Hakkari’de Ne Yapılır? Mutlaka Yaşamanız Gereken 17 Harika Deneyim

Hakkari’de ne yapılır diye sorduğunuzda, alacağınız cevap bir turistik gezi listesi değil, bir keşif manifestosudur. Burası, Türkiye haritasında bir “son” değil, medeniyetin başladığı en eski “başlangıç”lardan biridir. Hakkari; Türkiye’nin en yüksek zirvelerine (Cilo Dağları), en büyük buzullarına ve en vahşi vadilerine ev sahipliği yapar.

Burası, “Ters Lale”nin (Ağlayan Gelin) anavatanı, “Nasturi” medeniyetinin kayıp kiliselerinin saklı olduğu, “Hakkari Kilimi”nin binlerce yıllık desenlerinin dokunduğu ve “Zap Suyu”nun hırçın türküsünün yankılandığı bir “Serhat Şehri”dir.

Eğer siz de bu “gökyüzüne en yakın” şehri, bir turist gibi değil, bir kâşif gibi, “görmek” ile yetinmeyip “yaşamanızı” sağlayacak, sınır tanımayan, eylem dolu bir rehber arıyorsanız, başlıyoruz.

Burdur’da Ne Yenir? Tadına Bakmanız Gereken 18 Meşhur Lezzet

×

Hakkari’de Ne Yapılır? “Türkiye’nin Çatısı”nda Yaşanacak 17 Unutulmaz Deneyim

1. Bölüm: “Türkiye’nin Alpleri” – Dağların ve Buzulların Görkemi

Hakkari, Türkiye’nin en dağlık, en sarp ve en “alpin” coğrafyasıdır. Buradaki deneyim, nefes kesen manzaralara tanıklık etmektir.

Cilo Dağları’nın (Türkiye’nin Alpleri) Heybetini Selamlayın

Bu, Hakkari’deki bir numaralı eylemdir. Türkiye’nin en yüksek ikinci zirvesi olan Uludoruku (4135 m) barındıran Cilo Silsilesi, ülkenin en görkemli dağ sırasıdır.

Ne Yapmalı: Bu dağlara tırmanmak profesyonel dağcılık gerektirse de, o “Türkiye’nin Alpleri” olarak bilinen manzaraya tanıklık etmek için Yüksekova’dan veya Cilo’nun eteklerindeki yaylalardan o zirveleri izleyin. O sarp kayalıkların, 4000 metreyi aşan dorukların ve buzulların yarattığı o vahşi manzarayı içinize çekin.

Türkiye’nin En Büyük Buzullarını (İzbırak/Reşko) Arayın

Cilo Dağları, sadece zirveleriyle değil, Türkiye’nin en büyük buzul kütlelerini barındırmasıyla da eşsizdir.

Ne Yapmalı: Profesyonel rehberler eşliğinde (ve gerekli izinlerle), “İzbırak” (Reşko Buzulu) gibi buzulların bulunduğu bölgeye trekking yapın. O binlerce yıllık buz mavisinin, yaz sıcağında bile erimeyen o donmuş zamanın fotoğrafını çekin.

Cennet-Cehennem Vadisi’nde Doğanın Ham Gücüne Tanıklık Edin

Burası, Hakkari’nin en meşhur doğa harikalarından biridir. İki devasa kanyonun (Cennet ve Cehennem) yan yana uzandığı bu bölge, el değmemiş bir coğrafyadır.

Ne Yapmalı: O sarp kayalıkların, derin vadilerin ve yeşilin her tonunun bulunduğu bu vadiye gidin. Seyir noktalarından o muazzam derinliğe bakın ve doğanın o “ham” gücü karşısında nefesinizi tutun.

Zap Vadisi’nin Derinliklerinde Yolculuk Yapın

Hakkari’ye hayat veren ve onu ikiye bölen o hırçın Zap Suyunun yarattığı bu vadi, şehrin ana arteridir.

Ne Yapmalı: Hakkari-Yüksekova veya Hakkari-Çukurca yolunda ilerlerken, o derin vadinin içinden, Zap Suyu’nun yanından gidin. O sarp kayalıkların, suyun gücünün ve yol boyunca karşınıza çıkacak olan tarihi kalıntıların (köprüler, kaleler) yarattığı o dramatik manzaranın keyfini çıkarın.

2. Bölüm: Tarihin Derin İzleri (Kayıp Medeniyetler ve Zanaat)

Hakkari, sadece doğasıyla değil, binlerce yıllık tarihi katmanlarıyla da şaşırtır.

