Eskişehir’de ne yapılır diye sorduğunuzda, alacağınız cevap bir gondolun su üzerindeki süzülüşünde, bir lületaşı ustasının parmaklarında ve bir “çibörek”in çıtırtısında gizlidir. Burası, bozkırın ortasında, 7’den 70’e herkes için bir mutluluk ve medeniyet vadeden, Türkiye’nin en “yaşanabilir” şehirlerinden biridir.
Bu şehir, size bir yanda 700 yıllık Odunpazarı konaklarının nostaljisini, diğer yanda Sazova’daki Masal Şatosu’nun fantezisini ve Porsuk’un etrafındaki genç, dinamik hayatı bir arada sunar. Eğer siz de bu “model şehri”, “görmek” ile yetinmeyip “yaşamanızı” sağlayacak, sınır tanımayan, eylem dolu bir rehber arıyorsanız, başlıyoruz.
Eskişehir’de Ne Yapılır? “Bozkırın Venedik”inde Yaşanacak 18 Unutulmaz Deneyim
Porsuk Çayı’nda “Gondol Sefası” Yapın (Bozkırın Venedik’i)
Bu, Eskişehir’deki bir numaralı, en ikonik eylemdir. Porsuk Çayı’nın bu kadar temiz ve düzenli bir hale getirilip, üzerinde Venedik’i aratmayan gondolların yüzdürülmesi, şehrin dönüşümünün sembolüdür.
Ne Yapmalı: O meşhur “gondol”lardan birine binin ve o kısa, romantik turu atın. Eğer daha uzun bir gezi isterseniz, “Esbot” denilen üstü açık gezi teknelerine binerek, Köprübaşı’ndan Kentpark’a kadar Porsuk’un tüm güzelliğini görün.
Tarihi Odunpazarı Evleri Arasında “Zaman Tüneli”ne Girin (UNESCO)
Burası Eskişehir’in kalbidir. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan bu bölge, Osmanlı sivil mimarisinin en iyi korunduğu, yaşayan bir müzedir.
Ne Yapmalı: Haritayı kapatın. O daracık, arnavut kaldırımlı sokaklara dalın. O rengarenk, cumbalı, ahşap Odunpazarı Evlerinin arasında kaybolun. Her köşede farklı bir butik otel, kafe, müze veya atölye keşfedeceksiniz.
Orijinal “Çibörek” (Çiğ Değil!) Yiyin
Bu, Eskişehir’in Kırım Tatar kültüründen mirası olan, imzasıdır. Adı “çiğ” (pişmemiş) börek değil, Kıpçak lehçesinde “lezzetli, güzel börek” anlamına gelen “çi” börektir.
Ne Yapmalı: Bu işin ustası olan otantik Tatar restoranlarına (Örn: Papağan Çibörek) gidin. O incecik açılmış, içi kıymalı, sıcak ve yağ çekmemiş böreği sipariş edin. Genellikle 5’li porsiyonlar halinde gelir ve elle yenir. Yanına mutlaka köpüklü bir ayran söyleyin.
Sazova Parkı’ndaki “Masal Şatosu”na Hayran Kalın
Burası, Türkiye’nin “Disneyland”ıdır. Bilim, Sanat ve Kültür Parkı olan Sazova, 7’den 70’e herkesin hayal dünyasını zenginleştiren devasa bir komplekstir.
Ne Yapmalı: Parka gidin ve o muazzam, Türkiye’nin farklı kulelerinden (Galata, Yivli Minare vb.) ilham alınarak tasarlanmış Masal Şatosunun önünde fotoğraf çektirin. Ardından, Korsan Gemisine tırmanın, Bilim Deney Merkezini gezin ve Japon Bahçesinde huzur bulun.
Yılmaz Büyükerşen Balmumu Heykeller Müzesi’nde “Ünlülerle” Tanışın
Burası, Türkiye’nin ilk ve en ünlü “Madame Tussauds” benzeri müzesidir. Belediye Başkanı Yılmaz Büyükerşen’in bizzat yaptığı veya denetlediği yüzlerce heykel sergilenir.
