Denizli Tarihi Yerler Rehberi: Hierapolis ve Laodikeia’nın Kutsal Mirası

Travertenlerin hemen üzerinde yer alan ve M.Ö. 2. yüzyılda Bergama Krallığı tarafından kurulan Hierapolis, antik dünyanın en ünlü termal tedavi ve rehabilitasyon merkeziydi. Ancak burayı “Kutsal Şehir” yapan şey sadece şifalı suları değil, efsaneleri ve inanç tarihidir. İsa’nın 12 havarisinden biri olan Aziz Philippus, Hristiyanlığı yaymak için buraya gelmiş ve bu topraklarda çarmıha gerilerek öldürülmüştür (Mezarı ve adına yapılan devasa Martyrium buradadır).

Hierapolis’in tam kalbinde, dünya üzerinde içinde yüzebileceğiniz en sıra dışı, en tarihi havuz bulunur. M.S. 7. yüzyılda meydana gelen o devasa deprem, şehrin görkemli agorasını ve etrafındaki koca koca mermer sütunları ortadan ikiye yarılan toprağın içine devirmiştir. Fay hattından fışkıran 36 derecelik şifalı termal su, bu yıkıntının içini doldurmuş ve ortaya Antik Havuz çıkmıştır.

Hierapolis bir şifa merkeziyse, onun hemen karşısındaki tepede kurulan Laodikya, antik çağın “Wall Street”i, yani en büyük finans ve ticaret metropolüydü. Suriye Caddesi üzerinde yürürken sağlı sollu dükkanları, devasa agoraları ve tapınakları gördüğünüzde şehrin zenginliği gözünüzü kamaştırır. Şehir o kadar zengindi ki, büyük bir depremle yıkıldıklarında Roma İmparatorluğu’nun gönderdiği maddi yardımı “Bizim paramız var, kendimiz yaparız” diyerek reddetmişlerdir.

Antik metropollerin tekstil mirasını günümüze kadar taşıyan, daracık taş sokaklarında yürürken ahşap tezgahlardan gelen ritmik “tık tık” seslerinin hiç susmadığı o efsanevi ilçeye, Buldan‘a gidiyoruz.

Ertuğrul Gazi’nin içliğinden Barbaros Hayreddin Paşa’nın şalına, Genç Osman’ın gömleğine kadar Osmanlı sarayının en nadide dokumaları bu ilçedeki ustaların elinden çıkmıştır. Buldan’ı sadece bir tekstil pazarı olmaktan çıkaran şey ise, 18. ve 19. yüzyıldan kalma, cumbalı, saçaklı ve birbirinin manzarasını asla kesmeyen o muazzam Buldan Tarihi Evleri‘dir. Safranbolu veya Şirince’yi andıran bu sokaklar, restore edilmiş rengarenk konaklarıyla adeta yaşayan bir müzedir.

Buldan’a kadar gitmişken, ilçenin hemen eteklerinde, Menderes Nehri’ne hakim bir tepede yer alan ve yıllarca toprak altında saklı kalıp son dönem kazılarıyla gün yüzüne çıkan Tripolis‘i görmeden dönmek olmaz.

Hristiyanlık tarihi için dünyadaki en önemli merkezlerden biri olmasına rağmen, ne yazık ki yüzeyde en az kalıntı görebileceğiniz, “uyuyan” bir efsanedir Colossae. Antik çağda Frigya’nın en zengin 6 şehrinden biriydi ve zenginliğini o meşhur “Colossian” adı verilen koyu kırmızı (mor) yün boyasına borçluydu.

Denizli’nin Çal ilçesinde, Büyük Menderes Nehri’nin yarattığı o derin kanyonun tam kenarına, sarp kayalıkların üzerine adeta bir kartal yuvası gibi kondurulmuş bir inanç merkezidir Apollon Lairbenos.

Antik çağın devasa mermer kentlerinden çıkıp, doğal bir savunma kalesinin üzerine kurulan ve 1960’lı yıllara kadar (Büyük Menderes depremine dek) insanların yaşamaya devam ettiği eşsiz bir yerleşime geçiyoruz: Tabea.

Roma’nın gladyatörlerinden ve tapınaklarından çıkıp, İpek Yolu’nun o ağırbaşlı tüccarlarına dönüyoruz. 1253 yılında Anadolu Selçuklu Devleti komutanlarından Karasungur bin Abdullah tarafından yaptırılan Akhan Kervansarayı, Selçukluların Batı Anadolu’da inşa ettiği son kervansaraylardan biridir.