Konak Köyü’nde (Koçanis) “Nasturi Kiliseleri”nin Sessizliğine Dokunun

Burası, Hakkari’nin en özel tarihi duraklarından biridir. 1915’e kadar Dünya Nasturi (Asuri Doğu Kilisesi) Patrikliği’nin merkezi olan bu köy, terk edilmiş bir medeniyetin izlerini taşır.

Ne Yapmalı: O sarp yamaçlara kurulmuş tarihi Mar Shalita ve Patrikhane kiliselerinin kalıntıları arasında dolaşın. O muazzam taş işçiliğine ve bir zamanlar bu dağların, Hristiyanlığın en kadim mezheplerinden birine nasıl başkentlik yaptığına hayret edin.

10.000 Yıllık “Kaya Resimleri”nin (Petroglif) İzini Sürün

Hakkari, medeniyetin en eski sanat galerilerinden biridir. Yüksekova’daki Gevaruk Yaylası ve Trişin Yaylası, Neolitik dönemden kalma, kayalara kazınmış binlerce kaya resmi (petroglif) ile doludur.

Ne Yapmalı: Bir rehber eşliğinde bu yaylalara çıkın. O kayaların üzerine kazınmış dağ keçilerini, geyikleri, avcıları ve sembolik dansları arayın. 10.000 yıl önce bu topraklarda yaşayan insanların bıraktığı o ilkel sanat eserlerine dokunun.

Hakkari Kalesi’nden (Çölemerik) Zap’a Hükmedin

Şehrin tam kalbinde, sarp bir kayalığın üzerine kurulmuş bu kale, Urartulardan bu yana şehrin bekçiliğini yapmıştır.

Ne Yapmalı: Kalenin burçlarına tırmanın (veya en yakın noktasına çıkın). Buradan, tüm Hakkari şehrini, derin Zap Vadisi’ni ve etrafı çevreleyen dağların o muazzam panoramasını kuşbakışı izleyin.

Meydan Medresesi’nde (Hacı Bey) Selçuklu Zarafetini Görün

Şehir merkezindeki bu tarihi yapı, 18. yüzyıldan kalma, Selçuklu mimari geleneğini yansıtan zarif bir eserdir.

Ne Yapmalı: O tarihi medresenin avlusuna girin. Günümüzde cami olarak da kullanılan bu yapının sade ama etkileyici taş işçiliğini ve mimarisini inceleyin. Şehrin merkezindeki bu tarihi vahada soluklanın.

“Hakkari Kilimi”nin Desenlerini Okumayı Deneyin

Hakkari kilimi (veya Cilo kilimi), kök boyayla yapılan, “Herki” ve “Sindi” gibi motifleriyle dünyaca ünlü bir el sanatıdır.

Ne Yapmalı: Çarşıdaki kilim atölyelerine veya Halk Eğitim Merkezi’ne gidin. Ustaların o tezgahlarda, binlerce yıllık desenleri (akrep, koçboynuzu, hayat ağacı) nasıl bir sabırla dokuduğunu izleyin. O desenlerin her birinin bir “hikaye” anlattığını onlardan dinleyin.

3. Bölüm: Yüksek Rakım Lezzetleri ve Yaşayan Kültür

Hakkari’nin kültürü ve mutfağı, dağların ve yaylaların cömertliğiyle şekillenmiştir.

“Ters Lale” (Ağlayan Gelin) Mevsimini Kovalayın

Bu, Hakkari’nin ve Hristiyanlık (Nasturi) kültürünün en önemli sembollerinden biridir. Bu endemik ve nadir çiçek, boynu bükük, kan kırmızısı rengiyle bir efsanedir.

Ne Yapmalı: Eğer gezinizi Nisan sonu – Mayıs başına denk getirebilirseniz, Cilo Dağları’nın eteklerindeki veya Şemdinli’deki yaylalara çıkın. O karların eridiği yerde, aniden beliren bu asil ve hüzünlü “Ağlayan Gelin” çiçeklerini arayın ve fotoğraflayın.

Orijinal “Hakkari Karakovan Balı”nı Tadın

Burası, Türkiye’nin en iyi ballarından birinin anavatanıdır. Cilo ve Sat Dağları’nın binlerce farklı çiçeğinden beslenen arıların yaptığı bu bal, bir şifa deposudur.

