Hatay’da Ne Yapılır? Mutlaka Yaşamanız Gereken 20 Harika Deneyim

Hatay’da ne yapılır diye sorduğunuzda, alacağınız cevap bir “Künefe” tepsisinin cızırtısında, bir “Tepsi Kebabı”nın kokusunda ve dünyanın en büyük mozaik müzelerinden birinin taşlarında gizlidir. Burası, Ezan, Hazzan ve Çan sesinin birbirine karıştığı, hoşgörünün ve lezzetin anavatanıdır.

Bu kadim şehir, tarihinde birçok zorluk görmüş ve 2023 depremlerinde derin yaralar almıştır. Ancak Hatay’ın ruhu; kültürü, tarihi ve eşsiz lezzetleriyle ölümsüzdür. Bu şehri ziyaret etmek, sadece bir gezi değil, aynı zamanda binlerce yıllık bir mirasa ve onun güçlü insanlarına bir saygı duruşu ve “yeniden doğuşuna” bir destektir.

Hatay’da Ne Yapılır? “Medeniyetler Sofrası”nda Yaşanacak 20 Unutulmaz Deneyim

İşte size bu eşsiz şehirde, “görmek” ile yetinmeyip “yaşamanızı” sağlayacak, sınır tanımayan, eylem dolu bir rehber.

Çanakkale’de Ne Yapılır? Mutlaka Yaşamanız Gereken 28 Harika Deneyim

×

1. Orijinal “Kilis Tava” Değil, “Tepsi Kebabı”nı Fırına Verin

Bu, Hatay’daki bir numaralı eylemdir. Bu bir yemek değil, bir ritüeldir. Önce mahalledeki kasabınıza gidersiniz. Eti sizin için zırhla çeker, sebzelerle (biber, sarımsak, patlıcan) harmanlar ve o meşhur bakır tepsiye yayar.

Ne Yapmalı: O tepsiyi kasaptan alın ve hemen yandaki tarihi taş fırına (ekmek fırını) götürün. Ustanın, sizin tepsinizi o devasa odun ateşine sürmesini izleyin. 20 dakika sonra, etin yağının sebzelerle buluştuğu o cızırdayan, dumanı tüten tepsinizi alın. Yanında gelen taze, sıcak tırnak pideyi o tepsinin yağına bana bana yiyin. Bu, Kilis gastronomisinin zirvesidir.

2. “Künefe”yi Közde, Sıcak Sıcak ve Yerinde Yiyin

Bu tatlının anavatanındasınız. Bildiğiniz tüm künefeleri unutun. Orijinal Hatay künefesi, köz ateşinde, bakır tepside ağır ağır pişer, peyniri uzadıkça uzar ve şerbeti tam kıvamındadır.

Ne Yapmalı: Özellikle Uzun Çarşı civarındaki o meşhur, salaş künefecilere (Örn: Çınaraltı Künefe – Yusuf Usta) gidin. O közde pişen tepsinin başında bekleyin. Önünüze gelen o sıcak, bol fıstıklı ve peynirli lezzeti, yanında bir bardak süt ile birlikte tadın.

3. “Kağıt Kebabı”nı Orijinal Fırınında Tadın

Tepsi kebabının bir diğer versiyonu olan bu kebap, etin sebzelerle harmanlanıp, yağlı bir kağıt üzerinde, taş fırında pişirilmesiyle yapılır. Daha az yağlı, daha çok et tadı odaklıdır.

Ne Yapmalı: Yine bir kasap-fırın kombinasyonunu tercih edin. O kağıdın içinde, kendi buharıyla pişen etin ve sebzelerin kokusunu içinize çekin.

4. Kahvaltıda “Biberli Ekmek” (Katıklı) Kokusuyla Uyanın

Hatay kahvaltısının imzasıdır. Fırınların sabah saatlerinde yaptığı, üzerine biber salçası, zahter (kekik), sürk (çökelek) ve susam sürülmüş o incecik, çıtır hamur işi…

Ne Yapmalı: Sabahın erken saatlerinde, tarihi bir fırının önünden geçerken o baş döndürücü kokuyu takip edin. Fırından taze çıkmış o sıcak biberli ekmeği, yanında bir bardak çayla yiyin.

5. “Antakya Usulü Döner”in Sos Farkını Keşfedin

Bu, bildiğiniz dönerlere benzemez. Sırrı, o bol salçalı, sarımsaklı, hafif acı ve bol naneli özel sosundadır. Dürümün içine sadece döner, sos ve maydanoz konur.

