Van Kışın Gezilecek Yerler: Akdamar’ın Beyaz Hüznü ve Donmuş Muradiye

Van Gölü’nün o dondurucu ve uçsuz bucaksız lacivert suları üzerinde, etrafı metrelerce karla kaplı Artos Dağları ile çevrili bu masal adasına kış aylarında tekneyle gitmek kelimenin tam anlamıyla destansı bir yolculuktur. Adanın beyaz örtüsü içinden kızıl taşlarıyla yükselen o anıtsal kilisenin dış cephesindeki İncil ve Tevrat kabartmalarını kışın o solgun, hüzünlü ışığı altında incelemek; sivil dünyadan tamamen izole olmuş, mistik ve unutulmaz bir Doğu Anadolu kış inzivası sağlamaktadır.

Bendimahi Çayı üzerinde yer alan ve yazın gürül gürül akan bu coşkun doğa harikası, kış mevsiminde eksi 20 dereceleri bulan o amansız Van ayazıyla tamamen donarak metrelerce uzunluğunda devasa kristal sarkıtlara dönüşmektedir. Bembeyaz bir buzdan şatoyu andıran bu şelalenin o dondurucu sessizliği önünde durup, asma köprü üzerinden o heykelsi buz kütlelerini fotoğraflamak; insanın doğanın gücü ve heykeltıraşlık sanatı karşısındaki tarifsiz hayranlığını zirveye taşıyan, ekstrem ve epik bir kış deneyimidir.

Artos Dağı’nın o sarp ve dondurucu eteklerine kurulan bu modern tesis, kış aylarında sadece kristal toz kar üzerinde süzülme imkanı vermekle kalmaz; aynı zamanda kayak yaparken doğrudan o devasa, lacivert Van Gölü’nü kuşbakışı izleme lüksü sunar. Deniz (göl) manzaralı nadir kayak merkezlerinden biri olan bu tesiste efor sarf edip, ardından ahşap kafeteryanın sıcak ortamına sığınarak o bembeyaz pistlerin gölün sularıyla birleştiği o efsanevi manzarayı seyretmek paha biçilemez ve bütçe dostu bir kış ayrıcalığıdır.

Dışarıdaki o dondurucu ve bıçak gibi kesen Doğu Anadolu ayazından kaçıp, insanlık tarihinin en gizemli medeniyetlerinden birine sımsıcak bir ortamda sığınmak isteyenler için tasarlanmış olan bu modern, devasa müze binası, kış aylarında şehir içi kültür gezilerinin en konforlu durağıdır. İklimlendirilmiş salonlarda sergilenen o muazzam Urartu takılarını, çivi yazılı kitabeleri, aslan heykellerini ve tunç kemerleri üşümeden incelemek; ziyaretçilere 3000 yıl öncesinin o görkemli maden ustalarının dünyasına efor sarf etmeden, lüks bir zaman yolculuğu yaşatmaktadır.

Gürpınar ilçesinde, sarp ve dik bir kaya kütlesinin üzerine adeta bir kartal yuvası gibi kondurulmuş olan bu devasa Orta Çağ garnizonu, kış mevsiminde etrafındaki bozkırın karlar altında kalmasıyla tam bir “Yüzüklerin Efendisi” dekoruna dönüşmektedir. Dondurucu dağ rüzgarlarının o ihtişamlı surlar ve aslan kabartmalı tarihi demir kapılar arasında çıkardığı uğultuyu dinleyerek kaleye tırmanmak; geçmiş medeniyetlerin bu amansız coğrafyada doğanın yıkıcı gücüyle nasıl bir mimari inatlaşmaya girdiğini sarsıcı bir şekilde hissettirmektedir.

Şehrin hemen kıyısında devasa bir kireçtaşı kayalığı olarak yükselen ve Urartuların 3000 yıllık başkenti olan bu sarp garnizon, kış aylarında karlar altında kaldığında Van Gölü’nün o gri sularıyla muazzam, melankolik bir silüet oluşturmaktadır. Dondurucu rüzgarlar eşliğinde o antik taş basamakları tırmanıp, Urartu krallarının kaya mezarlarına ve çivi yazılı anıtlarına bakarak aşağıda yatan o uçsuz bucaksız beyaz şehri ve gölü kuşbakışı izlemek; ziyaretçileri tarihin o geçit vermez ve efsanevi dönemlerine geri götüren epik bir tırmanıştır.

Doğu’nun o sert ve acımasız kış günlerinde dışarıda dolaşmak zorlaştığında, kapalı ve sımsıcak bir ortamda Van’ın en sevimli, endemik ev sahipleriyle vakit geçirmek kış tatiline inanılmaz bir neşe katar. Bir gözü mavi, diğer gözü kehribar rengi olan, suya girmeyi seven bu asil ve cana yakın bembeyaz kedileri kendi özel korunaklı yaşam alanlarında (villalarında) beslemek ve sevmek; hem çocuklar hem de hayvanseverler için o dondurucu havayı anında unutturan, kalpleri ısıtan bir mola noktasıdır.

Van Gölü kıyısında uzanan bu uzun sahil şeridi, kış mevsiminde gölün o sodalı sularının donmamasına rağmen kıyıya vuran dalgaların buz tutmasıyla inanılmaz pastoral ve sakin bir kışlık kordona dönüşmektedir. Dondurucu rüzgar eşliğinde iskelede yürüyüş yapıp, gölün o karanlık ufuk çizgisini ve kışlayan göçmen kuşları izlemek; ardından seyir terasına veya sahil kenarındaki camlı kafelere sığınarak sıcak bir çay eşliğinde bu vahşi deniz manzarasını fotoğraflamak metropol insanı için olağanüstü dinlendirici bir kışlık ritüeldir.

