Malatya’da Ne Yapılır? Mutlaka Yaşamanız Gereken 17 Harika Deneyim

Bu, Malatya’daki bir numaralı, dünya çapında bir deneyimdir. Burası, Mısır Piramitleri’nden bile eski, M.Ö. 5000’lere dayanan, tarihteki ilk saray devleti yapısının, bürokrasinin ve muhasebenin doğduğu yerdir. O kerpiç sarayın kalıntılarına girin, duvarlardaki renkli figürleri ve o meşhur Aslanlı Kapının (replikaları) önünde durun. 7000 yıl önce bir kralın dünyaya hükmettiği noktadasınız.

Burası, şehrin asıl kalbidir. Efsanevi kahraman Seyyid Battal Gazinin memleketi olan bu tarihi yerleşkeyi, sur duvarlarını takip ederek yürüyerek gezin. Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı’nın izlerini taşıyan o daracık sokaklarda, bir zamanlar burada yaşanan kahramanlık hikayelerini hayal edin.

Battalgazi’nin içindeki bu Selçuklu şaheseri, Türkiye’de görebileceğiniz en farklı camilerden biridir. Klasik Osmanlı camilerinden farklı olarak İran Selçuklu mimarisindeki “dört eyvanlı” plana ve o muhteşem firuze ve patlıcan moru çinilerle süslenmiş tuğla minaresine ve kubbesine hayran kalacaksınız.

Battalgazi’nin tam kalbinde, 1637’de yapılmış bu devasa kervansarayın avlusuna girin. Bir zamanlar İpek Yolu tüccarlarının atlarını bağladığı, geceleri konakladığı o revaklı (kemerli) avluda oturun. Taş duvarların serinliğinde bir yorgunluk kahvesi için ve o tarihi atmosferi soluyun.

Bu, Malatya’nın imzasıdır ve bir kebaptan çok daha fazlasıdır. Kuzu etinin, sebzelerle birlikte yağlı bir kağıda sarılıp, mahalledeki taş fırınlara gönderilmesiyle yapılır. Orijinal bir “Malatya Fırın Lokantası”na gidin. Kağıt açıldığında çıkan o buharı ve kokuyu içinize çekin. Yanında gelen taze pideyi o etin suyuna bana bana yiyin.

Burası Malatya’nın altın borsasıdır. Dünyanın kayısı merkezi olan bu kapalı çarşıya (Şire Pazarı) girin. O baş döndürücü tatlı kayısı kokusunu içinize çekin. Tezgahlardaki onlarca çeşit kayısıyı (özellikle “gün kurusu” ve “islimli” farkını sorun) tadın. Ve mutlaka, o meşhur kayısı dönerini veya kayısı çekirdeği ezmesini deneyin.

Bu bir çorbadan çok, bir ana yemektir. İçinde irili ufaklı (analı-kızlı) bulgur köfteleri, nohut ve et bulunan bu yoğurtlu, naneli ve doyurucu lezzeti, özellikle esnaf lokantalarında tadın.

Bu, Malatya’ya özgü, başka yerde zor bulacağınız bir lezzettir. Asma yaprağı yerine, taze kiraz yaprağının (veya ayva yaprağı) içine bulgur veya yarma sarılmasıyla yapılır. Genellikle üzerine bol sarımsaklı yoğurt dökülerek, soğuk yenen bu ekşimsi ve farklı lezzeti mutlaka arayın.

Malatya’da “Tava” bir kültürdür. Sac üzerinde, domates, biber ve etin ağır ağır pişmesiyle yapılan bu yemeğin en meşhur adreslerinden olan “Fahri’nin Yeri” gibi salaş ve otantik bir mekana gidin. O cızırdayan sac masanıza geldiğinde, taze ekmekle bu ziyafete ortak olun.

Burası Malatya’nın “Grand Canyon”udur. 65 milyon yıllık jeolojik oluşumların olduğu bu 28 km’lik vadiye gidin. 240 metre yükseklikteki o devasa cam seyir terasının üzerine çıkın. Ayaklarınızın altındaki o muazzam boşluğa bakın ve vadinin içindeki ilginç kaya formasyonlarını (mağaraları) izleyin.

Şehrin sıcağından kaçmak için en ideal yer. Darende yolu üzerindeki bu doğa harikasına gidin. Kayaların arasından 30-40 metreden dökülen şelalenin yarattığı o serin “su buharı”nı (sis) yüzünüzde hissedin. Kenardaki çardaklara oturun ve taze bir alabalık yiyin.

Burası, 1865’ten beri safkan Arap atı yetiştiriciliğinin yapıldığı tarihi bir haradır (at çiftliği). O yemyeşil arazide dolaşın, padoklardaki o asil atları ve sevimli tayları sevin. Binicilik tesislerinde ata binmeyi deneyin.

Darende ilçesindeki Somuncu Baba Külliyesi’nin hemen yanından akan Tohma Çayı’nın yarattığı bu kanyona gidin. Kanyonun içinden akan buz gibi suda ayaklarınızı serinletin ve o sarp kayalıkların üzerindeki asma köprüde yürüyüş yapın.

Burası Malatya’nın “İstiklal Caddesi”dir. Şehrin en modern ve en sosyal noktası olan, ortasından bir kanal geçen bu yemyeşil caddede yürüyüş yapın. Şık kafelere oturun, dondurma yiyin ve Malatya’nın genç, dinamik yüzünü görün.

Eski Malatya’da değil, modern şehrin merkezinde (Akpınar) yer alan bu tarihi çarşıya girin. O daracık sokaklarda, hala son ustaların elinde dövülen bakır tepsilerin, cezvelerin çekiç seslerini dinleyin. O otantik havayı koklayın ve el yapımı bir hatıra alın.

Arslantepe’de replikalarını gördüğünüz o devasa aslan heykellerinin ve kabartmaların (steller) orijinallerini görmek için şehir merkezindeki bu müzeye gidin. 7000 yıllık bir medeniyetin eserlerine bu kadar yakından bakmak, gezinizi tamamlayacak.

Türkiye’nin en ilginç ve en büyük tematik müzelerinden biri. 1876’dan günümüze, 2000’den fazla fotoğraf makinesinin sergilendiği bu müzeye girin. O körüklü, ahşap, casus kameraların arasında nostaljik bir yolculuk yapın.

Malatya’da ne yapılır sorusunun cevabı, bu şehrin size sunduğu o zengin “denge”de gizlidir. Bir yanda 7000 yıllık Arslantepe’nin tarihi ağırlığı, diğer yanda kayısının tatlı hafifliği; bir yanda Battalgazi’nin destansı ruhu, diğer yanda Kanalboyu’nun modern keyfi… Malatya, sizi her lokmada ve her adımda şaşırtacak, doyurucu bir Anadolu şehridir.