksekliği hissedin.

3. Bölüm: Gastronomi Ritüelleri (Cağ, Kadayıf ve Su Böreği)

Erzurum bir lezzet kalesidir. Soğuk iklim, mutfağını et ve hamur işi üzerine bir şahesere dönüştürmüştür.

“Cağ Kebabı”nı Orijinal Oltu Usulü Yiyin

Bu, Erzurum’un bir numaralı imzasıdır. Yatay bir döner değil, odun ateşinde, yatay bir şişte pişen, terbiye edilmiş kuzu etidir.

Ne Yapmalı: Bu işin ustalarına (Örn: Koç, Gel-Gör) gidin. Usta, o pişmiş et şişinden bir cağ (şiş) kesip, sıcak lavaşın (pide) üzerine koyacak. Siz “dur” diyene kadar o şişler gelmeye devam eder. İlk birkaç şişi soğansız, sadece etin tadını alarak yiyin. Yanında acı biber turşusu ve manda yoğurdu istemeyi unutmayın.

“Kadayıf Dolması”nı Çıtır Çıtır ve Sıcak Yiyin

Bu, Erzurum’un tatlı imzasıdır. Tel kadayıfın içine ceviz doldurulup sarılması, yumurtaya bulanıp kızartılması ve ardından şerbete atılmasıyla yapılır.

Ne Yapmalı: Yemeğinizin üzerine, mutlaka taze yapılmış, sıcak ve çıtır olanından sipariş edin. O dışındaki çıtırlığın, içindeki yumuşak cevizin ve şerbetin buluştuğu bu enerji bombası lezzeti, üzerine kaymak veya fındık serperek tadın.

“Erzurum Su Böreği”nin Kat Kat Lezzetini Keşfedin

Bu, bildiğiniz su böreklerine benzemez. Erzurum su böreği, küflü (göğermiş) peynir veya tel peynir ile yapılır ve genellikle tepside değil, büyük dilimler halinde satılır.

Ne Yapmalı: Şehir merkezindeki o meşhur, tarihi börekçilere (Örn: Emir Şeyh, Saray Börekçisi) gidin. O el açması yufkaların ve bol tereyağının yarattığı o muazzam lezzeti, sabah kahvaltısında veya ara öğün olarak, sıcak sıcak yiyin.

“Aşotu”lu “Ayran Aşı Çorbası” İçin

Bozkırın en ferahlatıcı lezzeti. Dövme (buğday), nohut ve yoğurtla yapılan bu çorba, lezzetini aşotu (kişniş) denilen o aromatik yerel ottan alır.

Ne Yapmalı: Özellikle cağ kebabı öncesi, bu soğuk servis edilen (veya bazen sıcak) çorbadan bir kase için. O mayhoş ve ferahlatıcı lezzetin, midenizi nasıl ziyafete hazırladığını görün.

“Lor Dolması” (Dut Yaprağı) Yiyin

Erzurum mutfağının en otantik, en az bilinen lezzetlerinden biri.

Ne Yapmalı: Yöresel yemek yapan lokantalarda, asma yaprağı yerine dut yaprağına sarılmış, içi bulgurlu ve lor peynirli bu dolmayı arayın. Genellikle üzerine sarımsaklı yoğurt dökülerek yenen bu farklı lezzeti deneyin.

4. Bölüm: Kültür, Zanaat ve Doğa Kaçamakları

Rüstem Paşa Bedesteni’nde (Taşhan) “Oltu Taşı”nı Arayın

Burası Erzurum’un Kapalıçarşı’sıdır. Kanuni’nin veziri Rüstem Paşa tarafından yaptırılan bu tarihi kervansaray, günümüzde “Oltu Taşı”nın kalbinin attığı yerdir.

Ne Yapmalı: O tarihi hanın içine girin ve o onlarca dükkana dalın. “Karakehribar” olarak da bilinen, topraktan çıkarılan ve işlendikçe parlayan o Oltu Taşı tesbihlerini, kolyelerini, yüzüklerini görün. Bir ustanın o siyah taşı nasıl sabırla işlediğini izleyin.

Erzurum Evleri’nde Tarihi Bir Konakta Yaşayın

Erzurum’un sivil mimarisi, sert iklime meydan okuyan, iç avlulu (“hayatlı”), taş ve ahşap karışımı evlerdir.

Ne Yapmalı: Restore edilerek kafe/restorana dönüştürülmüş o tarihi Erzurum Evlerinden birine (Örn: Erzurum Konağı) gidin. O tarihi “tandırbaşı” odasına oturun, o ahşap oymaları inceleyin ve bir yorgunluk kahvesi için.

Nene Hatun’un Tabyalarında (Aziziye) Bir Destanı Anın

Burası, 93 Harbi’nin (1877) kahramanlık destanının yazıldığı yerdir. Rus işgaline karşı, elinde satırıyla kalesini savunan o kahraman Türk kadını Nene Hatunun mekanı.

Ne Yapmalı: Şehre hakim bu tepedeki Aziziye Tabyalarına gidin. O siperlerin, tünellerin arasında yürüyün. Nene Hatun’un anıt mezarını ziyaret edin ve o “Dadaş” ruhunun, o vatan sevgisinin ne demek olduğunu hissedin.

Tortum Şelalesi’nin Gücüne Tanıklık Edin (veya Tortum Gölü’nü Görün)

Burası, bir zamanlar (baraj yapılmadan önce) dünyanın en yüksek şelalelerinden biriydi. Hala görkemli ve muazzam bir doğa harikasıdır.

Ne Yapmalı: Erzurum’dan tam bir gün ayırmayı göze alarak (Uzundere ilçesi) bu şelaleye gidin. 48 metreden dökülen o suyun gücünü ve gökkuşağı yaratan o buharını izleyin. Hemen yanındaki Tortum Gölünün o sakin, fiyort benzeri manzarasında bir tekne turu yapın.

Narman Peribacaları’nda (Kırmızı Periler) Yürüyün

Burası Erzurum’un “Kapadokya”sıdır. Ancak Kapadokya’nın griliğinin aksine, burası rüzgar ve erozyonla oluşmuş, kıpkırmızı kaya oluşumlarıyla doludur.

Ne Yapmalı: Narman ilçesindeki bu “Kırmızı Periler Diyarı”na gidin. O ilginç jeolojik oluşumların, tünellerin ve vadilerin arasında, kendinizi bir “Mars” film setindeymiş gibi hissederek yürüyüş yapın.

“Kıtlama” Şekerle Çay İçin

Bu, bir lezzet değil, bir ritüeldir, bir “Dadaş” geleneğidir.

Ne Yapmalı: Tarihi bir “Kıraathane”ye (kahvehane) oturun. Bir bardak demli çay söyleyin. Yanında gelen o sert, kesme şekeri (Kıtlama) dişlerinizin arasına alın ve çayı o şekerin arasından süzerek, yudum yudum için. Bu, çayı tatlandırmanın en otantik yoludur.

Sonuç olarak;

Erzurum’da ne yapılır sorusunun cevabı, bu şehrin “soylu” ve “sert” karakterinde gizlidir. Bir yanda Çifte Minareli Medrese’nin taş zarafeti, diğer yanda Palandöken’in kar beyazı; bir yanda Cağ Kebabı’nın ateşli lezzeti, diğer yanda Erzurum Kongresi’nin tarihi ciddiyeti… Erzurum, size hem ruhu hem de bedeni “kışa hazırlayan” doyurucu bir Anadolu başkenti deneyimi sunar.