Gürpınar Ovası’na hakim sarp bir sırt üzerinde yer alan ve Urartu taş işçiliğinin o milimetrik, kusursuz ustalığını sergileyen bu antik krallık kalesi, kış aylarının o puslu gökyüzü altında inanılmaz ıssız ve dramatik bir yalnızlığa bürünmektedir. Ziyaretçilerin olmadığı o dondurucu sessizlikte, dünyanın ilk kanalizasyon sistemlerinden birini barındıran o devasa bazalt taş blokların arasında yürümek; tarihin o ihtişamlı mühendislik dehasını kışın o sert doğasıyla baş başa kalarak, derin bir saygıyla keşfetmenizi sağlamaktadır.

Artos Dağı’nın o metrelerce karla kaplı, bulutları delen heybetli zirvelerinin hemen gölgesinde yer alan bu anıtsal kümbet ve asırlık mezarlık, kış mevsiminde o beyaz örtünün ortasından yükselen kızıl Ahlat taşlarıyla tam bir Orta Çağ kış masalına dönüşmektedir. Dondurucu rüzgarların o zarif taş oymalarındaki bitkisel motiflere ve geometrik desenlere vurduğu anlarda, bu sükunet dolu tarihi mekanda yürüyüş yapmak; insanın zaman, inanç ve ölüm karşısındaki duruşunu o karlı atmosferin melankolisi içinde sarsıcı bir şekilde tefekkür ettirmektedir.

Van Kalesi’nin hemen güneyinde, Birinci Dünya Savaşı’ndaki yıkımın ardından karlar altında derin bir sessizliğe bürünen bu devasa antik harabeler bölgesi, kış mevsiminde o puslu ve melankolik atmosferiyle adeta hüzünlü bir hayalet şehri andırmaktadır. Dondurucu rüzgarların o yıkık kerpiç duvarlar arasında çıkardığı uğultuyu dinleyerek yürümek ve Mimar Sinan’ın eseri olan, restore edilerek ayağa kaldırılmış Hüsrev Paşa Camii’nin o taş kubbesi altına sığınıp manevi bir sükunet bulmak; savaşın acımasız yıkıcılığı ile inancın o sarsılmaz estetiğini aynı kış kadrajında ziyaretçilere sarsıcı bir şekilde hissettirmektedir.

Van Gölü’nün hemen doğusunda yer alan ve kış aylarında sularının kısmen donmasıyla devasa bir buzul aynasına dönüşen bu tektonik göl, dondurucu soğuklara meydan okuyan yerli kuş türleriyle tam bir kış belgeseline sahne olmaktadır. Bembeyaz kar örtüsünün ortasında, gölün o koyu lacivert ve gri sularında yiyecek arayan kuşların melankolik seslerini dinleyerek sessiz bir doğa yürüyüşü yapmak; medeniyetin gürültüsünden tamamen izole olmak ve Doğu Anadolu’nun o vahşi, el değmemiş kışlık ekosistemini iliklerine kadar hissetmek isteyen doğa ve fotoğraf tutkunları için eşsiz bir tabiat inzivasıdır.

Bendimahi Çayı’nın o sarp ve derin kayalıklarını birleştiren, asırlar boyunca kışın amansız fırtınalarına göğüs germiş bu incecik tarihi taş köprü, kış mevsiminde altından akan suların kısmen donması ve etrafının karla kaplanmasıyla kelimenin tam anlamıyla ürkütücü ve destansı bir Orta Çağ geçidine dönüşmektedir. Dondurucu rüzgarların o daracık taş kemerin altından geçerken çıkardığı korkutucu uğultuyu dinleyerek köprünün üzerinde durmak; geçmişte kervanların ve yolcuların bu acımasız kış şartlarında sarp vadileri nasıl aştığını ve doğanın yıkıcı gücüne nasıl meydan okuduğunu adrenalin yüklü bir atmosferde hissettirmektedir.

Dışarıdaki eksi 20 derecelere varan o keskin Van ayazından kaçıp, şehrin o köklü ve mis kokulu esnaf kültürüne sımsıcak bir ortamda sığınmak için tasarlanmış bu geleneksel çarşı bölgesi, kış aylarında şehir içi gastronomi gezilerinin en otantik ve iştah açıcı durağıdır. Dağlardan toplanan sirmo, mendo ve helis gibi otlarla harmanlanıp küplerde toprak altında aylarca bekletilmiş o meşhur “Van Otlu Peyniri”nin keskin kokuları arasında yürümek ve esnafın ikram ettiği sıcak demli kaçak çayı yudumlayarak sohbet etmek; Doğu Anadolu insanının o zorlu kış aylarındaki sıcak, samimi ve paylaşımcı kültürünü bizzat yaşatmaktadır.

Artos’un o dondurucu zirvelerinde veya donmuş Muradiye Şelalesi’nde harcanan eforu, yörenin o bol proteinli, tereyağlı ve zengin lezzetleriyle geri kazanmak, bu yorucu kış tatilinin tartışmasız en ısıtıcı ve damak çatlatan kapanışıdır. Eksi derecelerdeki sokaklardan çıkıp; murtuğa, kavut, otlu peynir ve taze tandır ekmeğiyle donatılmış o dumanı tüten, meşhur ve coğrafi işaretli devasa “Van Kahvaltısı” ile güne başlamak ve akşamında bol cevizli, akçabardak otlu, kavurmalı sımsıcak bir “Keledoş” yemeği ile bedeni şarj etmek, vücudun o amansız kış soğuğuna karşı ihtiyaç duyduğu tüm kalkanı anında örmektedir.