Bu yazımız içerisinde Çorum Tarihi Yerler üzerine konuşacağız. Çorum haritasına baktığınızda sıradan bir İç Anadolu coğrafyası görebilirsiniz, ancak bu toprağın altı dünya tarihinin seyrini değiştiren devasa bir arşivdir. M.Ö. 1200’lerde, Mısır Firavunu II. Ramses’in ordularıyla Kadeş’te ölümüne çarpışan, ardından dünyanın ilk yazılı barış antlaşmasını kile kazıyan o efsanevi Hitit İmparatorluğu, dünyayı buradan, Çorum’un Boğazkale dağlarından yönetiyordu.
Bu şehirde fiziksel kitaplardan oluşan şahsi kütüphanenizin binlerce yıl önceki o ilk versiyonlarıyla, çivi yazılı devasa kil tablet odalarıyla karşılaşacaksınız. YeGez olarak hiçbir kelime sınırına takılmadan hazırladığımız bu destansı rehberde, sizi sadece Kızılırmak kenarında yürümeye değil; kralların 71 metrelik karanlık yeraltı tünellerinden geçmesine, sarp kayalara kazınmış 12 yeraltı tanrısının gözlerine bakmaya ve devasa kanyonların o ürkütücü sessizliğini dinlemeye davet ediyoruz.
Bölüm: Bir Süper Gücün Başkenti ve Antik Kütüphaneler (Boğazkale)
Çorum fethimize, medeniyetin ve anıtsal mimarinin zirve yaptığı, UNESCO Dünya Mirası listesindeki o sarp ve efsanevi başkentten başlıyoruz.
Dünyanın Kalbi: Hattuşa (Hattuşaş) Antik Kenti
Boğazkale ilçesinde, sarp ve engebeli bir arazi üzerine kurulan bu devasa şehir, antik dünyanın süper gücü Hititlerin başkentidir (M.Ö. 1650 – M.Ö. 1200).
Taş Muhafızların Nöbeti: Aslanlı Kapı ve Sfenksli Kapı
Hattuşa’nın üst şehrini (savunma hattını) gezerken, surların üzerinde kenti kötülüklerden koruması için yapılmış o efsanevi kapılarla karşılaşırsınız.
Karanlığa Yürüyüş: Yerkapı ve Yeşil Taş (Dilek Taşı)
Sfenksli Kapı’nın hemen altında, dünya antik mimarisinin en ürkütücü ve şaşırtıcı mühendisliklerinden biri yatar: Yerkapı.
Kayalara Kazınmış Panteon: Yazılıkaya Açık Hava Tapınağı
Hattuşa’nın sadece 2 km kuzeydoğusunda, sarp kayalıkların arasına gizlenmiş, Hititlerin en kutsal açık hava ibadet merkezidir.
12 Yeraltı Tanrısı: Doğal kireçtaşı kayalıkların yüzeyi, adeta bir tuval gibi kullanılmış ve üzerine Hitit panteonunun (tanrılar ailesinin) devasa kabartmaları işlenmiştir. Özellikle “B Odası” adı verilen dar ve sarp kanyonun duvarında, art arda yürüyen kılıçlı “12 Yeraltı Tanrısı” ve “Kılıç Tanrısı Nergal” rölyefleri bulunur. Güneş ışığının o dar kanyona vurduğu saatlerde kayaların üzerindeki o tanrı figürlerinin gözlerine bakmak, antik bir medeniyetin korkularını ve inançlarını iliklerinize kadar hissettirir. (Müzekart geçerlidir).
Bölüm: Güneş Kurslarının ve Muhasebe Tabletlerinin Sırrı (Alaca & Ortaköy)
Hititlerin o muazzam başkentinden çıkıp, onlardan bile eski olan Hatti medeniyetinin altınlarına ve Hititlerin o devasa askeri ve ticari üssüne iniyoruz.
Altının ve Güneşin Yurdu: Alacahöyük ve Kral Mezarları
Boğazkale’den 35 km uzaklıktaki Alaca ilçesine geçtiğinizde, girişini devasa sfenkslerin (Sfenksli Kapı) koruduğu bir başka efsanevi höyükle karşılaşırsınız.
Hatti Kral Mezarları ve Güneş Kursu: Burası Hititler tarafından kullanılmış olsa da asıl efsanesini Hititlerden önceki yerli halk olan Hattiler (Erken Tunç Çağı) döneminde yaşamıştır. Kazılarda ortaya çıkan 13 devasa Kral Mezarı’ndan, o meşhur, boynuzlu ve etrafı ışınlı Ankara’nın da bir dönem sembolü olan “Güneş Kursları”, som altın geyik ve boğa heykelleri fışkırmıştır! Bu höyüğü ve içindeki o muazzam müzeyi gezmek, Anadolu’nun metalurji ve sanat tarihinin en dip noktalarına inmektir. (Müzekart geçerlidir).
Antik Çağın Muhasebe ve Ticaret Üssü: Şapinuva Antik Kenti
Ortaköy ilçesi sınırlarında yer alan Şapinuva, Hitit İmparatorluğu’nun ikinci büyük başkenti ve en önemli askeri/dini merkezlerinden biriydi.
Bölüm: Taş Köprüler, Sarp Kanyonlar ve Ahşap Konaklar (İlçeler & Merkez)
Hititlerin o tozlu ve devasa başkentlerinden çıkıp, Çorum merkezine ve ilçelerine, Selçuklu’dan Osmanlı’ya uzanan o sivil mimari şölenine ve kanyonlara iniyoruz.