Ne Yapmalı: Odunpazarı’ndaki bu müzeye girin. Atatürk’ten yerli ve yabancı sanatçılara, siyasetçilerden tarihi karakterlere kadar birçok ünlü ismin balmumu heykeliyle fotoğraf çektirin. (Gelirlerinin kız çocuklarının eğitimine bağışlandığını bilmek, gezinizi daha da anlamlı kılacaktır.)
Çağdaş Cam Sanatları Müzesi’nde “Ateşin Dansı”nı İzleyin
Odunpazarı’nın tarihi konaklarından birinde, Türkiye’nin ilk cam sanatları müzesi yer alır.
Ne Yapmalı: O tarihi konağın odalarını gezin. Yerli ve yabancı sanatçıların camla yarattığı o muazzam, rengarenk ve zarif sanat eserlerine hayran kalın. Eğer şanslıysanız, atölye bölümünde bir cam üfleme gösterisine (workshop) denk gelebilirsiniz.
Kurşunlu Külliyesi’nde “Lületaşı” Sanatına Dokunun
Odunpazarı’nın zirvesindeki bu 16. yüzyıl Osmanlı külliyesi (cami, medrese, kervansaray), günümüzde şehrin sanat ve zanaat merkezidir.
Ne Yapmalı: Külliyenin o sakin avlusuna girin. Medrese odalarında, Türkiye’nin tek Lületaşı Müzesini gezin. O beyaz “deniz köpüğü” taşının, pipodan takıya nasıl bir sanat eserine dönüştüğünü görün.
Atlıhan Çarşısı’nda Lületaşı Ustalarını İzleyin ve Alışveriş Yapın
Kurşunlu Külliyesi’nin hemen yanındaki bu tarihi han (kervansaray), lületaşı zanaatkarlarının toplandığı yerdir.
Ne Yapmalı: Hanın avlusuna girin. Küçük dükkanlarda oturan ustaların, o beyaz taşı nasıl sabırla oyduğunu, yonttuğunu izleyin. Eskişehir’den alınacak en otantik hediye olan el yapımı bir lületaşı pipo, tesbih veya takıyı buradan alın.
Türkiye’nin İlk Otomobili “Devrim”i Ziyaret Edin
Burası, Türkiye’nin sanayi tarihindeki en gururlu ama en hüzünlü anılardan birinin anıtıdır. 1961’de, Eskişehir’deki demiryolu fabrikasında (TÜLOMSAŞ) sadece 135 günde üretilen ilk yerli otomobil…
Ne Yapmalı: TÜLOMSAŞ’ın (yeni adıyla TÜRASAŞ) bahçesindeki özel camekanlı bölümde sergilenen o meşhur Devrim arabasını görün. O “Benzini bitti” hikayesinin ardındaki o muazzam mühendislik başarısına ve emeğe saygı duruşunda bulunun.
“Balaban Köfte” ile Bir Porsiyon Lezzet Patlaması Yaşayın
Bu, Eskişehir’in diğer imza lezzetidir. Bursa’nın İskender’ine bir Ege/Trakya cevabı gibidir. Altında tırnak pide, üzerinde yoğurt, salçalı sos ve en üstte ızgara köfte…
Ne Yapmalı: Bu işin ustası olan esnaf lokantalarına (Örn: Fahrettin Usta, Esnaf Sarayı’ndakiler) gidin. O köftenin, yoğurt ve kızgın tereyağıyla buluştuğu bu doyurucu lezzeti, yanında közlenmiş biberle birlikte tadın.
“Adalar” Barlar Sokağı’nda Şehrin Genç Enerjisini Hissedin
Eskişehir’in neden “Öğrenci Şehri” olduğunu anlamak için Porsuk’un “Adalar” denilen bölgesinde, özellikle akşam saatlerinde yürümelisiniz.
Ne Yapmalı: Porsuk kenarına sıralanmış o yüzlerce kafe, pub ve restoranın önünden geçin. O cıvıl cıvıl, genç ve dinamik kalabalığın arasına karışın. Bir mekana oturun veya sadece Porsuk kenarında oturup şehrin o enerjisini içinize çekin.
