Bu yazımız içerisinde Amasya Tarihi Yerler üzerine konuşacağız. Amasya’ya adım attığınız an, Türkiye’nin hiçbir şehrine benzemeyen, adeta bir kanyonun içine ustalıkla yerleştirilmiş devasa bir tabloyla karşılaşırsınız. Şehri ortadan ikiye bölen Yeşilırmak, bir tarafında dimdik yükselen Harşena Dağı’na ve o dağın bağrına oyulmuş devasa kral mezarlarına ayna tutarken; diğer tarafında Osmanlı’nın o beyaz badanalı, ahşap cumbalı Yalıboyu evlerini yansıtır.
Burası; Fatih Sultan Mehmed’in, Yavuz Sultan Selim’in ve Kanuni Sultan Süleyman’ın devlet yönetimini öğrendiği, kılıç kuşandığı “Şehzadeler Şehri”dir. Aynı zamanda dünyanın ilk kadın coğrafyacısı Strabon’un memleketi, Ferhat’ın Şirin için dağları deldiği efsanelerin beşiğidir.
YeGez olarak hazırladığımız bu devasa rehberde, sizi sadece nehir kenarında çay içmeye değil; dünyadaki en ürpertici Müslüman mumyalarıyla yüzleşmeye, sarp kayalıklara kazınmış 2000 yıllık mezarların gölgesinde yürümeye ve tarihin en ilginç cerrahi aletlerinin sergilendiği tıp medreselerine davet ediyoruz. Hazırsanız, Yeşilırmak’ın o huzur veren sesi eşliğinde zaman yolculuğuna çıkıyoruz!
Bölüm: Kralların Uykusu ve Yeşilırmak’ın İncileri
Amasya’nın silüetini belirleyen, gündüzleri sarp ve korkutucu, geceleri ise ışıklandırmasıyla masalsı bir havaya bürünen o devasa dağa ve eteklerindeki yaşama odaklanıyoruz.
Dağlara Kazınan İhtişam: Pontus Kral Kaya Mezarları
Amasya’nın neresinde durursanız durun, başınızı yukarı kaldırdığınızda Harşena Dağı’nın o sarp ve düz kireçtaşı kayalıklarına devasa birer oyuk şeklinde kazınmış anıtsal mezarları görürsünüz. Bunlar, M.Ö. 333 ile M.Ö. 26 yılları arasında Amasya’yı başkent yapan Pontus Krallığı’na ait Kral Kaya Mezarları‘dır.
Suyun Üzerindeki Zarafet: Yalıboyu Evleri ve Hazeranlar Konağı
Yeşilırmak’ın hemen kenarına, sur duvarlarının üzerine inci gibi dizilmiş o efsanevi ahşap yapılar, Amasya’nın kartpostallık görüntüsünü oluşturan Yalıboyu Evleri‘dir. Hımış (ahşap çatkı arası kerpiç veya tuğla dolgu) tekniğiyle yapılan bu evler, Osmanlı sivil mimarisinin Anadolu’daki en zarif ve iyi korunmuş örneklerindendir.
Yenilmez Savunma Hattı: Amasya Kalesi (Harşena Kalesi)
Kral Kaya Mezarları’nın daha da üzerine, dağın tam zirvesine baktığınızda şehre bir kartal yuvası gibi hakim olan Amasya Kalesi’ni görürsünüz. Pontus Kralı Mithridates tarafından yaptırıldığı düşünülen bu kale; Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlılar tarafından sürekli onarılarak kullanılmıştır.
Bölüm: Mumyaların Sırrı, Tıp Dehası ve Şehzadeler
Dağın sarp yamaçlarından nehrin karşısına, şehrin kalbine iniyoruz. Burada dünya tarihini şaşırtan mumyalar ve hastaların su sesiyle tedavi edildiği medreseler var.
Dünyada Eşi Benzeri Yok: Amasya Arkeoloji Müzesi ve İlhanlı Mumyaları
Pek çok şehirde arkeoloji müzesi vardır ama Amasya Arkeoloji Müzesi, barındırdığı bir bölüm yüzünden dünyadaki diğer tüm müzelerden ayrılır: Mumyalar Bölümü.
Suyun Şifası ve Çılgın Cerrahi Aletler: Sabuncuoğlu Şerefeddin Tıp ve Cerrahi Müzesi (Bimarhane)
1308 yılında İlhanlı Hükümdarı Olcaytu Mehmed Han’ın eşi İlduz Hatun adına yaptırılan bu devasa taş bina, aslında bir Darüşşifa (Bimarhane / Hastane)‘dir. Osmanlı döneminde hastaların su sesi ve musiki ile tedavi edildiği bu muazzam külliye, günümüzde eşsiz bir tıp müzesine dönüştürülmüştür.
Geleceğin Padişahlarının Evi: Şehzadeler Müzesi
Amasya’ya neden “Şehzadeler Şehri” dendiğini anlamak için, Yalıboyu evlerinin hemen bitişiğindeki o görkemli, iki katlı ahşap konağa, yani Şehzadeler Müzesi’ne girmelisiniz. Osmanlı Devleti’nde padişah çocukları (şehzadeler), devlet yönetimini öğrenmek için yanlarındaki lalalarıyla birlikte Amasya’ya Sancakbeyi olarak gönderilirdi.