Zaman Makinesinin Kendisi: Çorum Müzesi
Hattuşa, Alacahöyük veya Şapinuva’yı gezip de bu müzeye girmemek, bir cinayettir! Eski bir hastane ve ziraat mektebi binasının restore edilmesiyle kurulan bu müze, Türkiye’nin en modern ve en zengin arkeoloji müzelerinden biridir.
Bozkırın Ağırbaşlı Kalbi: Çorum Kalesi
Şehrin tam merkezinde (ovada) yer alan, Selçuklu mimarisinin o klasik kare planlı ve kesme taştan yapılma devasa kalesidir.
Ahşabın ve Kerpicin Zarafeti: Tarihi Çorum Evleri (Katipler Konağı)
Kalenin etrafındaki mahallelerde, İç Anadolu sivil mimarisinin o sert kışlara meydan okuyan, ahşap karkaslı ve kerpiç dolgulu asırlık konakları yer alır.
Sinan’ın Gölgesindeki Mabet: Ulu Camii (Murad-ı Rabi Camii)
Selçuklu döneminde ahşap direkli olarak inşa edilen, ancak geçirdiği devasa depremler sonrası Mimar Sinan döneminde ve sonrasında IV. Murad zamanında bugünkü görkemli kesme taş silüetine kavuşan ulu bir mabettir.
Kızılırmak’a Vurulan Asırlık Kelepçe: Osmancık Koyunbaba Köprüsü
Çorum merkezden çıkıp Karadeniz’e doğru, Osmancık ilçesine uzanıyoruz. Kızılırmak’ın o deli akan sularının üzerine 1489 yılında II. Bayezid tarafından inşa edilen bu şaheser, dönemin en uzun ve en zarif köprülerinden biridir.
İpek Yolu’nun Kartal Yuvası: Kandiber Kalesi (Osmancık)
Koyunbaba Köprüsü’nü geçer geçmez, Kızılırmak’ın hemen kenarında gökyüzüne doğru dimdik yükselen devasa ve sarp bir kaya kütlesi görürsünüz.
Sarp Kayaların Ana Tanrıçası: İncesu Kanyonu ve Kibele Kabartması
Ortaköy ilçesine tekrar dönüyoruz, ancak bu sefer doğanın o vahşi gücü için! Uzunluğu tam 12 kilometreyi bulan, her iki tarafı devasa sarp kayalıklarla çevrili İncesu Kanyonu, Çekerek Irmağı’nın binlerce yılda açtığı bir doğa harikasıdır.
Alimlerin ve Kayaların Şehri: İskilip Kalesi ve Tarihi Arastalar
İskilip, Çorum’un en otantik, en tarihi ve gastronomisi en derin ilçesidir.
Ormanın İçindeki Helenistik Mühür: Kapılıkaya Anıtsal Kaya Mezarı
Çorum destanımızı Laçin ilçesinde, Kırkdilim mevkiindeki çam ormanlarının içine gizlenmiş efsanevi bir anıtla bitiriyoruz.
YeGez Çorum Ziyaretçi Rehberi: Kavurucu Bozkır ve Kazanın Sırrı
Çorum, İç Anadolu’nun o acımasız ve kavurucu karasal iklimine sahiptir. Bu Hitit İmparatorluğunu fethederken doğanın kurallarına ve asırlık mutfak ritüellerine saygı duymak zorundasınız:
İklim Stratejisi: Ne Zaman Gidilir?
Gastronomi: Sadece Leblebi Değil, Bir Ateş Sanatı
Kapanış: Hititlerin ve Kanyonların Destanına Veda
Çorum; sadece haritada Çankırı’nın sınır komşusu olan sessiz bir İç Anadolu şehri değil; binlerce yıl önce Firavunlarla aynı masaya oturup dünyayı ikiye bölen, taşı bir hamur gibi yontup aslanlara ve tanrılara çeviren devasa bir imparatorluğun tahtıdır.
Hattuşa’nın o 71 metrelik karanlık tünelinden gün ışığına çıkarken 3500 yıllık bir ritüeli ruhunuzda hisseder, Yazılıkaya’da sarp kayalara kazınmış 12 Yeraltı Tanrısının o donuk gözlerine bakarken antik insanların inançlarına saygı duyarsınız. Koyunbaba Köprüsü’nde Kızılırmak’ın asırlardır dinmeyen öfkesini dinler, o meşhur İskilip dolmasını yediğinizde 12 saatlik bir sabrın nasıl eşsiz bir lezzete dönüştüğünü anlarsınız. Burası, kil tabletlerin efsaneye, kanyonların ise Ana Tanrıçanın tapınağına dönüştüğü yeryüzündeki o eşsiz mühürdür.
YeGez olarak hazırladığımız bu 15 duraklık devasa Çorum rehberinin; o aslanlı kapılardan geçerken ve sarp orman yürüyüşlerinde size kusursuz bir yol arkadaşı olmasını diliyoruz. Leblebinin o sıcacık kokusu ve Hitit arabalarının o tozlu tekerlek sesleri hep sizinle, yollarınız hep açık olsun!
Çorum rehberleri
Çorum ile ilgili 2 rehber daha sizi bekliyor.
