Karaman Kışın Gezilecek Yerler: Karadağ’ın Yılkı Atları ve Mağaralar

Şehrin tam kalbinde, etrafı geniş bir höyükle çevrili olarak asırlardır vakur bir şekilde ayakta duran bu devasa Selçuklu ve Karamanoğlu garnizonu, kış mevsiminde o sarımtırak kesme taşlarının üzerine düşen karlar ve dondurucu bozkır rüzgarlarıyla tam bir Orta Çağ destanına bürünmektedir. İç kaledeki o asırlık burçların arasına sığınarak karlar altındaki Karaman ovasını kuşbakışı izlemek; ziyaretçileri medeniyetlerin bu amansız coğrafyada doğanın yıkıcı gücüyle nasıl bir mimari inatlaşmaya girdiğini sarsıcı bir şekilde tefekkür etmeye davet etmektedir.

Taşkale kasabasının o sarp ve devasa kireçtaşı kayalıklarına bir arı kovanı gibi oyulmuş olan bu 250’den fazla antik depo, kış aylarında siyah/gri kayalıkların üzerine düşen beyaz kar örtüsüyle birleştiğinde adeta fantastik bir yeraltı şehri manzarasını andırmaktadır. Dışarıdaki dondurucu rüzgara inat, yaz kış sabit bir sıcaklığa sahip olan bu kaya oyuklarında asırlardır tahıl saklama geleneğinin devam ettiğini görmek; doğanın o acımasız soğuğunu nasıl eşsiz ve doğal bir yalıtım sistemine çevirdiğini kanıtlayan olağanüstü bir tarımsal mimari şölenidir.

Taşkale yolu üzerinde, Yeşildere vadisine hakim sarp bir kireçtaşı yamaçta yer alan ve tamamen insan eliyle oyulmuş bu beş katlı antik kaya şehri; dışarıda lapa lapa kar yağarken veya eksi derecelerdeki o keskin İç Anadolu ayazı hüküm sürerken, içine girdiğiniz anda sizi karşılayan o yalıtımlı, ılık havasıyla eşsiz bir sığınak sunmaktadır. Mağaranın o loş, birbirine dikey tünellerle bağlanan dehlizlerinde el feneri ışığında yürümek; erken Hristiyanlık döneminde insanların kışın o sert şartlarından korunmak için kayaların bağrını nasıl devasa bir metropole dönüştürdüğünü efor sarf etmeden tecrübe etme imkanı vermektedir.

Taşkale kasabasına çok yakın bir konumda yer alan ve 1356 metre uzunluğuyla büyüleyen bu devasa karstik dehliz, kış mevsiminin dışarıdaki sertliğinden tamamen izole bir yeraltı dünyası sunmaktadır. Dışarıda eksi derecelerde kar fırtınası varken, içeriye girdiğiniz an sizi saran o ılıman ve sabit mağara havasında, muazzam aydınlatılmış sarkıt ve dikitlerin oluşturduğu kristal ormanların arasında yürüyüş yapmak; macera arayanlar için Karaman kışının o evcilleştirilemez soğuğuna karşı en lüks ve sıcak jeolojik kaçış noktasıdır.

Şehrin tam kalbinde, Karamanoğlu mimarisinin o zarif ve sarsılmaz estetiğini yansıtan bu anıtsal medrese; kış aylarının o gri ve bulutlu gökyüzü altında, muazzam taş oymalı taç kapısı ve açık avlusuyla son derece ağırbaşlı, hüzünlü ve estetik bir ilim sığınağı olarak yükselmektedir. Dondurucu bozkır rüzgarlarından kaçıp, bu asırlık taş kemerlerin altına sığınmak ve restore edilmiş revakların o korunaklı gölgelerinde yürümek; geçmişin o telaşsız, ilim dolu ve estetik kış günlerini ziyaretçilerin ruhunda derin bir sükunetle yeniden canlandırmaktadır.

Karaman Ovası’nın ortasından devasa bir sönmüş volkan olarak yükselen Karadağ’ın yamaçlarına dağılmış bu efsanevi Bizans manastır ve kilise kalıntıları, kış mevsiminde metrelerce karın altında kalarak tam bir “kayıp şehir” ve epik bir inziva merkezine dönüşmektedir. Dondurucu dağ rüzgarlarının o kesme taştan yapılma yıkık apsisler ve kemerler arasında çıkardığı uğultuyu dinleyerek o ıssız tepelerde yürümek; medeniyetlerin doğa ve zaman karşısındaki o kaçınılmaz, acımasız sonunu kışın o derin, melankolik atmosferinde sarsıcı bir şekilde hissettirmektedir.

Dışarıdaki o dondurucu ve bıçak gibi kesen bozkır ayazından kaçıp, şehrin 10 bin yıllık köklü geçmişine sımsıcak bir ortamda sığınmak isteyenler için tasarlanmış olan bu modern müze binası, kış aylarında şehir içi kültür gezilerinin en konforlu ve en zengin durağıdır. İklimlendirilmiş salonlarda sergilenen Canhasan Höyüğü’nün o binlerce yıllık neolitik buluntularını, Manazan Mağaraları’ndan getirilen o meşhur ve hüzünlü “Manazan Güzeli” mumyasını üşümeden incelemek; ziyaretçilere efor sarf etmeden inanılmaz sarsıcı ve entelektüel bir arkeolojik kış yolculuğu yaşatmaktadır.