Ne Yapmalı: Çarşı içindeki meşhur dönercilere (Örn: Dönerci Tacettin) gidin. “Bol soslu bir dürüm” isteyin ve o lezzet patlamasını yaşayın.

6. Soğuk Mezelerin Şahı “Humus”u ve “Mütebbel”i Tadın

Humus Hatay’da bir sanattır. Genellikle sıcak, üzerinde tereyağı ve çam fıstığıyla (veya pastırmayla) servis edilir.

Ne Yapmalı: Esnaf lokantalarında veya meze evlerinde, o pürüzsüz kıvamdaki humusun ve közlenmiş patlıcanla yapılan Mütebbelin (Babagannuş) tadına bakın.

7. “Kerebiç” Tatlısını O “Beyaz Köpük” ile Yiyin

Mersin ve Kilis’te de olan bu tatlı, Hatay’da da bir klasiktir. İçi fıstıklı veya cevizli, irmikli bir kurabiye (mamul) ve onun ayrılmaz parçası olan o beyaz köpük…

Ne Yapmalı: O meşhur çöven köpüğünü (Gerebiç köpüğü) ayrı bir kapta isteyin. O çıtır kurabiyeyi, o bitkisel, tatlımsı köpüğe bana bana yiyin.

8. Yaz Sıcağında “Haytalı” (Bici Bici) ile Serinleyin

Hatay’ın en meşhur sokak tatlısı. Nişasta muhallebisi, buz parçaları, gül suyu ve dondurmanın muhteşem buluşması.

Ne Yapmalı: Sıcak bir günde, Affan Kahvesi gibi tarihi bir mekana oturun veya sokak satıcılarından bir kase “Haytalı” alın ve o buz gibi, ferahlatıcı lezzetle serinleyin.

9. Hatay Arkeoloji Müzesi’nde “Mozaik Koleksiyonu”na Hayran Kalın

Burası, bir müzeden çok, bir sanat şölenidir. Dünyanın en büyük ikinci mozaik koleksiyonuna ev sahipliği yapar.

Ne Yapmalı: O devasa, modern müzeye gidin ve o muazzam zenginlikteki Roma ve Bizans mozaiklerine (Örn: “Sarhoş Dionysos”, “Supinaz Mozaiği”) hayran kalın. O taş parçalarının nasıl birer resim tablosuna dönüştüğünü görün.

10. Dünyanın İlk Mağara Kilisesi Olan “St. Pierre”e Tırmanın

Burası, Hristiyanlık tarihinin en önemli hac noktalarından biridir. Hz. İsa’nın havarilerinden Aziz Petrus’un (St. Paul) ilk vaaz verdiği ve “Hristiyan” adının ilk kez kullanıldığı yer olduğuna inanılır.

Ne Yapmalı: Şehrin dışındaki bu dağa tırmanın. O mütevazı ama derin maneviyatı olan mağara kilisesine girin. Ardından, kilisenin tepesinden o muazzam Antakya manzarasını izleyin.

11. Anadolu’nun İlk Camisi “Habib-i Neccar”ın Maneviyatını Hissedin

Burası, Anadolu’da inşa edilen ilk cami olarak kabul edilir. Hz. İsa’nın havarilerine ilk inanan ve bu uğurda şehit olan Habib-i Neccar’ın adını taşır.

Ne Yapmalı: (Not: Cami, 2023 depreminde ağır hasar görmüştür). Şehrin merkezindeki bu manevi kalbi ziyaret edin. Avlusundaki şadırvanı ve Hz. Yahya ile Hz. Yunus’un makamlarının olduğuna inanılan türbeleri görün. Bu, şehrin inanç hafızasına bir saygı duruşudur.

12. Tarihi Uzun Çarşı’da “Esnaf Ruhu”nu Yaşayın ve Kaybolun

Burası Hatay’ın kalbidir. Binlerce dükkanın, hanın, hamamın bulunduğu, kaybolmanın bir keyif olduğu, yaşayan bir tarih.

Ne Yapmalı: (Not: Çarşı da depremde büyük yara almıştır, ancak esnafı ruhunu yaşatmak için çabalamaktadır). O daracık sokaklara dalın. Künefecilerin, baharatçıların (Zahter kokuları), sabuncuların (Defne/Garlı Sabun) ve o meşhur fırınların arasından geçin.

13. Eski Antakya Evleri Arasında (Zenginler) Dolaşın

Asi Nehri’nin ikiye ayırdığı şehrin eski yakasında, o meşhur, avlulu (hayatlı), zarif taş konakların olduğu sokaklarda yürüyün.