Bölüm: Aşkın, Çinilerin ve İlginç Mimarilerin Peşinde
Amasya’nın sokaklarında kaybolurken, sadece sıradan camiler değil; aşka, bilime ve geometriye adanmış akıl almaz mimari eserlerle karşılaşırsınız.
Dağları Delen Aşkın Kanıtı: Ferhat ile Şirin Aşıklar Müzesi ve Su Kanalı
Hepimiz Ferhat’ın Şirin’e kavuşmak için dağları deldiği o trajik aşk efsanesini biliriz. Peki, o dağların ve Ferhat’ın kazmasıyla açtığı o su kanalının gerçekten Amasya’da fiziksel olarak var olduğunu biliyor muydunuz?
Devasa Çınarların Gölgesi: Sultan II. Bayezid Külliyesi
Yeşilırmak’ın kenarında, şehrin tam kalbinde yer alan ve 1485 yılında Sultan II. Bayezid’in oğlu Şehzade Ahmet tarafından babası adına yaptırılan bu devasa külliye, Amasya’nın en büyük Osmanlı şaheseridir.
Anadolu’daki Tek Sekizgen Eğitim Yuvası: Kapı Ağa (Büyük Ağa) Medresesi
Osmanlı mimarisinde medreseler (üniversiteler) genellikle kare veya dikdörtgen, “U” planlı avlular etrafında şekillenir. Ancak 1488 yılında II. Bayezid’in Kapı Ağası Hüseyin Ağa tarafından yaptırılan bu medrese, mimarlık tarihini şaşkına çeviren sekizgen (oktagonal) bir plana sahiptir!
Turkuazın Taşa Vurduğu Mühür: Gökmedrese Camii
Eğer bir binanın kapısına bakıp hipnotize olmak isterseniz, 1267 yılında Selçuklu Valisi Seyfeddin Torumtay tarafından yaptırılan Gökmedrese Camii‘ne gitmelisiniz. Hem cami hem medrese hem de türbe olarak tasarlanan bu eşsiz yapı, kapısındaki sırlarla ünlüdür.
Depremlere Meydan Okuyan Helezon: Burmalı Minare Camii
Amasya tarih boyunca çok şiddetli depremlerle sarsılmış bir şehirdir. Ancak 1237 yılında Selçuklu döneminde inşa edilen bu cami, adını aldığı o eşsiz minaresiyle asırlara meydan okumuştur.
Zaman Makinesi: Minyatür Amasya Müzesi
Sultan II. Bayezid Külliyesi’nin bahçesinde yer alan bu müze, sizi bir anda 1914 yılının Amasya’sına ışınlar.
Güneşi Kıskandıran Parlaklık: Aynalı Mağara
Kral Kaya Mezarları yetmediyse, Amasya’nın biraz dışında Helenistik döneme ait, dağın yüzeyine oyulmuş devasa ve efsanevi bir anıt mezar daha vardır: Aynalı Mağara.
YeGez Amasya Ziyaretçi Rehberi: İklim Stratejisi ve Şehzade Sofrası
Amasya, vadi içine kurulmuş olmasının getirdiği eşsiz coğrafyasıyla muazzam bir şehirdir ancak iklimi bazen gezginleri gafil avlayabilir.
İklim Stratejisi: Ne Zaman Gidilir?
Gastronomi: Şehzadelerin Damak Tadı
Kapanış: Vadiye Sıkışmış Bir İmparatorluk Masalına Veda
Amasya; sıradan bir Anadolu kenti değil, dağların nehre, kralların padişahlara ayna tuttuğu, doğanın ve tarihin bir vadinin içine ustalıkla sıkıştırıldığı devasa bir açık hava tiyatrosudur.
Kral Kaya Mezarları’na tırmanıp o 2000 yıllık gurura şahit olur, mumyaların karşısında insan bedeninin zamanla olan imkansız savaşına hayret edersiniz. Sabuncuoğlu Şerefeddin’in çılgın cerrahi aletlerine bakarken tıp tarihinin ne kadar acımasız ve zekice ilerlediğini anlar, Yalıboyu evlerinin cumbalarında otururken bir Osmanlı şehzadesinin hissettiği o ağırbaşlı rüzgarı yüzünüzde hissedersiniz. Amasya, suyun taşa, efsanenin gerçeğe dönüştüğü şehirdir.
YeGez olarak hiçbir tarihi köşeyi, mimari sırrı ve pratik gezi detayını atlamadan hazırladığımız bu 13 duraklık devasa rehberin, Yeşilırmak’ın fısıldadığı bu efsanevi topraklarda size kusursuz bir yol arkadaşı olmasını diliyoruz. Ferhat’ın inadı ve elmanın o mis kokusu hep aklınızda, yollarınız hep açık olsun!
Amasya rehberleri
Amasya ile ilgili 1 rehber daha sizi bekliyor.