19. yüzyıl Osmanlı sivil mimarisinin o estetik, ahşap karkaslı ve gösterişli şaheserlerinden biri olan bu iki katlı konak, dışarıda lapa lapa kar yağarken veya keskin Karaman ayazı eserken şehrin o köklü etnografik geçmişine sımsıcak bir ortamda sığınmak için kusursuz bir kapalı alan durağıdır. Ahşap merdivenlerin gıcırtısı eşliğinde üst katlara çıkarak, eski Karaman kışlarının o sobalı, samimi yaşam kültürünü yansıtan kalem işi süslemeli odalarında dolaşmak; ziyaretçileri modern çağın betonarme soğukluğundan söküp alarak, Anadolu insanının o estetik ev içi yaşantısına doğru harika bir zaman yolculuğuna çıkarmaktadır.

Şehrin tam kalbinde, geniş bir meydanın karşısında asırlardır inancın ve maneviyatın omuz omuza verdiği bir noktada yükselen bu tarihi ibadethane, kış aylarının o gri gökyüzü altında, kalın kesme taş duvarları ve kurşun kaplı kubbesiyle son derece ağırbaşlı ve sarsılmaz bir sığınak gibi durmaktadır. Dondurucu rüzgarlardan kaçıp, caminin içindeki o loş, sıcak ve dingin atmosfere adım atmak ve Mevlana Celaleddin Rumi’nin annesinin (Mümine Hatun) türbesinde manevi bir sükunete dalmak; asırlar boyunca bu ulu çatının altında edilen kışlık duaların koruyucu gücünü ziyaretçilere sımsıcak bir şekilde hissettirmektedir.

Karaman’ın o tarihi sokaklarına gizlenmiş ve büyük mutasavvıf, Türk dilinin halk ozanı Yunus Emre’ye atfedilen bu sade ve anıtsal kompleks; kış aylarında o taş mimarisine düşen karlar ve dondurucu rüzgarlarla tam bir dervişane yalnızlığa bürünmektedir. Dışarıdaki soğuğa inat o tarihi taç kapıdan geçerek, Yunus Emre’nin o sevgi ve barış dolu felsefesini bu asırlık taş duvarların ardında yatan sandukalar başında tefekkür etmek; ziyaretçilere Anadolu’nun o zorlu ve çetin kış şartlarında bile insan sevgisinin nasıl sımsıcak kaldığını gösteren muazzam bir ruhani duraktır.

Toros Dağları’nın sarp ve dondurucu zirveleri arasında gizlenmiş bu devasa baraj gölü, kış aylarında etrafındaki çam ormanlarının ve dik yamaçların karlar altında kalmasıyla kelimenin tam anlamıyla bir İskandinav fiyorduna dönüşmektedir. Suyun o inanılmaz turkuaz rengi, bembeyaz kar örtüsüyle buluştuğunda fotoğrafçılar için gerçeküstü bir kontrast yaratır; kışın o mutlak sessizliğinde göl kenarında yürümek, doğanın bu ıssız, soğuk ve maskülen güzelliği karşısında insana derin bir tefekkür ve huzur vermektedir.

Ermenek’in sarp ve karlı yamaçlarına asırlardır tutunan bu anıtsal Karamanoğlu eseri, kışın o dondurucu Toros rüzgarlarına karşı koyan devasa kesme taş mimarisiyle son derece ağırbaşlı, izole ve tarihi bir sığınaktır. İlk büyük Karamanoğlu medresesi olan bu yapının açık avlusuna düşen karlar, o muazzam taş işlemelerini ve taç kapıyı daha da belirginleştirir; dondurucu ayazdan kaçıp o karanlık tonozların ve öğrenci hücrelerinin arasına sığınmak, tarihin ilim dolu sıcaklığına sarsıcı bir yolculuktur.

Asırlık devasa çınar ağaçlarının gölgesinde, gürül gürül akan derelerin etrafına kurulan bu tarihi doğa pazarı, kış mevsiminde suların kısmen donması ve ağaçların beyaz bir örtüye bürünmesiyle ıssız, pastoral bir kış masalına dönüşmektedir. Yazın o panayır kalabalığından tamamen arınmış bu vadide, su değirmenlerinin o nostaljik sesini dinleyerek yürümek ve kar altındaki o eski ahşap dükkanların yalnızlığını fotoğraflamak, Karaman’ın o el değmemiş doğasında unutulmaz bir kış inzivasıdır.

Karaman merkeze çok yakın bir vadide yer alan ve Hristiyanlık döneminden kalma bir kiliseyken İslami dönemde camiye çevrilen bu kızıl taşlı yapı, kış aylarında o ıssız köy dokusu içinde muazzam bir inanç sentezi sunmaktadır. Karlar altındaki o sivri kubbeli ve haç planlı mimarisiyle dondurucu rüzgarlara direnen bu tarihi ibadethanenin o loş, mistik ve çok kültürlü atmosferine adım atmak, Anadolu’nun o hoşgörü dolu geçmişini iliklerinize kadar hissettirmektedir.

Toroslar’ın o bıçak gibi kesen kuru ayazında veya Karadağ’ın karlı yamaçlarında harcanan enerjiyi, Karaman’ın o bol tahıllı, etli ve sımsıcak lezzetleriyle geri kazanmak, bu yorucu kış tatilinin tartışmasız en ısıtıcı ve efsanevi finalidir. Dışarıdaki eksi derecelerden kaçıp, patlıcan ve kuzu etiyle güveçte pişen dumanı tüten “Callı” yemeğini tatmak; ardından İç Anadolu kışlarının o vazgeçilmez, acı ve şifalı ritüeli “Arabaşı Çorbası”nı soğuk hamuruyla birlikte yutarak bedeni şarj etmek, vücudun kış soğuğuna karşı ihtiyaç duyduğu tüm zırhı anında kuşanmaktır.