Ne Yapmalı: O daracık “Zenginler Mahallesi” sokaklarına girin. O yüksek taş duvarların ardındaki serin avluları, cumbalı konakları fotoğraflayın. Restore edilmiş bazı konakların (günümüzde otel veya kafe) kapısından içeri bir göz atın.

14. “Asi Nehri”nin Ters Akışını İzleyin

Şehrin ortasından geçen efsanevi nehir. Lübnan’dan doğar, Suriye’yi geçer, Hatay’dan denize dökülür ama tersine (güneye değil, kuzeye) akar.

Ne Yapmalı: Nehrin üzerindeki tarihi köprülerden (veya yeni yapılan Teleferikten) bu ilginç akışı ve nehrin şehirle nasıl bir bütün olduğunu izleyin.

15. Harbiye (Daphne) Şelaleleri’nin Altında Serinleyin

Mitolojide, “Defne” ağacına dönüşen Daphne’nin gözyaşları olduğuna inanılan yer. Antik çağın zevk ve sefa merkezi.

Ne Yapmalı: Şehrin hemen dışındaki bu yemyeşil vadiye gidin. O irili ufaklı şelalelerin su sesi eşliğinde, defne ağaçlarının altında yürüyüş yapın. Akşam, şelalenin üzerine kurulmuş restoranlarda meze ve kebap ziyafeti çekin.

16. Samandağ’daki “Titus Tüneli”nde (ve Beşikli Mağara) Yürüyün

Burası bir mühendislik harikasıdır. Roma döneminde, limanı sellerden korumak için, kölelerin dağı delerek açtığı 1.4 kilometrelik devasa bir su tüneli.

Ne Yapmalı: O devasa, el oyması tünelin içinde yürüyün. Fenerinizi açın ve o karanlık dehlizlerde 2000 yıl öncesinin emeğine hayran kalın. Hemen yanındaki, kayalara oyulmuş, sütunlu Beşikli Mağarayı (Kral Mezarları) da mutlaka görün.

17. Hıdırbey Köyü’ndeki 3000 Yıllık “Musa Ağacı”na Sarılın

Bir doğa anıtı ve yaşayan bir efsane. Hz. Musa’nın, asasını buraya diktiğine ve asanın yeşererek bu devasa çınar ağacına dönüştüğüne inanılır.

Ne Yapmalı: Samandağ’a bağlı bu köye gidin. O 7.5 metre gövde çapına sahip, devasa ağacın gölgesinde oturun. Ağacın içindeki doğal boşluğa (bir zamanlar berber dükkanıymış) bakın ve bu ölümsüz ağacın hikayesini dinleyin.

18. “Vakıflı Köyü”nde (Tek Ermeni Köyü) Hoşgörüyü Tadın

Burası, Türkiye’de kalan son Ermeni köyüdür. Muazzam bir hoşgörü ve kültür anıtıdır.

Ne Yapmalı: Musa Ağacı’nın hemen yakınındaki bu köye gidin. Köyün kilisesini ziyaret edin. Köy kahvesinde oturun ve köylülerle sohbet edin. Onların yaptığı ev yapımı reçellerden (ceviz, turunç) ve likörlerden mutlaka alın.

19. Orijinal “Defne (Garlı) Sabunu” Alışverişi Yapın

Hatay’ın en doğal, en meşhur hediyeliği. Defne ve zeytinyağından yapılan bu sabun, saç ve cilt için bir şifa deposudur.

Ne Yapmalı: Uzun Çarşı’daki sabunculara gidin. O yeşil, mis kokulu sabun kalıplarından (özellikle “eski” olanlar daha makbuldür) mutlaka alın.

20. Kahvaltıda “Zahter” (Kekik Salatası) Yiyin

Burası zahterin (dağ kekiği) anavatanıdır.

Ne Yapmalı: Kahvaltıda, o taze zahterin, nar ekşisi, zeytinyağı, domates ve soğanla harmanlandığı o muazzam zahter salatasını deneyin. Veya kuru zahteri zeytinyağına banarak yiyin.

Hatay’da ne yapılır sorusunun cevabı, bu şehrin size sunduğu o “bütüncül” ziyafette gizlidir. Burası, sadece midenizi değil, gözünüzü mozaiklerle, ruhunuzu maneviyatla, zihninizi ise binlerce yıllık tarihle doyuran, dünyanın en özel şehirlerinden biridir.