Kentpark’ta “Bozkırın Plajı”nda Yüzün (veya Yürüyün)
Eskişehir’in “çılgın projelerinden” biri. Burası, bozkırın ortasında, Porsuk’tan beslenen gerçek bir yapay plaja sahip.
Ne Yapmalı: Eğer yaz aylarındaysanız, mayonuzu alın ve o olimpik havuzun veya yapay denizin keyfini çıkarın. Mevsimi değilse bile, o muazzam peyzajlı parkın içinde, göletlerin kenarında yürüyüş yapın.
Eti Arkeoloji Müzesi’nde Binlerce Yıllık Tarihe Dokunun
Burası, Türkiye’nin en modern ve en iyi tasarlanmış özel müzelerinden biridir.
Ne Yapmalı: O ödüllü, modern binaya girin. Frigya’dan (Yazılıkaya/Midas) çıkarılan eserleri, Hitit ve Roma dönemi kalıntılarını ve bölgenin binlerce yıllık arkeolojik hafızasını, o muazzam sergileme teknikleriyle keşfedin.
Haller Gençlik Merkezi’nde Tarihi Bir Hal Binasında Mola Verin
Eskişehir’in bir diğer muazzam dönüşüm projesi. 19. yüzyıldan kalma tarihi Yaş Sebze ve Meyve Hali, restore edilerek bir sosyal merkeze dönüştürülmüş.
Ne Yapmalı: O tarihi binanın içine girin. O yüksek tavanlı atmosferde, küçük hediyelik eşya dükkanlarını, pastaneleri ve kafeleri görün. Şehrin meşhur bozasını burada tadın veya bir kahve molası verin.
OMM – Odunpazarı Modern Müze’de Sanatın Zirvesine Çıkın
Burası, Eskişehir’i sadece Türkiye’de değil, dünyada bir “sanat destinasyonu” haline getiren yerdir. Dünyaca ünlü Japon mimar Kengo Kuma tarafından tasarlanan bu ahşap bina, başlı başına bir sanat eseridir.
Ne Yapmalı: Odunpazarı’ndaki bu mimari harikayı görün. İçine girin ve Türkiye’den ve dünyadan modern sanatçıların o muazzam, ufuk açıcı sergilerini (kalıcı ve geçici) gezin.
“Doktorlar Caddesi”nde Şehrin Ritimini Yakalayın
Burası, Eskişehir’in modern alışveriş ve buluşma merkezidir (İsmet İnönü Caddesi).
Ne Yapmalı: Trafiğe kapalı bu ana arterde, o nostaljik tramvayların geçişini izleyerek yürüyün. Mağazalara bakın, bir bankta oturun ve şehrin gündelik, modern ritmini hissedin.
“Met Helvası” Alın ve Eve Götürün
Eskişehir’in en meşhur, en otantik tatlı hediyeliği. Un, yağ, şeker ve nohut mayası ile yapılan, pişmaniyeye benzeyen ama daha tok, lif lif ayrılan bir helvadır.
Ne Yapmalı: Çarşıdaki tarihi helvacılara gidin. O pamuk gibi görünen, “met” (çubuk) şeklinde kesilerek satılan helvanın tadına bakın ve bu nostaljik lezzeti evinize götürün.
Tarihi Bir Odunpazarı Konağında Konaklayın
Eskişehir deneyimini tam olarak yaşamak için, modern bir otel yerine bu tarihi konakları tercih edin.
Ne Yapmalı: O 300 yıllık, ahşap kokulu, restore edilmiş konaklardan (butik oteller) birinde bir gece geçirin. Sabah, o tarihi avluda kahvaltı yapmanın ve pencerenizden arnavut kaldırımlı sokakları izlemenin keyfini çıkarın.
Sonuç olarak;
Eskişehir’de ne yapılır sorusunun cevabı, bu şehrin “imkansızı başaran” ruhunda gizlidir. Bir yanda Porsuk’ta süzülen bir gondolun zarafeti, diğer yanda Odunpazarı’nın 700 yıllık tarihi; bir yanda Devrim arabasının gururu, diğer yanda Masal Şatosu’nun neşesi… Eskişehir, size bir şehirden çok daha fazlasını, “model bir yaşam alanı”nın nasıl olabileceğine dair bir ilhamı vaat eder.