Ne Yapmalı: Yüksekova veya Şemdinli’deki güvenilir balcılara gidin. O meşhur karakovan (ağaç kütüklerinde yapılan) veya sepet balından bir kaşık tadın. O yoğun floral aromayı ve keskin lezzeti bizzat deneyimleyin.

“Doğaba” (Hakkari Usulü Aşure) Yemeğini Deneyin

Bu, Hakkari mutfağının en meşhur, en karakteristik yemeğidir. Aşureye benzer ama tuzludur.

Ne Yapmalı: Yöresel yemek yapan bir lokantada bu yemeği arayın. Dövme (buğday), yoğurt, et (veya köfte), nohut ve baharatlarla yapılan bu zengin, doyurucu ve farklı lezzeti mutlaka tadın.

“Keledoş” veya “Gulul” (Aş) Gibi Otantik Lezzetleri Arayın

Bölgenin (Van ve Muş ile ortak) en sevilen lezzetleri.

Ne Yapmalı:Keledoşu (et, nohut, dövme, yoğurt ve yerel otlarla yapılan) veya Gululu (ayran, dövme ve pirinçle yapılan bir tür soğuk/sıcak çorba) sorun. Bu otantik, yüksek rakım lezzetleriyle bozkırın tadını çıkarın.

“Yüksekova Kebabı” veya “Ciğer” Ziyafeti Çekin

Bölgenin hayvancılığı, etinin lezzetine doğrudan yansır.

Ne Yapmalı: Yüksekova’daki esnaf lokantalarından birine gidin. Sade ama lezzeti zirvede olan bir “Ciğer Kebabı” veya “Kavurma” yiyin. O temiz dağ havasında otlayan hayvanların etinin farkını görün.

4. Bölüm: Sınırın Uçları (Şemdinli ve Çukurca)

Hakkari’nin ilçeleri, başlı başına birer keşif rotasıdır.

Şemdinli’deki Tarihi “Nehri Taş Köprüsü”nü (Kelat) Görün

Burası, Şemdinli’nin tarihi kalbidir. Şemdinli Çayı üzerinde, 19. yüzyılda yapılan bu zarif taş köprü, bölgenin en önemli mimari eserlerindendir.

Ne Yapmalı: “Kayıme Sarayı” (eski beylik sarayı) kalıntılarının da bulunduğu bu tarihi “Nehri” (Bağlar) bölgesine gidin. O zarif köprünün üzerinden yürüyün ve o sarp coğrafyadaki bu mimari zarafeti fotoğraflayın.

Çukurca’daki Tarihi “Kale Evleri”ne Hayran Kalın

Burası, Türkiye’de görebileceğiniz en ilginç mimari dokulardan biridir. Sarp bir yamaç üzerine, adeta “Yemen mimarisini” andıran, üst üste yığılmış, kerpiç ve taştan yapılma tarihi kale evleri…

Ne Yapmalı: O sarp yamaca tırmanın (veya karşı tepeden izleyin). O labirent gibi sokakların, birbirinin damına basan evlerin ve en tepedeki Çukurca Kalesinin yarattığı o muazzam, otantik manzaraya hayran kalın.

Bir “Dengbêj” Meclisine Kulak Misafiri Olun

Burası, “sözlü tarih” geleneğinin en güçlü olduğu yerlerden biridir. Dengbêjler, “söz söyleyen” ozanlar, bu coğrafyanın acılarını, kahramanlıklarını ve aşklarını anlatan yaşayan kütüphanelerdir.

Ne Yapmalı: Şehir merkezindeki veya Yüksekova’daki bir “Dengbêj Evi”ne veya bir esnaf kahvehanesine gidin. O gür, gırtlaktan gelen, müziksiz ama ritmik sesle anlatılan hikayelere (klam) kulak verin. Dili anlamasanız bile, o ses tonundaki o derin tarihi ve hüznü hissedeceksiniz.

Sonuç olarak;

Hakkari’de ne yapılır sorusunun cevabı, bu şehrin “ulaşılmaz” ve “vahşi” karakterinde gizlidir. Burası, bir tatil rotası değil, bir keşif rotasıdır. Hakkari; Cilo Dağları’nın zirvesindeki buzullarından, Ters Lalesi’nin hüznüne, Nasturi kiliselerinin sessizliğinden, Zap Suyu’nun hırçınlığına kadar, size “gerçek” ve “ham” bir coğrafya deneyimi vaat eder.